Το Σύνδρομο της Στοκχόλμης

Ηταν απόγευμα Παρασκευής, 10 Ιανουαρίου 2014. Το κλίμα ήταν βαρύ – όπως έγραφαν και οι εφημερίδες ανήμερα – μολονότι παραδόξως η συζήτηση ήταν μάλλον ανάλαφρη. Ισως επειδή, αν και φαινομενικά αντίρροπα, επιδιώκαμε το ίδιο πράγμα: εγώ ήθελα να φύγω από την Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ και ο Αλέξης Τσίπρας δεν ήθελε να με κρατήσει. «Εμείς δεν διαγράφουμε κανέναν, αλλά δεν κρατάμε και κανέναν με το ζόρι» είχε δηλώσει χαμογελαστός στους δημοσιογράφους το ίδιο μεσημέρι. Κάπως έτσι το «διαζύγιό» μας χαρακτηρίστηκε «βελούδινο». Στην κουβέντα μας, που κράτησε πάνω από μία ώρα, θυμάμαι να σχολιάζω κάποια στιγμή τους εισοδιστές. «Αυτούς που είναι πιο Τσίπρες από τον Τσίπρα», του είπα, «αυτούς να φοβάσαι». Είναι αλήθεια πως μου είχαν κάνει εντύπωση οι εισοδιστές. Αλγεινή εντύπωση. Παλιές καραβάνες της Αριστεράς, όπως ο Μανώλης Γλέζος και ο Παναγιώτης Λαφαζάνης, ιστορικά στελέχη με τα οποία με χώριζε αγεφύρωτο ιδεολογικό χάσμα, είχαν τοποθετηθεί απέναντι στην «περίπτωσή» μου με παρρησία, εντιμότητα και αξιοπρέπεια, ενώ κάποιοι άλλοι, χτεσινοί στο κόμμα, μετακλητοί από το «βαθύ ΠΑΣΟΚ» και – θεωρητικά – πιο φίλα προσκείμενοι στις δικές μου «κεντροαριστερές» αντιλήψεις, ζητούσαν το κεφάλι μου στο πιάτο. Ναι, Μάιρα, είχες δίκιο· ο Ιούδας φιλούσε υπέροχα.

Πώς εξηγείται αυτό το αλλόκοτο φαινόμενο; Δεν έπαψε στιγμή να με απασχολεί έκτοτε. Μια εύκολη ερμηνεία είναι η ψυχολογική. Από τον καιρό των Γενιτσάρων, εκείνοι που δεν ανήκουν σε μια κοινότητα, που δεν είναι σάρκα από τη σάρκα της, είναι ή, τουλάχιστον, αισθάνονται πιο ευάλωτοι στις διαβολές και τις λοιδορίες της. Από μιαν άποψη είναι οι ιδανικοί αποδιοπομπαίοι τράγοι· εάν κάτι πάει στραβά στη νέα τους παράταξη, σε αυτούς θα ριχτεί το πρώτο ανάθεμα, αυτοί θα φταίνε και, κατ’ επέκτασιν, όσοι είχαν τη φαεινή ιδέα να τους περιμαζέψουν. Ως αντιστάθμισμα στη δαμόκλειο σπάθη, οι εισοδιστές μεταμορφώνονται σε βασιλικότερους του βασιλέως, αναπτύσσουν μια ρητορική αιχμηρή κι επιθετική, σε σημείο που καμιά παλιά καραβάνα της παράταξης δεν θα τολμούσε (δεν θα της περνούσε καν από το μυαλό) να υιοθετήσει. Οταν ήμουν ακόμη βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, μου προκαλούσε αποτροπιασμό (είχα δημοσιεύσει κι ένα σχετικό άρθρο στην «Athens Voice», στις 17/12/2013, υπό τον σαρκαστικό τίτλο «Overacting, sir· overacting») το μένος πρώην σημιτικών γραφίδων εναντίον της περιόδου του Κώστα Σημίτη. Σου μετέδιδε κάτι παραπάνω από την αίσθηση μιας επιλεκτικής μνήμης· τη δυσωδία μιας ανυπόφορης γλίτσας.

Το περασμένο Σάββατο, στο Ολυμπιακό Γυμναστήριο Γαλατσίου, η νέα φουρνιά εισοδιστών του ΣΥΡΙΖΑ είχε την τιμητική της· μέχρι και ο Παύλος Πολάκης εκθείασε τον λόγο του Γιάννη Ραγκούση, ένα εύσημο που αναμφίβολα ο πρώην υπουργός του ΠΑΣΟΚ θα κορνιζώσει. «Τσίπρας ή Μαρινάκης, Δημοκρατία ή Ολιγαρχία, αυτό είναι το δίλημμα των εκλογών» είπε ο Ραγκούσης στον λόγο του, με πλήρη επίγνωση ότι αυτός, ως νέος εισοδιστής, οφείλει να ξεστομίσει το «κατιτίς παραπάνω» από εκείνο που θα ξεστόμιζε ένας παλιός εισοδιστής. Βλέπετε, η διαφορά της νέας φουρνιάς εισοδιστών του ΣΥΡΙΖΑ από την παλιά φουρνιά εισοδιστών – τη φουρνιά του 2012, ας πούμε – έγκειται στο ότι η νέα φουρνιά απαρτίζεται σχεδόν αποκλειστικά από χθεσινά θύματα του ΣΥΡΙΖΑ. Οσο ανεξέλεγκτος και αν είναι ο δημοσκοπικός πανικός του ΣΥΡΙΖΑ, όσο οφθαλμοφανής και αν είναι η απόγνωσή του κατά την προσέγγιση όσων μέχρι πρόσφατα λοιδορούσε και συκοφαντούσε, μπας και ξεπλύνει το άγος από τον τετράχρονο γάμο του με την Ακροδεξιά, ακόμη πιο έντονη, βαθιά, ερωτική, σχεδόν αταβιστική, είναι η ανάγκη των θυμάτων του να γίνουν αρεστά στην Κουμουνδούρου. Το Σύνδρομο της Στοκχόλμης.