Το σάουντρακ του διχασμού

Τα τελευταία δέκα χρόνια είναι μια λούπα. Ή μάλλον, όχι, είναι χειρότερα από λούπα αφού κάθε σκηνικό επαναλαμβάνεται με αυξανόμενη ένταση ή σαν μια αέναη αυτοεκπληρούμενη προφητεία. Είχα δει κάποτε μια ταινία που η πρωταγωνίστρια είχε απώλεια άμεσης μνήμης, σαν να είχαν σταματήσει οι μνήμες της σε μια μέρα και από εκεί κι ύστερα κάθε μέρα που πέρναγε ήταν αναλώσιμη, το επόμενο πρωί την είχε ξεχάσει. Μου έρχεται στο μυαλό ως κάτι πολύ ελκυστικό. Γιατί μέσα στη λούπα αυτή την πατάμε οι μετριοπαθείς, που, όχι, δεν σημαίνει απολίτικοι ή χωρίς πάθη κι εμμονές. Αλλά τη χάσαμε κι αυτή την έννοια τελικά.

Είναι φοβερά ενοχλητικό όλο αυτό το προδιαγεγραμμένο δράμα με τις αντιδράσεις στις παρελάσεις και τα συνθήματα. Θυμάμαι εκείνες τις παρελάσεις του πρώτου Μνημονίου. Τον έφηβο που μούντζωσε την εξέδρα των επισήμων, τα βρισίδια στον Κάρολο Παπούλια, τα συνθήματα για τους προδότες πολιτικούς. Θυμάμαι και τα ίδια συνθήματα στο Σύνταγμα και τους νοικοκυραίους με τα κατσαρολικά και τις κρεμάλες που έστησαν κ.ά. Και, κυρίως, θυμάμαι τα βρισίδια που τρώγαμε όσοι δεν μας άρεσαν αυτά τα εικαστικά δρώμενα. Και το ύφος του κ. Κατρούγκαλου τότε που μίλαγε για τους προπηλακισμούς και τη βία ως θεμιτή και δικαιωματική ανυπακοή και «προστατευμένη πολιτική δράση».

Δεν μπορώ να χαρώ που τώρα αυτοί που μας έβριζαν τα υφίστανται ή που τώρα τα καταδικάζουν. Δεν μπορώ όχι γιατί είμαι πιο καλός άνθρωπος ή διεκδικώ αγιοσύνη, αλλά γιατί φοβάμαι ότι τρέφονται από όλο αυτό, ότι είναι η ένταση κι ο ετεροπροσδιορισμός από τους «εχθρούς» αυτό που δίνει νόημα στην ύπαρξή τους.

Σκεφτείτε όλο αυτό το δράμα με το «Μακεδονία ξακουστή». Ενας αλεξιπτωτιστής τιμωρήθηκε γιατί τράβαγε βίντεο τον εαυτό του ενώ έπεφτε τραγουδώντας το. Δεν τιμωρήθηκε για το τραγούδι, τιμωρήθηκε για παράβαση των κανόνων ασφαλείας γιατί, εδώ που τα λέμε, δεν μοιάζει πολύ κανονικό το σέλφι με βίντεο την ώρα της πτώσης, μην τρελαθούμε κιόλα.

Επειτα από αυτό άρχισε μια φιλολογία περί απαγόρευσης του άσματος. Και οι μάχες των μικροφώνων και των πληκτρολογίων επί μιας «είδησης» που δεν είχε καμία επίσημη επιβεβαίωση, που ήταν, δηλαδή, μια φήμη που δεν εξηγήθηκε κιόλας με καμία κανονική λογική, όχι ότι χρησιμεύει πια και πολύ η λογική σαν εργαλείο.

