Πώς οι Βρυξέλλες κέρδισαν τη μάχη του Brexit

Αμέσως μετά την ενεργοποίηση του άρθρου 50 προέκυψε η πρώτη και καθοριστική διαφωνία ανάμεσα στο Λονδίνο και τις Βρυξέλλες. Η Ευρωπαϊκή Ενωση ξεκαθάρισε ότι η διαπραγμάτευση για τη μελλοντική σχέση μπορεί να ξεκινήσει μόνον εφόσον ολοκληρωθεί με επιτυχία η διαπραγμάτευση για τους όρους εξόδου. Οι Βρετανοί ήθελαν ταυτόχρονη συζήτηση εφ’ όλης της ύλης. Υποστήριζαν ότι ο τρόπος εξόδου είναι αλληλένδετος με τον τρόπο συνύπαρξης μετά το Brexit. «Η σειρά της διαπραγμάτευσης θα είναι η μάχη του καλοκαιριού (του 2017)» δήλωσε ο τότε υπουργός Brexit Ντέιβιντ Ντέιβις.

Το Λονδίνο υποχώρησε και η διαπραγμάτευση έγινε με τους όρους της ΕΕ: «πρώτα υπογράφουμε τους όρους εξόδου και μετά ξεκινάει η συζήτηση για τη μελλοντική μας συμφωνία». Η στιγμή που οι Ευρωπαίοι «έσπασαν» το Brexit στα δύο δημιούργησε το λίμπο στο οποίο το Ηνωμένο Βασίλειο βρίσκεται σήμερα. Οι Βρετανοί πρέπει να υπογράψουν την οριστική τους αποχώρηση, χωρίς όμως να ξέρουν πού θα καταλήξουν. Πώς είναι δυνατόν να συναινέσουν στο μισό Brexit, όταν το άλλο μισό είναι άγνωστο; Είναι το ερώτημα που εμποδίζει τόσο τους οπαδούς του Brexit όσο και τους υποστηρικτές της παραμονής να υπερψηφίσουν τη συμφωνία της Μέι.

Οι Brexiteers αρνούνται να συναινέσουν στον όρο που προβλέπει την παραμονή της Βρετανίας στην τελωνειακή ένωση μέχρι να υπάρξει η νέα εμπορική συμφωνία. Ετσι θα διασφαλιστεί ότι η Βόρεια Ιρλανδία δεν θα έχει σύνορα με την Ιρλανδία. Αν όμως δεν υπάρξει μελλοντική συμφωνία; Οι Brexiteers θα έχουν στο μεταξύ υπογράψει τη συμμετοχή της Βρετανίας στην τελωνειακή ένωση.

Οι οπαδοί του Remain δεν θέλουν να συναινέσουν από τώρα σε ένα Brexit που πιθανώς να προβλέπει τη συμμετοχή στην τελωνειακή ένωση ή στην ενιαία αγορά. «Ποιο θα είναι το όφελος να αποχωρήσουμε από τα κέντρα αποφάσεων (Κομισιόν, Ευρωκοινοβούλιο κ.λπ.), εφόσον η μελλοντική διαπραγμάτευση καταλήξει σε συμμετοχή μας στους ίδιους θεσμούς;» είναι το επιχείρημά τους.

Το «σπάσιμο» του Brexit δημιουργεί ταυτόχρονα ένα κορυφαίο πολιτικό πρόβλημα. Η Μέι δήλωσε ότι σε περίπτωση που η συμφωνία της περάσει θα αποχωρήσει από την πρωθυπουργία. Ετσι την κρίσιμη στιγμή της επικύρωσης της εξόδου ο διαπραγματευτής της μελλοντικής συμφωνίας παραμένει άγνωστος. Γιατί, για παράδειγμα, οι αναποφάσιστοι, μετριοπαθείς Συντηρητικοί και Εργατικοί βουλευτές να ψηφίσουν τους όρους εξόδου και να βρεθούν με τον απρόβλεπτο Μπόρις Τζόνσον πρωθυπουργό στη επόμενη φάση των διαπραγματεύσεων;

Η Ευρωπαϊκή Ενωση δεν παγίδεψε με κάποιο σατανικό «κόλπο γκρόσο» τους Βρετανούς. Το ίδιο το Ηνωμένο Βασίλειο βρέθηκε αντιμέτωπο με τις τεράστιες δυσκολίες του εγχειρήματος που ανέλαβε. Πρώτον, δεν ήταν δυνατόν να διαπραγματεύεται εμπορική συμφωνία με την ΕΕ ως τρίτη χώρα, εξακολουθώντας να είναι μέλος της. Δεύτερον, η ΕΕ των 500 εκατομμυρίων πολιτών είναι πιο ισχυρή από τη Βρετανία και δεν θα διακινδύνευε τα συμφέροντα 27 χωρών για να διευκολύνει τη μία από αυτές, τη στιγμή μάλιστα που εγκαταλείπει το κοινό εγχείρημα.

Οι Βρετανοί, πιεσμένοι από το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος, έπεσαν στην παγίδα των δικών τους απαιτήσεων. Είναι η παγίδα από την οποία πρέπει άμεσα να βγουν, πριν αποφασίσουν το μέλλον τους εντός ή εκτός της ΕΕ.

Ο Θύμιος Τζάλλας εργάζεται σε think tank με έδρα το Λονδίνο και αντικείμενο την ενίσχυση της σχέσης της βρετανικής Βουλής με τους πολίτες. Μέσα στo 2019 από τις εκδόσεις Επίκεντρο θα κυκλοφορήσει το βιβλίο του με τίτλο «Brexit, Ευρώπη και Ελλάδα»