Ενα αναμενόμενο σκάνδαλο

Στη σημερινή ειδησεογραφία στις ΗΠΑ κυριαρχεί το σκάνδαλο εισαγωγής φοιτητών σε κορυφαία αμερικανικά πανεπιστήμια με πλαστά στοιχεία.  Στα δικά μας μέσα ενημέρωσης και κοινωνικής δικτύωσης (ολοένα και περισσότερο ένα και το αυτό) ο παραδοσιακός, λανθάνων μεν αλλά πάντα παρών, αντιαμερικανισμός βρήκε ευκαιρία έκφρασης με τίτλους όπως «Κομπίνα σε Ιδιωτικά Πανεπιστήμια για να σπουδάζει η ελίτ» και άφθονη πεζοδρομιακή σοφία του στυλ «περιμένατε κάτι διαφορετικό;».

Καταρχήν, εκείνο που αποκαλύφθηκε ήταν μια οργανωμένη επιχείρηση που δρούσε εδώ και χρόνια με δύο τρόπους. Είτε παραποιώντας τη βαθμολογία των υποψηφίων στις προτυποποιημένες εξετάσεις SAT, είτε αποδίδοντάς τους ψεύτικα αθλητικά επιτεύγματα. Στην πρώτη περίπτωση το ανέβασμα της βαθμολογίας επιτυγχάνεται στέλνοντας κάποιον τρίτο, καλά προετοιμασμένο, να πάρει το τεστ στη θέση του υποψηφίου είτε δωροδοκώντας τον επιτηρητή έτσι ώστε αυτός να διορθώσει τα λάθη του υποψηφίου.

Τα περισσότερα πανεπιστήμια δέχονται αθλητές με χαμηλότερα ακαδημαϊκά κριτήρια από τους άλλους υποψηφίους. Κύριο λόγο στην επιλογή έχουν οι προπονητές των αθλημάτων στο πανεπιστήμιο. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, πολλοί προπονητές δωροδοκήθηκαν για να προτείνουν υποψηφίους ως επιτυχημένους αθλητές, χωρίς πολλές φορές αυτοί να ξέρουν καν το άθλημα. Η υπόθεση αποκαλύφθηκε τυχαία, όταν εμπλεκόμενος σε αυτή και εξεταζόμενος από το FBI για διαφορετική υπόθεση, προσέφερε στους ανακριτές στοιχεία που οδήγησαν στην αποκάλυψη όλων των συντελεστών της απάτης. Οι εμπλεκόμενοι προπονητές απολύθηκαν αμέσως από τα πανεπιστήμια και έχουν τώρα να αντιμετωπίσουν τη δικαιοσύνη μαζί με τους γονείς των υποψηφίων και τους υπόλοιπους συντελεστές.

Οπως δήλωσε στο δικαστήριο ο εγκέφαλος της υπόθεσης Ρικ Σίνγκερ, υπάρχουν δύο κύριοι τρόποι για να μπει κανείς σε ένα καλό πανεπιστήμιο: η «μπροστινή πόρτα» (ο ευθύς αξιοκρατικός τρόπος, ο οποίος είναι και ο κύριος) και η περιστασιακή, πολύ μικρότερη «πίσω πόρτα» (κλασικό παράδειγμα ο γαμπρός του Τραμπ, ο οποίος έγινε δεκτός στο Harvard το 1998, λίγο μετά από μια δωρεά 2,5 εκατομμυρίων δολαρίων του πατέρα του στο πανεπιστήμιο). Ο Σίνγκερ έναντι αδρής πληρωμής παρείχε τη δυνατότητα μιας τρίτης «πλαϊνής πόρτας» σε εύπορους γονείς, πρόθυμους να κάνουν τα πάντα για μια πολυπόθητη θέση για το παιδί τους.

