Πράσινη ναυτιλία και μπλε ανάπτυξη

Η κλιματική αλλαγή αποτελεί για τον πλανήτη μας έναν ορατό κίνδυνο ο οποίος απασχολεί τις μητροπόλεις των μεγάλων χωρών επί δεκαετίες. Ανάμεσα στα όργανα που έχουν συγκροτηθεί για το θέμα, η Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC) είναι το σώμα των Ηνωμένων Εθνών και ηγετικό παγκόσμιο όργανο για την αξιολόγηση της επιστήμης που σχετίζεται με την κλιματική αλλαγή, των επιπτώσεών της και των πιθανών μελλοντικών κινδύνων.

Οπως εξηγεί η καθηγήτρια του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών Φοίβη Κουντούρη μιλώντας στα «ΝΕΑ», τον Οκτώβριο του 2018, η ειδική έκθεση του IPCC για την «αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη κατά 1,5C» προειδοποίησε ότι η ανθρωπότητα έχει μόνο δώδεκα χρόνια για να καταφέρει να περιορίσει την υπερθέρμανση του πλανήτη στο ανώτατο όριο του 1,5C, πέρα από το οποίο ακόμη και μια αύξηση μισού βαθμού θα επιδεινώσει σημαντικά τους κινδύνους ξηρασίας, πλημμύρας, ακραίων θερμοκρασιών και φτώχειας για εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους.

Οι συντάκτες της έκθεσης, αναφέρει η Φοίβη Κουντούρη, ισχυρίζονται ότι απαιτούνται επείγουσες και πρωτοφανείς αλλαγές προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος, ο οποίος όμως είναι προσιτός και εφικτός. «Η Συμφωνία του Παρισιού δεσμεύεται να διατηρήσει τις θερμοκρασίες μεταξύ 1,5C και 2C. Ποτέ νωρίτερα η ανάγκη προώθησης της εφαρμογής της βιώσιμης ανάπτυξης δεν ήταν πιο επείγουσα» τονίζει με έμφαση η Φοίβη Κουντούρη.

Στο εργαστήριό της για την έρευνα στην Κοινωνικοοικονομική και Περιβαλλοντική Βιωσιμότητα (ReSEES) του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, η Φοίβη Κουντούρη ασχολείται ακριβώς με τα παραπάνω: η ίδια και η ομάδα της διεξάγουν διεπιστημονική έρευνα σχετικά με θέματα διαχείρισης της κλιματικής αλλαγής, των φυσικών πόρων, της ενέργειας και του περιβάλλοντος.

Η Φοίβη Κουντούρη κατέχει την έδρα Οικονομικής και Οικονομετρικής Θεωρίας και Πολιτικής (με εφαρμογές στους φυσικούς πόρους και την ενέργεια), αλλά παράλληλα βρίσκεται μεταξύ των «ηγετών» του Δικτύου για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη των Ηνωμένων Εθνών Ελλάδας και του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Δασών. Επίσης διευθύνει την κοινότητα Climate KIC του European Institute of Innovation and Technology, όραμα της οποίας είναι να συμβάλει στη δημιουργία μιας ευημερούσας, χωρίς αποκλεισμούς και ανθεκτικής στην κλιματική αλλαγή κοινωνίας με κυκλική οικονομία και μηδενικές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα.

Σήμερα, το ReSEES υποστηρίζεται από περισσότερους από εκατό ερευνητές εσωτερικού και εξωτερικού και υλοποιεί, στην Ελλάδα και παγκοσμίως, μεγάλο αριθμό έργων έρευνας, επίδειξης και εφαρμογής, καθώς και πρωτοβουλίες εκπαίδευσης, κατάρτισης και συνειδητοποίησης, με πρωταρχικό στόχο την ανάπτυξη άμεσα υλοποιήσιμων διεπιστημονικών λύσεων για την κλιματική αλλαγή και την ευρύτερη εφαρμογή των 17 στόχων αειφόρου ανάπτυξης της Ατζέντας 2030 των Ηνωμένων Εθνών, που υπογράφηκε το 2015 από σχεδόν όλες τις χώρες του πλανήτη.

