Μάθημα στα σχολεία…

Στο εξωτερικό οι αυτοβιογραφίες των μεγάλων προσωπικοτήτων του ποδοσφαίρου (και όχι μόνο…) κάνουν θραύση: αυτή του Φραντσέσκο Τότι, πριν από λίγο καιρό, είχε πουλήσει σαράντα δύο χιλιάδες αντίτυπα την πρώτη εβδομάδα της έκδοσής της και οι συνολικές πωλήσεις ξεπέρασαν τις διακόσιες χιλιάδες – είχε βοηθήσει κι ο τίτλος «Εγώ ο αρχηγός». Υπάρχει μια dream team αθλητών που αποκαλύπτοντας λεπτομέρειες για τη ζωή τους έγραψαν μπεστ σέλερ: ο Ιμπραΐμοβιτς, ο Ντελ Πιέρο, ο Μέσι, ο Ζανέτι, αλλά και ο Αγκάσι, ο Τζόρνταν, ο Τάισον τα κατάφεραν και ως «συγγραφείς» – βάζω τα εισαγωγικά γιατί τα πιο πολλά από τα βιβλία τα έχουν γράψει επαγγελματίες γραφιάδες (συνήθως αθλητικογράφοι), που είχαν την υπομονή να τους ακούσουν να μιλάνε για μέρες. Ολα αυτά τα βιβλία έχουν συνήθως μια ομοιότητα: είναι διηγήσεις μιας ζωής που έγινε καταπληκτική γιατί ο ταλαντούχος που μιλάει, δούλεψε σκληρά ξεπερνώντας αντιξοότητες που ο αναγνώστης δεν φαντάζεται. Υπάρχουν σε όλες αυτές τις διηγήσεις πατεράδες που πιστεύουν στο ταλέντο των γιων, οικογένειες σκληρές, παιδικά χρόνια γεμάτα όνειρα, απογοητεύσεις και πολλή πίστη. Επίσης αν τα βιβλία αυτά γίνονται εκδοτικές επιτυχίες είναι και γιατί κάποια έχουν και ιστορίες καβγάδων – έστω με μεροληπτική αφήγηση. Διαβάζεις για το τι έγινε ανάμεσα στον Τότι και στον προπονητή του Λουτσιάνο Σπαλέτι ή στον «Ιμπρα» και στον Γκουαρντιόλα και είναι σαν να βλέπεις μπροστά σου το making of μιας εποχής – το πώς έγιναν όλα. Τα πιο πολλά από αυτά τα βιβλία είναι διασκεδαστικά. Μια μόνο βιογραφία θα μπορούσε να γίνει μάθημα στα σχολεία: αυτή του Γιόχαν Κρόιφ που κυκλοφορεί και στα ελληνικά από τις εκδόσεις mvpublications με τον τίτλο «Γ1ΟΧ4Ν».

Πάντα

Είχε κι ο Κρόιφ πολλούς σκαμπρόζικους καβγάδες στην τεράστια καριέρα του. Ως παίκτης αρνήθηκε να πάει να αγωνιστεί με την Ολλανδία στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1978, ως προπονητής τσακώθηκε με τους διοικούντες του Αγιαξ αλλά και της Μπαρτσελόνα – ωστόσο σημάδεψε ανεξίτηλα, όχι μόνο την ιστορία των δυο ομάδων, αλλά και τη νοοτροπία όσων αποφασίζουν για τις τύχες τους. Αυτός είναι κυρίως ο εκπαιδευτικός χαρακτήρας του βιβλίου: σου δείχνει πώς ένας άνθρωπος και το όνειρό του, όχι απλώς μπορεί να καθορίσει μια εποχή, αλλά κυριολεκτικά να μεταλαμπαδεύσει τα θέλω του στους επιγόνους του με αποτέλεσμα να μεταβληθεί η ίδια η ιστορία του ποδοσφαίρου. Ο Πλατινί υπήρξε σπουδαίος ποδοσφαιριστής, ο Ρουμενίγκε εκτός από αυτό είναι και μεγάλος παράγοντας. Ο Μπεκενμπάουερ τα κατάφερε και ως παίκτης και ως προπονητής και ως διοικητής. Ο Γκερτ Μίλερ κέρδισε σπουδαίους τίτλους, ενώ χαρισματικοί αρτίστες όπως ο Μπεστ ή ο Μαραντόνα έκαναν χιλιάδες παιδιά να αγαπήσουν το σπορ. Ομως η επίδραση του Κρόιφ στην ποδοσφαιρική ευρωπαϊκή ιστορία είναι κάτι μοναδικό. Ακόμα και σήμερα, χρόνια μετά τον θάνατό του, το καταλαβαίνεις βλέποντας τις ομάδες που τιμούν τις ιδέες του να αγωνίζονται στα ημιτελικά του Τσάμπιονς Λιγκ: ο Αγιαξ και η Μπαρτσελόνα τού οφείλουν ακόμα και σήμερα πολλά. Ισως τα πάντα.

