Σύμβολο αιώνιων αξιών

Σε ένα τοπίο γαλήνιο και συνάμα υποβλητικό, στις νότιες υπώρειες του Παρνασσού και κοντά στην ομώνυμη σύγχρονη κωμόπολη, βρίσκεται ο αρχαιολογικός χώρος των Δελφών, όπου γεννήθηκε και άκμασε το σπουδαιότερο θρησκευτικό κέντρο της αρχαιότητας.

Η μυθολογία και η ιστορία. Σύμφωνα με τη μυθολογική παράδοση, εδώ αντάμωσαν οι δύο αετοί που έπεμψε ο Δίας από τα πέρατα του σύμπαντος για να βρει το κέντρο του κόσμου, γι’ αυτό και οι Δελφοί ταυτίστηκαν με τον ομφαλό της Γης. Τόπος λατρείας αρχικά (κατά τους Μυκηναϊκούς Χρόνους) της θεάς Γης (μητέρας των θεών και των ανθρώπων, αλλά και πηγής της παγκόσμιας ζωής) και αργότερα (από τον 8ο αιώνα π.Χ.) του Απόλλωνα (θεού του φωτός, της μουσικής και της μαντικής), το ιερό των Δελφών, υπό την προστασία και τη διοίκηση της Δελφικής Αμφικτιονίας (ομοσπονδίας ελληνικών φυλών με θρησκευτικό και πολιτικό χαρακτήρα), εμπέδωσε τον 6ο αιώνα π.Χ. την αυτονομία του, επεκτάθηκε, αύξησε τη θρησκευτική και πολιτική επιρροή του, στολίστηκε δε με λαμπρά οικοδομήματα, αγάλματα και άλλα αναθήματα.

Στους κατοπινούς αιώνες οι Δελφοί καταστράφηκαν από τους Πέρσες, τους Φωκείς και τους Γαλάτες. Τον 3ο αιώνα π.Χ. κύριοι του ιερού έγιναν οι Αιτωλοί, ενώ το 191 π.Χ. άρχισε η ρωμαϊκή κυριαρχία, κατά την οποία οι Δελφοί αντιμετωπίστηκαν άλλοτε ευμενώς και άλλοτε δυσμενώς. Το ιερό άρχισε να παρακμάζει με την επικράτηση της νέας θρησκείας και έκλεισε οριστικά στα τέλη του 4ου αιώνα μ.Χ., με διάταγμα του αυτοκράτορα Θεοδοσίου Α’. Η ζωή στους Δελφούς συνεχίστηκε, ενώ κατά τον Μεσαίωνα χτίστηκε στον χώρο του ιερού χωριό.

Ο αρχαιολογικός χώρος. Αποκαλύφθηκε με τις συστηματικές ανασκαφές της Γαλλικής Αρχαιολογικής Σχολής στα τέλη του 19ου αιώνα, ακολούθησαν δε αποκαταστάσεις και αναστηλώσεις. Τα μεγάλα καλλιτεχνικά κέντρα της αρχαιότητας εκπροσωπούνται από έργα υψηλής ποιότητας (επιγραφές όλων των κατηγοριών, αγάλματα, έργα μικροτεχνίας και τμήματα του διακόσμου των κτιρίων).

Στα σημαντικότερα μνημεία του αρχαιολογικού χώρου των Δελφών συγκαταλέγονται ο δωρικός περίπτερος ναός του Απόλλωνα (4ος αιώνας π.Χ.), στο εσωτερικό του οποίου βρισκόταν το άδυτο, η έδρα του μαντείου των Δελφών, ο Θησαυρός των Αθηναίων (τέλη 6ου/αρχές 5ου αιώνα π.Χ.), ο βωμός των Χίων (5ος αιώνας π.Χ.), η στοά των Αθηναίων (5ος αιώνας π.Χ.), το θέατρο (4ος αιώνας π.Χ., μετασκευές στην αρχή των Ρωμαϊκών Αυτοκρατορικών Χρόνων), το στάδιο (5ος αιώνας π.Χ., ανακαίνιση από τον Ηρώδη τον Αττικό τον 2ο αιώνα μ.Χ.), στο οποίο τελούνταν κάθε τέσσερα χρόνια τα Πύθια, η μεγάλη πανελλήνια γιορτή προς τιμήν του Πυθίου Απόλλωνα, το γυμνάσιο, η Kασταλία πηγή, κάτω από τις απόκρημνες Φαιδριάδες Πέτρες (Υάμπεια και Ναυπλία), και η Θόλος, το πλέον χαρακτηριστικό ίσως μνημείο των Δελφών, ένα εντυπωσιακό κυκλικό κτίριο (χτισμένο περί το 380 π.Χ.), που δεσπόζει στον χώρο του ιερού της Αθηνάς Προναίας.

