Η διάσκεψη Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ

Η παρουσία του αμερικανού ΥΠΕΞ στη διάσκεψη Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ θέτει τη συνεργασία των τριών κρατών της Ανατολικής Μεσογείου υπό την αμερικανική αιγίδα, δημιουργεί κλοιό γεωστρατηγικής προστασίας και ανοίγει προοπτική σε βάθος χρόνου. Επίσης ενοποιεί την Ελλάδα και την Κύπρο γεωστρατηγικά και αποκλείει τη δορυφοροποίηση της τελευταίας από την τουρκική πολιτική. Ας υπολογίσουμε στην εξίσωση και την Αίγυπτο ως παραπληρωματική δύναμη και εφόσον παραμένει υπό το φιλοδυτικό καθεστώς Σίσι.

Ασφαλώς ο μεγάλος χαμένος είναι η Τουρκία, που βλέπει πλέον και εμπράκτως να αποκλείεται από τον μηχανισμό εκμετάλλευσης των ενεργειακών κοιτασμάτων και γενικότερα τη «λέσχη» των φιλοδυτικών δυνάμεων της περιοχής. Επίσης τα επεκτατικά της σχέδια προσκρούουν σε ισχυρό και αδιαπέραστο στρατηγικό τείχος.

Εντυπωσιάζει πώς η διπλωματικά επιδέξια Τουρκία υπέπεσε σε σειρά καταλυτικών σφαλμάτων και λανθασμένων επιλογών, ώστε τελικώς να μείνει εκτός νυμφώνος. Η εξήγηση βρίσκεται στα πανισλαμιστικά και νεοοθωμανικά οράματα του Ερντογάν, που τον έφεραν σε μετωπική αντιπαράθεση με τη Δύση. Επίσης στην προσέγγισή του με τη Ρωσία, και ιδιαίτερα την προμήθεια ρωσικών πυραύλων, που υπερέβη τις κόκκινες γραμμές των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ. Ακόμα η σύγκρουση με το Ισραήλ έφτασε στο σημείο ώστε ο υιός του ισραηλινού πρωθυπουργού να υπενθυμίζει απειλητικά στον Ερντογάν ότι η Κωνσταντινούπολη είναι ελληνική πόλη και η Αγία Σοφία χριστιανικός ναός!

Ο ενεργειακός και όχι μόνον άξονας, που συγκροτείται υπό την κηδεμονία των ΗΠΑ, αλλάζει όχι απλώς τα ενεργειακά αλλά και τα γεωπολιτικά δεδομένα. Ασφαλώς χωρίς στρατιωτική διάσταση η σύμπραξη κινδυνεύει να υποστεί γεωστρατηγικό «bullying» από γείτονες, και όχι μόνον τους Τούρκους. Οπότε θα χρειαστεί να αναπτυχθεί ένα μικρό ΝΑΤΟ ή μια μικρή Entente στην περιοχή. Επίσης η σύμπραξη θα προϋποθέσει και στενή πολιτική συνεργασία. Αυτό απαιτεί ανάπτυξη κοινών διπλωματικών μηχανισμών, από κοινού λήψη αποφάσεων και, κυρίως, εμπέδωση εμπιστοσύνης. Τόσο δύσκολης στην περιοχή μας. Η εμπιστοσύνη είναι ένα άυλο αγαθό, που αρχίζει από τις ειλικρινείς διαπροσωπικές σχέσεις μεταξύ των ηγετών και εκτείνεται μέχρι τη δημιουργία μηχανισμών αλληλοκατανόησης και συνεργασίας σε όλα τα επίπεδα.

Από ελληνικής πλευράς, η τετραμερής αποτελεί ευκαιρία αναβάθμισης της χώρας αλλά και πρόκληση που απαιτεί τη δική μας αναβάθμιση. Οι σύμμαχοι είναι χρήσιμοι σε μας στο μέτρο που εμείς είμαστε χρήσιμοι σε αυτούς. Η Ελλάδα θα προσέλθει με επιτυχία και θα ληφθεί σοβαρά υπ’ όψιν μόνον εάν διαθέτει μέσα και στόχους. Οι Ενοπλες Δυνάμεις μας ασφαλώς είναι σε θέση να ανταποκριθούν ποιοτικά, αλλά με οκτάμηνη θητεία και γενίκευση της εναλλακτικής θητείας η χώρα διολισθαίνει σε αποστρατιωτικοποίηση, που θα την αδρανοποιήσει ως σύμμαχο.

Επειτα, εάν συνεχιστεί η πολιτική φοβικής αντιμετώπισης των γειτονικών κρατών και πλήρους υποχώρησης στις απαιτήσεις τους, θα καταστούμε η χλεύη όχι μόνον των εχθρών αλλά και των φίλων μας. Η χώρα μας χρειάζεται να διατυπώσει συγκεκριμένους στόχους και να διεκδικήσει ρόλο περιφερειακού παίκτη στα Βαλκάνια και στην Ανατολική Μεσόγειο. Αντιλαμβάνεται κανείς ότι αυτά απαιτούν άλλη αντίληψη στο υπουργείο Εξωτερικών και γενικότερα στο πολιτικό δυναμικό της χώρας.

Ο Μελέτης Η. Μελετόπουλος είναι διδάκτωρ Οικονομικών και Κοινωνικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Γενεύης