Τσακωμοί και μάχες λοιπόν κατά της «απαγόρευσης» και εκκλήσεις στον κόσμο να κατέβει στις παρελάσεις και να το τραγουδήσει φωναχτά και αναθέματα, από την άλλη τη μεριά, προκαταβολικά για τα επεισόδια που θα γίνονταν. Και τσουπ, σκάει κι ένας υπουργός να το αποτελειώσει κάνοντας αντιδραστικό σχόλιο προαυλίου για το ποια ήταν η ξακουστή, μην ήταν του Αλεξάνδρου ή του Ζάεφ.

Ερχεται η μέρα της παρέλασης, λοιπόν, και ακούμε την είδηση πως ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας παρενέβη για να ζητήσει να παίξει η μπάντα του Πολεμικού Ναυτικού το «απαγορευμένο» εμβατήριο. Κι είδαμε στα δελτία κόσμο να το τραγουδά και τους δημοσιογράφους να το περιγράφουν σαν πράξη αντίστασης.

Ποιος φταίει που απέκτησε αυτή την υπόσταση ξαφνικά ένα άσμα τελετουργικής – εμβατηριακής χρήσης; Η εύκολη απάντηση είναι «αυτοί που έβγαλαν τη φήμη πως απαγορεύτηκε». Μα γιατί δεν διαψεύστηκε σε όλους τους τόνους; Μα γιατί βόλεψε. Γιατί έγινε το σάουντρακ αυτού του διχασμού ανάμεσα στο μονοπώλιο του πατριωτισμού και στον αντεθνικισμό των συμβολισμών.

Το έβλεπες ακόμη και στις παράλληλες συζητήσεις για το ίδιο το άσμα. Αλλος θυμόταν τα καψώνια του Στρατού, άλλος θυμόταν εκείνο το χουντικό, το «έχω μια αδελφή κουκλίτσα αληθινή» (που, παρεμπιπτόντως, αυτό όντως δεν επιτρέπεται επισήμως), άλλος κατήγγελλε συλλήβδην τις εθνικές τελετουργίες, λες και πρέπει με το ζόρι να τα χαρίσουμε όλα στους ακραίους και στη Χρυσή Αυγή επειδή μεταχειρίζονται τη σημαία σαν θεατρικό κοστούμι ενώ γκαρίζουν άτονα τον «Υμνον εις την ελευθερίαν». Που αν του κάνουν ανάλυση στίχου μερικοί, ούτε που θέλω να ξέρω τι ντουβρουτζάς θα τους βρει. Πού να ‘χαμε τη «Μασσαλιώτιδα», που έχει στίχο σαν σενάριο για θρίλερ σπλάτερ.

Από όλες τις εκδοχές της ιστορίας, πάντως, εμένα μου αρέσει η άποψη του λαογράφου Δραγούμη, ότι η μελωδία του η ορίτζιναλ, όχι η εμβατηριακή του Στρατού, προέρχεται από ένα τραγούδι σεφαρδίτικο. Ακόμη κι αν δεν ισχύει, είναι μια όμορφη υπενθύμιση της οικειοποίησης συμβόλων και μελωδιών ως μαρτυρία της συνύπαρξης. Είναι ωραία σκέψη αυτή, σχεδόν καταπραϋντική, σε μια χώρα που η μεγαλύτερη νίκη της Ιστορίας της θα είναι, κάποτε, ελπίζω, η κοινωνική συνοχή. Μέχρι τότε, απελπισία.

Το «κερασάκι» {LF}του υπουργού

Τσακωμοί και μάχες κατά της «απαγόρευσης» του «Μακεδονία ξακουστή» και εκκλήσεις στον κόσμο να κατέβει στις παρελάσεις και να το τραγουδήσει φωναχτά και αναθέματα, από την άλλη τη μεριά, προκαταβολικά για τα επεισόδια που θα γίνονταν. Και τσουπ, σκάει κι ένας υπουργός να το αποτελειώσει κάνοντας αντιδραστικό σχόλιο προαυλίου για το ποια ήταν η ξακουστή, μην ήταν του Αλεξάνδρου ή του Ζάεφ.