Η πολιτική του προγάστορος

Οι αφίσες και τα μπάνερ των υποψηφίων που έχουν αναρτηθεί σε όλες τις συνοικίες, τις κωμοπόλεις, τα κεφαλοχώρια, συνήθως έχουν χρώματα της πολιτικής καταγωγής του κάθε υποψηφίου, πόζες εμφατικές, μετωπικές ή με το βλέμμα ψηλά – οραματικά και εκφράζουν αδέξια και ξεπερασμένα την, ενίοτε, σκληρή διεκδίκηση μιας κόλασης. Η πόλη είναι ένα χωνί θηριωδίας και σύγκρουσης του πολίτη με τον δημόσιο χώρο. Η πόλη είναι η αρένα του ανταγωνισμού του ιδιωτικού με το δημόσιο.

Στον τόπο μας έχουμε ανάγκη τη χειρονομία οικειοποίησης του δημόσιου χώρου. Να γράψουμε, να καταλάβουμε, να καταπατήσουμε.  Γιατί το δημόσιο νοείται ως κάτι έξω από τον εαυτό μας, ως κάτι «σκληρά απέναντι» που μάλιστα απομακρύνεται, αποκόπτεται συνεχώς. Το δημόσιο είναι εξωτερικό. Οι φορείς αυτής της εξωτερικότητας είναι κυρίως οι πολιτικοί. Συγχρόνως η τεράστια τεχνολογική  δυνατότητα του καθενός, να αρθρώσει δημόσιο λόγο, διαμορφώνει έναν άλλου είδους δημόσιο χώρο. Τον χώρο υποδοχής του «διαγγέλματος». Ενα μεταφορικό χώρο, του ιδιότυπου και αποκρουστικού υβριστικού, σοσιαλμιντιακού διαγγέλματος και των αποδεκτών, παραληπτών και απαντητών του.

Δεν είναι δυνατόν η πολιτική να μην αξιοδοτείται από μια τέτοια τεράστια μεταλλαγή. Ο δημόσιος χώρος – λόγος τόσο ως ξένος, εχθρικός, ανταγωνιστικός, όσο και ως πεδίο στο οποίο μπορεί να εκβληθεί το έμεσμα του καθενός, αυτός ο καμένος, φθαρμένος, μισητός και ποθητός δημόσιος χώρος – λόγος, έχει αλλάξει τους κανόνες αντιπροσώπευσης αφού αλλοιώθηκαν οι κανόνες έκφρασης.

Μετα-αντιπροσωπευτική δημοκρατία. Εύηχο, ρεαλιστικό και τερατώδες. Η κρίση αντιπροσώπευσης είναι κρίση συμφιλίωσης με τον εαυτό μας. Σε αυτή ακριβώς τη στιγμή αναπτύσσεται μια κριτική για την έλλειψη καλλιέπειας,  καλλιέργειας, σωφροσύνης. Επειδή λείπουν από τη δημόσια εκφραστική, λείπουν από το καθημερινό πολιτικό τυπικό. Κάλπικη αναζήτηση ενός στοιχείου αισθητικής που αίρεται από την ίδια την συγκυρία. Οι όροι συγκρότησης του πολιτικού αποπολιτικοποιούν τόσο την αξιωματική του λόγου όσο και την αισθητική του.

Το έχουμε ξαναπεί. Ποιος θα κάνει την επείγουσα δουλειά, ποιος θα γίνει ο βραχίονας του «λομπίστα» μετράει κι όχι ποιος θα είναι ο καλύτερος ερμηνευτής ή απολογητής της συγκυρίας.

Στις εκλογές της δεκαετίας του ’80 όταν είχαν πλέον εκραγεί οι γραφικές τέχνες και ο «οπτικός πολιτισμός», οι «δημαρχαίοι» και οι υποψήφιοι δημοτικοί σύμβουλοι πόζαραν με προτεταμένα τα προκοίλια, αναδύονταν  στις αφίσες μέσα από τα πράσινα χρώματα όπου είχαν κάπου και μια λέξη «Αλλαγή», ή μέσα από τα μπλε όπου είχαν κάπου και μια λέξη «Νέα», μέσα στα κόκκινα όπου είχε και μια λέξη «Λαϊκή». Η λέξη και το χρώμα σηματοδοτούσαν την πολιτική ταυτότητα. Δεν έχουν αλλάξει πολλά από την παλαιά εκφραστική, τη γραμματική και το συντακτικό της.

Ομως η μετάπλαση του δημόσιου χώρου – λόγου που προσπάθησα να περιγράψω, αδρανοποιεί, καθιστά εντελώς παρωχημένη τη γενική εικόνα, την εικόνα που απευθύνεται στην πόλη ως επιτομή του πολίτη. Γιατί ο γενικός παραλήπτης δεν υπάρχει, αφού δεν ενοποιείται με κανέναν άλλον εκτός από τον (συναισθηματικά προγάστορα) εαυτό του.