Ο ανταγωνισμός για μια θέση σε ένα από τα κορυφαία αμερικανικά πανεπιστήμια γίνεται όλο και πιο έντονος χρόνο με τον χρόνο. Πολλοί παράγοντες συμβάλλουν σε αυτό: η συνεχώς αυξανόμενη, παγκοσμιοποιημένη φήμη τους δρα σαν μαγνήτης για υψηλού επιπέδου καθηγητές, φοιτητές, ερευνητικούς πόρους και δωρεές, η προσήλωσή τους στην αριστεία, οι γνωριμίες και τα κοινωνικά δίκτυα που αναπτύσσονται εκεί, η πολύ μεγαλύτερη πιθανότητα (συγκριτικά με τα υπόλοιπα πανεπιστήμια) εύκολης επαγγελματικής αποκατάστασης. Για πολλούς βέβαια όλα τα παραπάνω είναι ψιλά γράμματα μπροστά στη «φίρμα» (brand name) του πανεπιστημίου, που από μόνη της μπορεί να γίνει μοχλός κοινωνικής ανέλιξης και να δικαιολογήσει το υψηλότατο κόστος της φοίτησης.

Μια πρώτη ανάλυση της υπόθεσης βρίσκει τον θόρυβο που έχει δημιουργηθεί μάλλον υπερβολικό για δύο λόγους: το όποιο συγκριτικό πλεονέκτημα των πλούσιων απατεώνων γονέων της συγκεκριμένης υπόθεσης ωχριά μπροστά στη συνολική εικόνα που παρουσιάζουν αυτή τη στιγμή οι ΗΠΑ: ο ταχυδρομικός κώδικας της περιοχής που γεννήθηκε ένα παιδί αποτελεί τον πιο ισχυρό παράγοντα πρόβλεψης της μελλοντικής του εξέλιξης. Τα κορυφαία πανεπιστήμια λαμβάνουν σοβαρά υπόψη τους αυτή την ανισότητα στις ευκαιρίες και προσπαθούν το σύνολο των εισακτέων τους κάθε χρόνο να είναι αντιπροσωπευτικό δείγμα όλης της κοινωνίας και όχι μόνο προνομιούχα παιδιά που φοίτησαν στα καλύτερα και ακριβότερα σχολεία πριν από το πανεπιστήμιο. Τα παιδιά που μπήκαν από την «πλαϊνή πόρτα» είναι πολύ λίγα σε σχέση με τον συνολικό αριθμό των νέων φοιτητών κάθε χρονιάς και τα πανεπιστήμια δεν είχαν καμία ανάμειξη. Επομένως το όποιο σκάνδαλο απλά δεν αγγίζει τα πανεπιστήμια.

Το απαγορευτικό κόστος της ανώτατης εκπαίδευσης καθώς και αυτό της υγειονομικής περίθαλψης αποτελούν βραδυφλεγείς βόμβες στα θεμέλια της αμερικανικής κοινωνίας. Οι Αμερικανοί, με την πρακτικότητα που τους διακρίνει, αρχίζουν να αναγνωρίζουν το πρόβλημα και να ξεπερνούν τις ιδεολογικές αγκυλώσεις που το κρατούσαν μέχρι τώρα κρυμμένο κάτω από το χαλί. Στην Ελλάδα, αντίθετα, αδιαφορούμε για τη συνεχή συνειδητή υποβάθμιση των πανεπιστημίων μας, εξαντλούμε την ενασχόλησή μας με την παιδεία στη λειτουργία τού (όντως τίμιου, αλλά εντελώς ξεπερασμένου και αναποτελεσματικού) Εξεταστικού για την εισαγωγή στα ΑΕΙ (τα ΤΕΙ τα φίλησε ο υπουργός και από βάτραχοι έγιναν πρίγκιπες) χλευάζοντας τα διεφθαρμένα ιδιωτικά πανεπιστήμια που «κάνουν κομπίνες οι ελίτ». Περαστικά…

Ο Μιχάλης Μπλέτσας είναι διευθυντής Πληροφορικής στο Media Lab του MIT και ένας από τους εφευρέτες του Υπολογιστή των Εκατό Δολαρίων