Ο Παύλος και η Σπυριδούλα

Είναι μια μικρή, αλλά σημαντική απόφαση – θα πατήσεις το κουμπί που γράφει «Δημοσίευση» ή όχι; Πριν από λίγα χρόνια πολιτικοί σαν τον Παύλο Πολάκη είχαν να ανησυχούν μόνο για τις τηλεοπτικές τους εμφανίσεις. Κάθε τους κίνηση, κάθε σχόλιο ήταν υπολογισμένα. Σπάνια λεγόταν κάτι που δεν ήταν να λεχθεί και αποτελούσε πάντα παράδειγμα προς αποφυγή. Τα γραπτά τους περνούσαν από το άγρυπνο μάτι των επικοινωνιολόγων – συνεργατών τους και ήταν πάντα προσεγμένα μέχρι τα σημεία στίξης. Πιθανότητα λάθους; Εως και μηδενική.

Η εποχή του Twitter και του Facebook, όμως, είναι μια εντελώς διαφορετική εποχή. Οι αναρτήσεις του αναπληρωτή υπουργού Υγείας είναι ίσως η πιο τρανή απόδειξη του τι μπορεί να συμβεί αν ένας «αψύς» (sic) τύπος πιστέψει πως η ανθρωπότητα θα χάσει αν δεν σχολιαστούν δημοσίως όσα λέει σε ένα μπαρ με την παρέα του. Και παρότι η έκθεση είναι επικίνδυνη, αυτή η αλλαγή δεν είναι απαραίτητα κακή. Υπό μια έννοια, η παρουσία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι ενδεικτική για το ποιόν του χρήστη: αν δεν έχεις μάθει να σκέφτεσαι πριν μιλήσεις, αν «ξερνάς» άποψη για θέματα που αγνοείς ή, τελικά, αν είσαι ακατάλληλος να κατέχεις τη θέση που κατέχεις, πολιτική ή μη. Ως τέτοια, τα social media είναι απολύτως διδακτικά – και απαραίτητα. Θα ήξεραν οι πολίτες μέχρι πού πραγματικά μπορεί να φτάσει το πολακικό πολιτικό μπούλινγκ αν δεν υπήρχαν τα στάτους του; Κανείς δεν μπορεί να πει πως δεν γνώριζε, που λέμε. Η πραγματικότητα βρίσκεται ένα «κλικ» μακριά.

Ή μήπως όχι; Σε περιπτώσεις όπως αυτή του Πολάκη ο καθένας έχει πρόσβαση στην πρώτη ύλη και βγάζει τα δικά του συμπεράσματα. Το σύστημα ελέγχου, όμως, περιορίζεται σε εκείνους που γράφουν με το όνομά τους. Είναι πειρασμός η ανωνυμία, η ελευθερία να λες ό,τι θες για όποιον θες χωρίς συνέπειες. Το διαδικτυακό καφενείο διαφέρει εντελώς από το πραγματικό, όπου όλοι γνωρίζονται μεταξύ τους. Εκεί ο κίνδυνος του μπούλινγκ δεν περιορίζεται στις αθλιότητες ενός ατόμου, αλλά σε μια ομάδα που θέλει αίμα – και αίμα παίρνει, απλά και μόνο γιατί μπορεί.

Στο φετινό «Masterchef» υπάρχει μια άκρως προκλητική παίκτρια ονόματι Σπυριδούλα. Η διαδικτυακή επίθεση που δέχεται θυμίζει σε ύφος τον αναπληρωτή υπουργό Υγείας – και τη δέχεται γιατί φέρεται σαν μια καλή παίκτρια ριάλιτι, από εκείνους που την ψέγουν γιατί δεν είναι ευγενική, ειρωνεύεται και «έχει τακτική». Πολύ κανονικά όλα αυτά και πολύ ανθρώπινα. Με μια διαφορά: οι απόψεις για τη Σπυριδούλα δεν μένουν πια στους καναπέδες και στο κους-κους των διαφημίσεων. Γίνονται καθημερινότητα, μπαίνουν στη δημόσια σφαίρα, συζητιούνται την επόμενη μέρα στα μεσημεριανά για να ενημερωθούν κι όσοι δεν ξέρουν. Οταν, όμως, το «ψόφα» είναι δημόσιος κανόνας για μια κάποια Σπυριδούλα, που θα φύγει από το προσκήνιο τόσο γρήγορα όσο ήρθε, γιατί εκπλήσσεται κανείς από το διαδικτυακό προφίλ του Πολάκη; Αν, άλλωστε, καθένας εξ αυτών που πήραν θέση εναντίον του αρνιόταν να παρκάρει πάνω σε ράμπες, ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα των ανθρώπων με αναπηρία θα είχε λυθεί.

Τι είναι ο Πολάκης; Είναι σαν κι εμάς. Ο επώνυμος, διαδικτυακός καθρέφτης μας. Τον θρέψαμε και τον συνηθίσαμε. Και ενοχλεί γιατί, κατά βάθος, ξέρουμε πόσο του μοιάζουμε.