Αλλο ένα έθιμο του χωριού μου

Εμείς οι Αιγυπτιώτες δεν είχαμε χωριό. Ετσι δεν μπορούσαμε να συμμετάσχουμε σε τοπικισμούς, την αναζήτηση «άλλου» για να ανταλλάζουμε πασχαλινές μπαλοθιές^. δεν χρειαζόταν να εφεύρουμε θορυβώδη «πατροπαράδοτα έθιμα». Εφταναν αυτά που βρίσκαμε γύρω μας.

Αυτό που υπήρχε στην Αίγυπτο των 90% μουσουλμάνων και 10% χριστιανών (κοπτών και ορθοδόξων) ήταν το Σαμ ελ Νεσίμ. Η γιορτή της άνοιξης, που όλοι οι Αιγύπτιοι, μουσουλμάνοι και χριστιανοί, γιορτάζουν στα πάρκα και τις εξοχές τη Λαμπροδευτέρα του ορθόδοξου Πάσχα. Μια γιορτή που όλες οι θρησκείες γιορτάζουν με τον ίδιο τρόπο, δίπλα δίπλα, χωρίς διάκριση. Ολοι κάνουν πικνίκ στα πάρκα, τρώνε βαμμένα αβγά (που εμείς τουλάχιστον τα τσουγγρίζαμε), φρέσκα κρεμμυδάκια και (οι πιο τολμηροί) ένα ψάρι του Νείλου – κάπως βρωμερό, είναι η αλήθεια.

Εμείς νομίζαμε ότι είχε να κάνει με το δικό μας Πάσχα. Τις περισσότερες φορές ήταν και του Αγίου Γεωργίου, όταν γιόρταζε και το ορθόδοξο μοναστήρι στο Κάιρο αλλά και ο πατέρας μας. Δεν μας είχε περάσει από το μυαλό τι γιόρταζαν οι άλλοι, αφού όλοι έμοιαζε να περνάνε εξίσου καλά.

Αργότερα, όταν αναπτύξαμε φιλολογικές ανησυχίες, ανακαλύψαμε ότι η ποιητική αραβική ονομασία που μεταφράζεται ως «Εισπνοή του Ζέφυρου» δεν ήταν παρά παραφθορά του φαραωνικού Shemu που καλωσόριζε την άνοιξη. Και ότι το μενού που βλέπαμε να τρώνε γύρω μας το είχε περιγράψει με ακρίβεια ο Πλούταρχος.

Αλλά αυτά δεν τα σκεφτόμασταν όταν και εμείς πηγαίναμε εκδρομή. Χαιρόμασταν την άνοιξη, τρώγαμε τα αβγά μας και προσπαθούσαμε να κρατηθούμε μακριά από το παραδοσιακό ψάρι. Οπως κάνανε και όλοι δίπλα μας.

Για μας τους Αιγυπτιώτες το Πάσχα κατέληγε πάντα στο Σαμ ελ Νεσίμ. Οι θρησκείες δεν χώριζαν, αλλά κατέληγαν σε συλλογική επιβεβαίωση της κοινότητας – παρακάμπτοντας τη θεολογία.

Μια χρονιά που το Πάσχα στιγματίστηκε από μακελειό μουσουλμάνων στη Νέα Ζηλανδία, χριστιανών στη Σρι Λάνκα και Ισραηλιτών στις Ηνωμένες Πολιτείες, το Σαμ ελ Νεσίμ μας θυμίζει ότι όλες οι θρησκείες επιβεβαιώνουν όσα έχουμε κοινά. Οτι, εν τέλει, δεν έχουμε σύγκρουση πολιτισμών, αλλά εκδοχές που εμπλουτίζουν τον ίδιο πολιτισμό – των ανθρώπων.