Τα επτά βήματα

H ιδέα τής ήρθε όταν, λίγους μήνες μετά την ψήφο υπέρ του Brexit, μια Αγγλίδα τη ρώτησε όλο συμπόνια κι ανησυχία: «Τι μπορούμε να κάνουμε για σας;». Το σκέφτηκε για λίγα δευτερόλεπτα κι ύστερα άρχισε να φουντώνει. Ωστε με θεωρεί θύμα. Ωστε πιστεύει ότι η χώρα της είναι προστατευμένη από το κακό που βρήκε τη δική μου. Ωστε νομίζει ότι η Αγγλία είναι ακόμη σε θέση να βοηθήσει κάποιον. Ε, όχι. Εγώ θα τη βοηθήσω, όχι αυτή εμένα.

Η Ετζέ Τεμελκουράν δούλεψε στη «Μιλιέτ» από το 2000 ώς το 2009 και στη «Habertürk» από το 2009 ώς το 2012, οπότε και απολύθηκε επειδή έγραφε άρθρα επικριτικά για την κυβέρνηση. Εκτοτε ήταν αδύνατο να βρει δουλειά, όλοι την απέφευγαν. Ακόμη και οι φίλοι της φοβόντουσαν να τη χαιρετήσουν. Ταξίδευε όμως πολύ. Μια ημέρα του 2016, κατά την επιστροφή της από ένα ταξίδι, ο έλεγχος του διαβατηρίου της κράτησε πάρα πολλή ώρα. Ηταν η εποχή που η κυβέρνηση κατέσχε τα διαβατήρια όσων πολιτών θεωρούσε ύποπτους και η Ετζέ φοβήθηκε το χειρότερο. Στο τέλος η αστυνομικός τής είπε χαμογελαστή: «Είσαι η Ετζέ Τεμελκουράν; Να βγάλουμε μια σέλφι;». Τότε αποφάσισε ότι δεν μπορούσε να αντέξει άλλο αυτή την αγωνία. Αφησε πίσω γονείς, σύντροφο και φίλους κι έφυγε. Σήμερα ζει στο Ζάγκρεμπ.

Η απάντησή της στη συμπονετική Αγγλίδα ήταν ένα βιβλίο με τίτλο «Πώς χάνεται μια χώρα». Εδώ, η συγγραφέας περιγράφει τα επτά βήματα που επιτρέπουν σε έναν γελοίο λαϊκιστή να γίνει ένας απειλητικός και αυταρχικός ηγέτης. Aυτοανακηρύσσεται, ας πούμε, εκπρόσωπος του «λαού» και δημιουργεί ένα κίνημα (Brexit, τραμπισμός). Απαιτεί τον σεβασμό αυτού του λαού, (το σύνθημα του Ορμπαν το 2014 ήταν «σεβασμός για τους Ούγγρους»). Σπέρνει τη σύγχυση για το πού βρίσκεται η αλήθεια (fake news). Εκμεταλλεύεται τους φόβους και τις προκαταλήψεις των πολιτών («Βαρεθήκαμε τους ειδικούς»). Πολύ γρήγορα, η κυβέρνηση αρχίζει να καταπατά το Σύνταγμα και να μετατρέπεται σε δικτατορία.

Γνωστή και στην Ελλάδα από τις μεταφράσεις των βιβλίων της (εκδ. Καστανιώτης) και την επίσκεψή της τον Ιούνιο του 2017 στην Αθήνα, η 46χρονη μαχητική δημοσιογράφος και συγγραφέας από τη Σμύρνη επισημαίνει ότι ο δεσποτισμός δεν φορά πάντα ναζιστική στολή. Εχει δίκιο φυσικά. Αλλά έχει άδικο όταν υποστηρίζει ότι η διέξοδος από το αδιέξοδο της πολιτικής παράνοιας είναι το κίνημα του… Βαρουφάκη. Στη σύντομη θητεία του το 2015, ο πρώην υπουργός Οικονομικών έκανε πολλά από τα βήματα που περιγράφει η Ετζέ στο βιβλίο της. Το ότι η πορεία του ανακόπηκε πριν οδηγηθεί η χώρα στην καταστροφή οφείλεται στη δύναμη των θεσμών. Και στη συνειδητοποίηση από τον πολιτικό του προϊστάμενο ότι αν τον άφηνε στη θέση του, θα κατέληγαν και οι δύο στη φυλακή για εσχάτη προδοσία.