Η ιστορία του Ιωνά και της Ρένας

Ας υποθέσουμε πως τα πάντα, ακόμη και τα ονόματά τους, είναι φανταστικά. Πως ο ένας λέγεται Ιωνάς, η άλλη Ρένα, πως είναι και οι δυο κυβερνητικά στελέχη. Και πως μολονότι τους χωρίζει μια ολόκληρη θάλασσα, τους ενώνει αυτό που η Ρένα της ιστορίας θα μπορούσε να χαρακτηρίσει με λυγμικό παράπονο «στραβή στη βάρδια». Η δική της «στραβή στη βάρδια» ήταν οι 101 νεκροί από μια πυρκαγιά σε έναν οικισμό, ενώ η δική του τα τουλάχιστον επτά θύματα ενός κατά συρροή δολοφόνου. Τι έκανε όμως ο Ιωνάς για τη δική του στραβή; Πώς αντιλαμβάνεται εκείνος την έννοια της πολιτικής ευθύνης και πώς εκείνη;

Από χθες έχουμε όλες τις απαντήσεις. Κατ’ αρχάς ο Ιωνάς δεν διανοήθηκε να μιλήσει για «στραβή στη βάρδια». Και μόλις λίγες ημέρες μετά την αποκάλυψη των στυγερών εγκλημάτων με θύματα οικιακές βοηθούς από τις Φιλιππίνες υπέβαλε την παραίτησή του από τη θέση του υπουργού Δικαιοσύνης. Μπορεί ο υπουργός Δικαιοσύνης να ευθύνεται για έναν κατά συρροή δολοφόνο; Μπορεί να φταίει για οποιαδήποτε υπόθεση του κοινού ποινικού δικαίου; Οχι, δεν μπορεί. Αλλά πολιτική ευθύνη δεν σημαίνει αυτό. Σημαίνει πως τίποτε δεν λειτουργεί σε πολιτικό κενό. Και πως, επομένως, για την αδυναμία της αστυνομίας ή οποιασδήποτε υπηρεσίας να εμποδίσει μια τέτοια φρίκη ή, στην περίπτωση της Ρένας, μια τέτοια τραγωδία, θα υπάρχει πάντα μια πολιτική αρχή που θα αναλαμβάνει το κόστος. Η κρατική μηχανή, με άλλα λόγια, έχει πολιτικό προϊστάμενο, ο οποίος επωμίζεται συνολικά την ευθύνη για τη λειτουργία της.

Πολιτική ευθιξία

Το είπε και ο Ιωνάς. Ο ίδιος, είπε, δεν είχε καν ενημέρωση για τους χειρισμούς της αστυνομίας σχετικά με τις εξαφανίσεις των οικιακών βοηθών. Και, ναι, είναι άδικο να αποδίδονται ευθύνες στον υπουργό, ο οποίος δεν πρέπει καν να αναμειγνύεται στις αστυνομικές έρευνες. Η πολιτική ευθιξία όμως είναι ανεξάρτητη από την ποινική ή την ατομική ευθύνη. Ο Ιωνάς παραιτήθηκε ακριβώς γι’ αυτό, για λόγους πολιτικής ευθιξίας επειδή, είπε πάλι ο ίδιος, η υπόθεση δεν αγγίζει μόνο την αστυνομία αλλά την κοινωνία – μια κοινωνία που έχει μετατρέψει τις οικιακές βοηθούς σε σύγχρονες σκλάβες.

Στη λογική της «στραβής της βάρδιας» θα έφταιγε η αστυνομία που δεν έκανε καλά τη δουλειά της, θα έφταιγαν οι πολίτες που κακομεταχειρίζονται τις οικιακές βοηθούς.

Στη λογική της Ρένας έφταιξε η πυροσβεστική, έφταιξαν οι αυθαιρετούχοι. Και στη λογική της κυβέρνησης της Ρένας αρκεί να στήσεις ένα βραδινό τηλεοπτικό σόου με έναν Πρωθυπουργό που απορεί για τους λάθος λόγους και μερικούς κομπάρσους υπουργούς όχι μόνο για να απεκδυθείς κάθε ευθύνη αλλά και για να διεκδικείς το αξίωμα που, είτε το θέλεις είτε όχι, σε έχει συνδέσει με μια τραγωδία.

ΤΟ ΕΠΙΜΥΘΙΟ

Θα έπρεπε να είναι μια φανταστική ιστορία, αλλά δυστυχώς δεν είναι. Είναι μια πραγματική ιστορία και στην Κύπρο του Ιωνά Νικολάου και στην Ελλάδα της Ρένας Δούρου και κάθε κυβερνητικού στελέχους που έδειξε πως υπάρχει μια θάλασσα που χωρίζει την ευθιξία από την αναισθησία. Κάθε ιστορία, όμως, είτε είναι φανταστική είτε πραγματική, μπορεί να γίνει εξόχως διδακτική. Οχι πως θα αλλάξουν οι τραγωδίες του παρελθόντος. Αλλά να, κάτι μπορεί να γίνει με τις πολιτικές συμπεριφορές του μέλλοντος.