Οι δελφικές εορτές. Ο θεσμός της Δελφικής Αμφικτιονίας, βασισμένος στην ειρηνική συνύπαρξη των φυλών, λειτούργησε πολλούς αιώνες αργότερα ως πηγή εμπνεύσεως για τον ποιητή Αγγελο Σικελιανό (1884-1951) και την αμερικανίδα σύζυγό του, Εύα Πάλμερ – Σικελιανού (1874-1952). Στη Δελφική Ιδέα, που οραματιζόταν ο διακεκριμένος ποιητής και φιλόσοφος, συμπυκνώνονταν οι πανάρχαιες αλλά και πάντα ζωντανές και επίκαιρες πανανθρώπινες αξίες του ελληνικού πολιτισμού: ελευθερία, ανθρωπιά, αδελφοσύνη, ειρήνη, ευνομία, κοσμοπολιτισμός.

Με τις Δελφικές Εορτές που οργάνωσαν κατά τη διάρκεια του Μεσοπολέμου, τα έτη 1927 και 1930, ο Σικελιανός και η Πάλμερ επιχείρησαν να εφαρμόσουν στην πράξη τη Δελφική Ιδέα, να δημιουργήσουν δηλαδή έναν νέο πνευματικό ομφαλό της Γης, όπου άνθρωποι του πνεύματος, των επιστημών και των τεχνών από όλη την οικουμένη θα συγκεντρώνονταν και θα εργάζονταν για την πνευματική και ψυχική συναδέλφωση των λαών.

Οι Δελφοί ήταν για τους Σικελιανούς ο ιδεώδης τόπος για την αναβίωση των αιώνιων αξιών του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, που θα καθιστούσαν δυνατή την ένωση των λαών της υφηλίου σε ένα ανώτερο επίπεδο. Το όραμα του Σικελιανού, χιμαιρικός στόχος κατά την άποψη των περισσοτέρων, δεν μπόρεσε να ολοκληρωθεί και να πραγματωθεί, αλλά ο σπόρος που έριξαν ο ίδιος και η σύζυγός του, η Δελφική Ιδέα, κατάφερε να ριζώσει στις καρδιές πολλών ανθρώπων.

Το Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών, το οποίο ιδρύθηκε με πρωτοβουλία του αείμνηστου Κωνσταντίνου Καραμανλή, και το Μουσείο Δελφικών Εορτών, στεγασμένο στην αλλοτινή οικία των Σικελιανών, διατηρούν άσβεστη την πίστη και την ελπίδα για την ειρηνική συνύπαρξη και τον πολιτιστικό διαφωτισμό των λαών.

ΜΗΝ ΠΑΡΑΛΕΙΨΕΤΕ

Να επισκεφθείτε το Αρχαιολογικό Μουσείο των Δελφών, που περιλαμβάνει εξαιρετικά εκθέματα, όπως το σύμπλεγμα του Hνιόχου, θαύμα της αρχαίας χαλκοπλαστικής, τα μνημειακά αρχαϊκά αγάλματα που παριστάνουν τους αργείους αδελφούς Κλέοβη και Βίτωνα ή τους Διόσκουρους, την αριστουργηματική ζωφόρο του Θησαυρού των Σιφνίων, τις μετόπες και τα ακρωτήρια με τις έφιππες αμαζόνες του Θησαυρού των Aθηναίων.

Να γνωρίσετε το Μουσείο Δελφικών Εορτών, που περιλαμβάνει υλικό από τις Δελφικές Εορτές των ετών 1927 και 1930, κοστούμια από παραστάσεις αρχαίου δράματος στο θέατρο των Δελφών, καθώς και προσωπικά αντικείμενα του Σικελιανού και της συζύγου του.

Να κατηφορίσετε προς την Αμφισσα, πόλη με παραδοσιακή όψη και ιστορία πολλών αιώνων, διοικητικό και οικονομικό κέντρο της Περιφερειακής Ενότητας Φωκίδας, την Ιτέα, σύγχρονη παραλιακή πόλη, χτισμένη στο άκρο του εκτεταμένου ελαιώνα που ξεκινά από την Αμφισσα, και το Γαλαξίδι, την πάλαι ποτέ ξακουστή ναυτική πολιτεία, που διατηρεί με ζήλο το παραδοσιακό
χρώμα της.