Δύσκολο μείγμα διαχείρισης για τις τράπεζες

Οι συστημικές τράπεζες στην Ελλάδα περνούν σταδιακά από έναν γιγάντιο μετασχηματισμό, με στόχο την αποτελεσματική αντιμετώπιση των μη εξυπηρετούμενων δανείων και των αντίστοιχων ανοιγμάτων.

Ενα βασικό εργαλείο που μπορούν να χρησιμοποιήσουν οι τράπεζες είναι οι πλειστηριασμοί, γι’ αυτό και δημιουργήθηκε, ύστερα και από σχετική μνημονιακή υποχρέωση, ειδική πλατφόρμα ηλεκτρονικών πλειστηριασμών, ενώ πάνω σε αυτή έρχονται οι ίδιες οι τράπεζες και συνδέουν τις δικές τους εφαρμογές, με απώτερο στόχο να επιταχυνθούν οι πωλήσεις των ακινήτων και να μειωθούν τα NPLs.

Μάλιστα το 2019 θα πραγματοποιηθούν πάνω από 30.000 πλειστηριασμοί για να μπορέσει να επιτευχθεί ο στόχος μείωσης των κόκκινων δανείων κατά 50 δισ. ευρώ σε βάθος τριετίας.

Παρ’ όλα αυτά, το εργαλείο του πλειστηριασμού είναι επίπονο, χρονοβόρο και λόγω της εμπλοκής της αρχικής προσημείωσης ακινήτων υπέρ του Δημοσίου εμποδίζει τις τράπεζες στο να διεκδικήσουν σημαντικά ποσά και με άμεσο τρόπο ώστε να μειώσουν το απόθεμα των ακινήτων τους.

Οι εναλλακτικοί τρόποι διαχείρισης των NPLs που έχουν συμφωνήσει και προωθούν οι τράπεζες είναι οι τιτλοποιήσεις συγκεκριμένων χαρτοφυλακίων που μπορούν να πωληθούν ως προϊόντα πλέον στις κεφαλαιαγορές, οι πωλήσεις χαρτοφυλακίων στεγαστικών και επιχειρηματικών δανείων, με και χωρίς εξασφαλίσεις (collaterals), βάσει δεσμευτικών προσφορών από θεσμικούς επενδυτές, καθώς και η διαδικασία ρυθμίσεων, η οποία ενδέχεται υπό προϋποθέσεις να περιλαμβάνει και κούρεμα οφειλής, πέραν των όποιων ρυθμίσεων για την πρώτη κατοικία.

Τα παραπάνω μέτρα και εργαλεία έχουν οδηγήσει τις τράπεζες σε στρατηγικές συνεργασίες με εταιρείες διαχείρισης NPLs από δάνεια και πιστώσεις, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις αξιοποιούνται και θυγατρικές των τραπεζών, οι οποίες αδειοδοτούνται για τον συγκεκριμένο σκοπό από την Τράπεζα της Ελλάδος για τη σωστή και απρόσκοπτη διαχείριση των χαρτοφυλακίων.

Με βάση τα παραπάνω, η κάθε συστημική τράπεζα, αναλόγως της έκθεσης σε στεγαστικά δάνεια και των εξασφαλίσεων που διαθέτει, θα έχει αφενός μια σημαντική συνέργεια με εταιρεία διαχείρισης χαρτοφυλακίου και από την άλλη θα έχει τη δυνατότητα να μεταφέρει σημαντικά ποσά μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων σε οχήματα ειδικού σκοπού (SPVs) με στόχο την εξυγίανση του ισολογισμού τους και την αύξηση της κεφαλαιακής τους επάρκειας.

Αν τα παραπάνω συνδυαστούν με συγκεκριμένα μέτρα ενίσχυσης από το κράτος υπό τη μορφή συγκεκριμένης επιδότησης μέρους της δόσης ενός δανείου στα πρότυπα του κυπριακού μοντέλου, τότε η βιωσιμότητα του σχεδίου αυξάνεται κατακόρυφα.

Ο δρόμος είναι σίγουρα δύσβατος μέχρι τον τελικό στόχο, αλλά τόσο η σταδιακή, έστω και αργή, εξομάλυνση των επιτοκίων δανεισμού των ελληνικών ομολόγων όσο και η ενίσχυση της ρευστότητας μπορούν να οδηγήσουν τις ελληνικές τράπεζες ξανά σε πρωταγωνιστικό ρόλο στα Βαλκάνια και στη ΝΑ Ευρώπη.

Ο Μελέτης Ρεντούμης είναι οικονομολόγος τραπεζικός