Οι λύσεις αυτές στη συνέχεια γίνονται ευρύτερα γνωστές μέσω του Δικτύου για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη των Ηνωμένων Εθνών που ιδρύθηκε το 2012 και σήμερα έχει επικεφαλής τον οικονομολόγο του Κολούμπια των ΗΠΑ, Τζέφρι Σακς.

Στην Ελλάδα όμως όλοι οι παραπάνω φορείς επιχειρούν να φέρουν στην επιφάνεια το δυναμικό της χώρας και να προωθήσουν καινοτόμες λύσεις στην πράσινη ναυτιλία και την μπλε ανάπτυξη, στην καθαρή τεχνολογία και στην κυκλική οικονομία. Κάτι που πετυχαίνουν συγκεντρώνοντας δίκτυα και εμπειρογνώμονες, αξιοποιώντας επιχορηγήσεις, αναπτύσσοντας ανθρώπους και ικανότητες, και επιταχύνοντας τη μετάβαση των καινοτόμων λύσεων στην αγορά.

«Μια αποκεντρωμένη, βιώσιμη οικονομία δεν είναι μόνο απαραίτητη για την πρόληψη της καταστροφικής κλιματικής αλλαγής, αλλά παρουσιάζει πληθώρα ευκαιριών για τις επιχειρήσεις και την κοινωνία» δηλώνει χαρακτηριστικά η Φοίβη Κουντούρη μιλώντας στα «ΝΕΑ».

Αχιλλέας Βασιλόπουλος
Ενας από τους βασικούς στόχους της κοινότητας Climate-KIC Greece, είναι το να εντοπίζουμε και να υποστηρίζουμε προγράμματα που τελικά οδηγούν στο να έχουμε πιο μέτριες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Πιστεύουμε ότι η επιτάχυνση της μετάβασης σε μια οικονομία με μηδενικές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα δεν είναι μόνο προϋπόθεση για την αποφυγή των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής αλλά μπορεί ταυτόχρονα να αποτελέσει όχημα ανάπτυξης και δημιουργίας ευκαιριών για τις επιχειρήσεις και την κοινωνία.
Ο Αχιλλέας Βασιλόπουλος είναι επίκουρος καθηγητής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Ebun Akinsete
Η κλιματική αλλαγή και η βιώσιμη ανάπτυξη δεν είναι προβληματισμοί μόνο περιβαλλοντικοί, αλλά και ανθρωπολογικοί. Στόχος μας είναι αυτό να αντανακλάται στην έρευνα που διεξάγουμε και να λαμβάνουμε υπόψη το ανθρώπινο στοιχείο αυτής της πρόκλησης, εμπλέκοντας και περιλαμβάνοντας τους ενδιαφερόμενους φορείς στα προγράμματά μας. Είτε κατά τον εντοπισμό των κεντρικών ζητημάτων, κατά την ανάπτυξη καινοτόμων λύσεων, διαμόρφωση στρατηγικών σχεδίων δράσης, είτε κατά τη πληροφόρηση στρατηγικών αποφάσεων.
Η Ebun Akinsete είναι στέλεχος του Δικτύου για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη της Ελλάδας

Γλωσσάρι
Αειφόρος ανάπτυξη
Μορφή ανάπτυξης που αποσκοπεί στην κάλυψη των αναγκών της σημερινής γενιάς και ταυτόχρονα δεν περιορίζει τη δυνατότητα των μελλοντικών γενεών να ικανοποιήσουν τις δικές τους ανάγκες.
Συνολική οικονομική αξία αγαθών και υπηρεσιών
Αξία που απορρέει τόσο από το όφελος της χρήσης των περιβαλλοντικών αγαθών/υπηρεσιών σαν καταναλωτικά ή κεφαλαιουχικά, όσο και από το όφελος της ύπαρξής τους και από το γεγονός ότι διατηρούνται και θα είναι διαθέσιμα στις επόμενες γενιές.
Μέθοδοι χρηματικής αποτίμησης
Μέθοδοι προσδιορισμού της ζήτησης και των στοιχείων κόστους – οφέλους αγαθών/υπηρεσιών για τα οποία δεν υπάρχει μια συγκεκριμένη αγορά (π.χ. δημόσια ή ελεύθερα αγαθά) ή η αγορά τους παρουσιάζει ατέλειες (π.χ. εξωτερικές οικονομίες, ατελής ανταγωνισμός) και επομένως δεν έχουν αγοραία τιμή.