Μια μεσαιωνική τραγωδία στον 21ο αιώνα

Απ’ όπου και αν το έβλεπε κανείς, θα ήταν το ίδιο. Είτε βρισκόταν μερικές εκατοντάδες μέτρα από τις φλόγες είτε παρακολουθούσε, χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, από την οθόνη του κινητού του, αυτό που είχε μπροστά στα μάτια του ήταν μια μεσαιωνική τραγωδία – μια τραγωδία της εποχής που αρκούσε μια σπίθα για να γίνει στάχτη όχι μια εκκλησία, αλλά μια ολόκληρη πόλη. Αν υπενθύμισε κάτι η πυρκαγιά της Παναγίας των Παρισίων, αυτή η μεσαιωνική τραγωδία του 21ου αιώνα, είναι πως πολλούς αιώνες από την πιο σκοτεινή περίοδο της ευρωπαϊκής Ιστορίας μια τέτοια καταστροφή μπορεί να είναι εξίσου αναπόφευκτη όπως τότε.

Αυτή ευτυχώς δεν είναι η εποχή των δεισιδαιμονιών. Το συλλογικό φαντασιακό δεν ερεθίζεται από την ιδέα πως η φωτιά άναψε από το χέρι των gargouilles, κάποιας από τις δαιμονικές φιγούρες που κοσμούν την εξωτερική όψη της εκκλησίας. Δεν βλέπει την καταστροφή ως θεϊκή τιμωρία, τη βλέπει ως μια σχεδόν προσωπική πληγή. Ο πόνος δεν έχει τη θεϊκή διάσταση της καταστροφής ενός θρησκευτικού ναού και μόνο, έχει και την ανθρώπινη της καταστροφής ενός πολιτιστικού μνημείου. Κι αυτός ο κοινός πόνος ένθεων και λιγότερο ένθεων εγγυάται πως αυτή η μεσαιωνική τραγωδία δεν θα αφεθεί στη μοίρα της. Πως η Παναγία των Παρισίων θα ξαναγίνει όπως ήταν. Και πως η πυρκαγιά θα εγγραφεί στη συλλογική μνήμη ως μια επιτυχημένη δοκιμασία αντοχής στον χρόνο: Η Notre-Dame κάηκε, αλλά δεν έπεσε.

Οι μεσαιωνικές τραγωδίες γεννούσαν τρομακτικούς θρύλους στην εποχή τους. Στη δική μας εποχή γεννούν συλλογικές συσπειρώσεις – από την ανοησία του Τραμπ που πρότεινε να σβηστεί η πυρκαγιά όπως θα έσβηνε μια φωτιά ένας κουβάς με νερό έως την πρόταση της δημάρχου του Παρισιού Αν Ινταλγκό να πραγματοποιηθεί διεθνής διάσκεψη δωρητών για τη χρηματοδότηση της αναστήλωσης της εκκλησίας. Δεν είναι όμως στο ιπτάμενο τάνκερ του Τραμπ που αποτυπώνεται η εποχή μας. Είναι η έκκληση της Ινταλγκό: μια μεσαιωνική τραγωδία τον 21ο αιώνα δεν μπορεί παρά να είναι παγκόσμιο γεγονός.