Η επιλεκτική ανάγνωση

Το αίμα στη Σρι Λάνκα δεν είναι το πρώτο. Ολοι πικρά γνωρίζουμε πως δεν θα είναι και το τελευταίο· έρχεται από τα βάθη των αιώνων και οδεύει προς τα βάθη των αιώνων. Συμπτωματικά, πριν από ακριβώς ένα μήνα, προβαλλόταν στις κινηματογραφικές αίθουσες η «Επίθεση στη Βομβάη» του ελληνικής καταγωγής αυστραλού σκηνοθέτη Αντονι Μάρας, βασισμένη στο μπαράζ τρομοκρατικών επιθέσεων που δέχτηκε μέσα στην ίδια ημέρα, τον Νοέμβριο του 2008, η ινδική μεγαλούπολη – μια επιχειρησιακή τακτική που κυριολεκτικά ξεπατίκωσαν οι ισλαμιστές τρομοκράτες στη Σρι Λάνκα προχθές, ανήμερα το καθολικό Πάσχα, εάν εξαιρέσουμε ότι αυτή τη φορά η έκταση της επίθεσης ήταν ευρύτερη και το μακάβριο μενού, εκτός από ξενοδοχεία, περιελάμβανε και εκκλησίες. Κοινό σημείο σύγκλισης των επιθέσεων, τόσο στη Βομβάη όσο και στο Κολόμπο, πέραν των θεωρητικά «δυτικών στόχων» σε αμφότερες τις περιπτώσεις, ήταν ότι το αίμα που χύθηκε ήταν πλειοψηφικά αίμα ομοθρήσκων των τρομοκρατών. Πώς μπορεί να δικαιολογηθεί ένα ισλαμικό χτύπημα που χύνει κυρίως αίμα ισλαμιστών και μονάχα δευτερευόντως αίμα «απίστων»; Εάν ξεκινήσουμε από αυτό το παρανοϊκό παράδοξο, ίσως βρεθούμε συντομότερα πιο κοντά στην απάντηση.

Στο αίμα δεν χωράει ζύγι. Κάθε συγκριτική μελέτη, γύρω από το ποιος θρησκευτικός φονταμενταλισμός είναι ο πιο δολοφονικός – ο χριστιανικός ή ο μουσουλμανικός, ο εβραϊκός ή ο ινδουιστικός; – μας φέρνει γρήγορα μπροστά στο δίλημμα από πότε οφείλουμε ν’ αρχίσουμε να… μετράμε. Αρκεί να περιοριστούμε στον δικό μας αιώνα ή θα πρέπει να επεκτείνουμε το μέτρημα έως τις Σταυροφορίες και ακόμη πιο πίσω; Αναμφίβολα, ο δικός μας αιώνας δίνει στην ισλαμική τρομοκρατία ένα σταθερό προβάδισμα, ως προς τον αριθμό και τη φονική ένταση των «τυφλών» χτυπημάτων, αλλά μήπως -λέω, μήπως – αυτό δεν οφείλεται τόσο στα πιο ευγενή κίνητρα κάποιων φονταμενταλιστών δολοφόνων έναντι των κινήτρων φονταμενταλιστών δολοφόνων αλλοθρήσκων, μα στην υπεροπλία των μεν έναντι των δε; Σε πιο απλά ελληνικά: μήπως πιο «βρώμικη» δουλειά κάνει ένας αναλώσιμος βομβιστής αυτοκτονίας και πιο «καθαρή» ένα drone; Αυτό απαλλάσσει των εγκληματικών ευθυνών του τον χειριστή του drone ή τον καθιστά πιο φιλάνθρωπο; Και όταν το drone κατακρεουργεί τους φιλήσυχους καλεσμένους σ’ έναν αφγανικό γάμο, που λανθασμένα εξέλαβε ο χειριστής τού drone ως τρομοκράτες, είναι αρκετό από κάποιον ανώνυμο γραφειοκράτη του αμερικανικού Πενταγώνου ένα «ουπς, λάθος»;

Εάν ρίξουμε μια ματιά στα «μανιφέστα» που άφησαν πίσω τους οι διαβόητοι μαζικοί δολοφόνοι με «χριστιανικά» κίνητρα, τόσο στη Νορβηγία όσο και στη Νέα Ζηλανδία, θα ανακαλύψουμε μια ενοχλητική αλήθεια: καμία θρησκεία εκ προοιμίου δεν δικαιούται να αυτοπροσδιορίζεται ως «θρησκεία της αγάπης», ούτε εκ προοιμίου να ετεροπροσδιορίζει τις άλλες θρησκείες ως «θρησκείες του μίσους». Στα «ιερά κείμενα» όλων των μεγάλων θρησκειών – όπως και σε αναρίθμητες μικρές αιρέσεις – συνυπάρχουν εκκλήσεις για αγάπη (προς τους ομοθρήσκους συνήθως) με εκκλήσεις για μίσος (προς τους αλλοθρήσκους συνήθως). Εάν απομονώσουμε αποσπάσματα από τη Βίβλο, το Κοράνι ή το Ταλμούδ και τα εφαρμόσουμε κατά γράμμα, μπορούμε εξίσου πετυχημένα να σταδιοδρομήσουμε ως μετενσαρκώσεις είτε της Μητέρας Τερέζας είτε του Τσαρλς Μάνσον. Τα «ιερά κείμενα» δεν καλλιεργούν ούτε την ευσπλαχνία ούτε την ασπλαχνία στον ψυχισμό μας· εμποτίζουν όποιο έδαφος βρουν πιο γόνιμο. Στις διεστραμμένες εκδηλώσεις του θρησκευτικού φονταμενταλισμού, όπως είναι οι «τυφλές» τρομοκρατικές επιθέσεις, τα «ιερά κείμενα» χρησιμεύουν μονάχα ως προσάναμμα μιας φονικής «επιλεκτικής ανάγνωσης». Είναι το πρόσχημα για εκείνον που τινάζεται στον αέρα «μετά των αλλοφύλων». Πρωτίστως; Το πρόσχημα για το κάθαρμα που τον έστειλε να τιναχτεί και, το ίδιο βράδυ, μετράει σφάγια στο κομπιουτεράκι του.