Ρεύμα

Ο Κρόιφ υπήρξε όχι απλώς ένας σπουδαίος προπονητής κι ένας χαρισματικός ποδοσφαιριστής, αλλά πολύ περισσότερο ο ιδρυτής ενός ολόκληρου ποδοσφαιρικού ρεύματος: αυτό που ο ίδιος αποκαλούσε «καλό» ή «ωραίο ποδόσφαιρο» έγινε αληθινός σκοπός για τις ομάδες που από τα θέλω του επηρεάστηκαν – «η αναζήτηση του καλού», πρέσβευε ο Κρόιφ, «πρέπει να είναι εξίσου σημαντική με την όρεξη για κατακτήσεις τίτλων». Ο Κρόιφ είχε δει τη δύναμη του ωραίου ποδοσφαίρου από τον καιρό που ήταν ακόμα στα γήπεδα: η απώλεια του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 1974 δεν είχε καμία απολύτως αρνητική επίπτωση στην καριέρα του – ήδη το 1975 δήλωνε πως αυτός και οι ομάδες του (ο Αγιαξ και η Εθνική Ολλανδίας) είχαν αλλάξει τον τρόπο που ο κόσμος έβλεπε το ποδόσφαιρο. Το 1988, σε μια συνέντευξή του, είχε πει ότι αμφιβάλλει πολύ αν ο μέσος οπαδός θυμάται όλες τις εθνικές ομάδες που κέρδισαν το Πανευρωπαϊκό Πρωτάθλημα, όμως κανείς ποδοσφαιρόφιλος δεν θα ξεχάσει ποτέ του τα χρόνια που οι Ολλανδοί άλλαξαν το ποδόσφαιρο. Ο Κρόιφ ένιωθε ότι περισσότερο και από ποδοσφαιριστής είναι ο πρεσβευτής ενός ποδοσφαίρου που ήταν διαφορετικό από αυτό που έπαιζαν οι υπόλοιποι και ότι η ποδοσφαιρική του καριέρα βασίστηκε στο γεγονός ότι οι προπονητές του (πρώτος από όλους ο Ρίνους Μίχελς) δεν περιορίστηκαν στο να φτιάξουν μια ομάδα που να κερδίζει, αλλά ήθελαν μια ομάδα που να απογειώνει το ταλέντο των παικτών τους. Οταν έγινε ο ίδιος προπονητής θεωρητικοποίησε την ανάγκη του ποδοσφαιρόφιλου να χαίρεται αυτό που ο ίδιος αποκαλούσε «τίμια νίκη». Ο Κρόιφ δεν σνόμπαρε τις κατακτήσεις τίτλων και τις επιτυχίες: ίσα ίσα. Ηθελε όμως αυτές να βασίζονται στην υπεροχή και στην επιθετική οργάνωση του παιχνιδιού της ομάδας: «Δεν έχει σημασία να κερδίζεις, αν χάνει το ποδόσφαιρο» έλεγε. Η αγάπη και η προσοχή του στις Ακαδημίες που βγάζουν ποδοσφαιριστές οφείλεται στην πίστη του ότι το ωραίο ποδόσφαιρο διδάσκεται και ότι το καλύτερο που έχεις να κάνεις είναι να πείσεις τα παιδιά πως μόνο αυτό εξασφαλίζει επιτυχίες και καριέρες.

Τα γιατί

Ο Κρόιφ υπήρξε ως ποδοσφαιριστής ένας καταπληκτικός αρτίστας κι όμως ποτέ του δεν είδε το ποδόσφαιρο ως σπορ που επιτρέπει την ατομική επίδειξη. Πίστευε πως μια ομάδα πρέπει να διευκολύνει τους προικισμένους παίκτες της να δείξουν το ταλέντο τους, αλλά και ότι οι παίκτες οφείλουν να θέτουν το ταλέντο τους στην υπηρεσία της ομάδας. Πίστευε ότι το παιχνίδι είναι όμορφο όταν φαίνεται το χέρι του προπονητή, όταν υπάρχουν προσχεδιασμένες, δουλεμένες στην προπόνηση φάσεις, όταν η δημιουργία δεν βασίζεται αποκλειστικά στην έμπνευση. Θεωρούσε ότι το ωραίο ποδόσφαιρο το μαθαίνεις και ότι ο ρόλος του προπονητή είναι να το διδάσκει. Κατά κανόνα χρησιμοποιούσε τις εμφανίσεις του στην κρατική τηλεόραση της Ολλανδίας (στο κανάλι ΝΟS) για να επικρίνει τη σκοπιμότητα, τις εύκολες λύσεις, τον φόβο των μοντέρνων ολλανδικών ομάδων να ποντάρουν στους νέους ποδοσφαιριστές. «Η μεγαλύτερη χαρά για έναν ποδοσφαιριστή είναι να έχει παίξει σε μια συγκλονιστική ομάδα και η μεγαλύτερη χαρά για μια ομάδα είναι να έχει συγκλονιστικούς ποδοσφαιριστές» έλεγε. Αν ζούσε, αυτή την εβδομάδα θα ήταν χαρούμενους γιατί ο φετινός Αγιαξ είναι μια συγκλονιστική ομάδα και γιατί η φετινή Μπαρτσελόνα εξακολουθεί να έχει πάντα συγκλονιστικούς ποδοσφαιριστές. Διαβάστε τη βιογραφία του για να καταλάβετε τα γιατί της επιτυχίας τους…