Πόσο παλιές είναι {LF}οι μπίζνες στα Βαλκάνια;

Η σύμπτωση ήταν τέτοια που έπαψε να μοιάζει με σύμπτωση: Δεν ήταν ένα ή δύο αλλά τρία τα φιλοκυβερνητικά Μέσα που σε έντυπες και ηλεκτρονικές εκδόσεις χρησιμοποίησαν τον όρο «απόβαση» στον τίτλο τους για να περιγράψουν την επίσκεψη του Πρωθυπουργού στη Βόρεια Μακεδονία. Η «απόβαση» δεν έγινε από τη θάλασσα που η χώρα δεν διαθέτει, αλλά πάντως υπηρετούσε το κυβερνητικό αφήγημα που λέει ότι με τη Συμφωνία των Πρεσπών η Βόρεια Μακεδονία θα μετατραπεί σε επιχειρηματική αποικία της Ελλάδας. Από αυτήν την άποψη, ο τίτλος στις τρεις εφημερίδες και στα άλλα τόσα σάιτ, θα μπορούσε να ήταν «Τους αγοράσαμε».

Μόνο που δεν θα ήταν ούτε αυτός σωστός. Οχι επειδή είναι κάπως αγοραίος και παραπέμπει σε έναν κάποιο εμπορικό ιμπεριαλισμό που θεωρητικά η Αριστερά αποστρέφεται. Αλλά επειδή οι ελληνικές μπίζνες στα Βαλκάνια είναι πολύ πιο παλιές από τη Συμφωνία των Πρεσπών. Ή μάλλον είναι τόσο παλιές όσο παλιά είναι και η διένεξη για το όνομα. Ξεκίνησαν με τη διάλυση της πρώην Γιουγκοσλαβίας, γίνονταν ακόμη και σε πείσμα του εμπάργκο που είχε επιβάλει η Αθήνα στα Σκόπια και συνεχίστηκαν και μετά την ενδιάμεση συμφωνία του 1995. Η απόβαση που δεν ήταν απόβαση είχε γίνει από τράπεζες και μεγάλες αλυσίδες σούπερμαρκετ σε τέτοια έκταση ώστε εάν δεν ηχούσαν κάπως επιθετικά οι όροι θα μπορούσε να μιλήσει κανείς για «εισβολή» ή για «κατάκτηση».

Ο αγωγός

Ούτε αυτό θα ήταν σωστό. Το όνομα ήταν μια διαφορά αλλά ανάμεσα στις δύο πλευρές δεν υπήρχε υποψία εμπόλεμης κατάστασης. Το αντίθετο. Τον Νοέμβριο του 1999 ο τότε υπουργός Ανάπτυξης, Ευάγγελος Βενιζέλος (φωτογραφία), ταξίδεψε στη γειτονική χώρα για τη θεμελίωση του αγωγού πετρελαίου Θεσσαλονίκης – Σκοπίων. Η επένδυση, μπορεί να διαβάσει κανείς στα «ΝΕΑ» εκείνης της εποχής, ήταν ύψους 90 εκατομμυρίων ευρώ με την ελληνική πλευρά να συμμετέχει κατά 80% και εκείνη της Βόρειας Μακεδονίας κατά 20%. Το ρεπορτάζ δεν μιλούσε ασφαλώς για απόβαση. Περιελάμβανε, όμως, δήλωση του τότε πρωθυπουργού της Βόρειας Μακεδονίας, Λιούπτσο Γκεοργκίεφσκι, ότι το έργο «έχει τεράστια οικονομική και πολιτική σημασία» επειδή αποδείκνυε ότι «η Ελλάδα είναι έτοιμη να κάνει επενδύσεις, μακριά από πολιτικές, ιδεολογικές και εθνικές προκαταλήψεις».

Ο Βενιζέλος, πάλι, χαιρέτιζε την επένδυση των Ελληνικών Πετρελαίων ως «αφετηρία σε ένα πραγματικό σχέδιο ανασυγκρότησης των Βαλκανίων». Η μπίζνα ήταν κρατική και προχώρησε ερήμην της εκκρεμότητας του ονόματος όχι μόνο σε μια εποχή που δεν είχαν ανακαλυφθεί ακόμη οι σέλφι, αλλά και σε μια εποχή που η συριζαϊκή Αριστερά δεν είχε ανακαλύψει ακόμη πως τα Βαλκάνια κάνουν μεταξύ τους μπίζνες, τα Σκόπια έχουν νυχτερινή ζωή και το εμπόριο περιγράφεται ως απόβαση.

Η ΚΡΙΣΗ

Αν ατόνησε πριν από δέκα χρόνια η ελληνική κινητικότητα στη Βόρεια Μακεδονία δεν ήταν επειδή η Βόρεια Μακεδονία δεν λεγόταν ακόμη έτσι. Ηταν επειδή η κρίση στην Ελλάδα παρέσυρε και τις ελληνικές επενδύσεις στο εξωτερικό. Η επιχειρηματική δραστηριότητα συρρικνώθηκε και εκτός συνόρων. Δεν χρειάζεται η κυβερνητική θριαμβολογία περί νέας εποχής για να ανοίξει ένας νέος κύκλος δραστηριότητας. Αν χρειάζεται κάτι είναι να αφήσει επιτέλους πίσω της αυτή η χώρα την κρίση.