Βρετανία: μία χώρα σε σοκ

H ήττα της Τερίζα Μέι είχε διαφανεί από το βράδυ της περασμένης Παρασκευής. O επικεφαλής διαπραγματευτής της ΕΕ Μισέλ Μπαρνιέ υποστήριξε ότι οι όροι του Brexit μπορούν να αλλάξουν μόνο προς το χειρότερο για τους Βρετανούς. Εφόσον δεν θέλουν την παραμονή ολόκληρης της Μεγάλης Βρετανίας στην τελωνειακή ένωση, όπως προβλέπει η σχετική εγγύηση (backstop) στην παρούσα συμφωνία, τότε θα παραμείνει στους θεσμούς της ΕΕ μόνο ένα τμήμα της χώρας: η Βόρειος Ιρλανδία.

Οι οπαδοί του καθαρού Brexit φοβούνται ότι οι όροι της συμφωνίας θα κρατήσουν τη Βρετανία στην τελωνειακή ένωση και επομένως της στερούν τη δυνατότητα να συνάπτει διμερείς εμπορικές συμφωνίες με τρίτες χώρες. Είναι το βασικό επιχείρημα υπέρ της ευημερίας που συνεπάγεται, κατά την άποψή τους, η απελευθέρωση της χώρας από τους κανόνες της ΕΕ.

Ο δεύτερος φόβος είναι ότι η τελωνειακή ένωση μόνο για τη Βόρειο Ιρλανδία  (έθνος-μέλος του Ηνωμένου Βασιλείου), ώστε να μην έχει σύνορα με την Ιρλανδία (κράτος-μέλος της ΕΕ), ισοδυναμεί με αποχώρηση των Βορειοϊρλανδών από το Ηνωμένο Βασίλειο.

Η Μέι έχασε ψήφους και από τα δύο στρατόπεδα. Την καταψήφισαν οι οπαδοί του εμπορικού Brexit, αλλά και το κόμμα της Βορείου Ιρλανδίας. Η απόρριψη της συμφωνίας είναι λιγότερο εμφατική από τη συντριβή της 15ης Ιανουαρίου, αλλά το αδιέξοδο είναι εξίσου μεγάλο.

Η ψήφος είχε αποσυνδεθεί έτσι κι αλλιώς από το τελεσίγραφο της 29ης Μαρτίου. Οι αντιφατικές απειλές με τις οποίες η Μέι προειδοποιεί, ταυτόχρονα, τους μεν οπαδούς του Brexit για ισόβια παραμονή στην ΕΕ, τους δε οπαδούς του Remain για άτακτη έξοδο εδώ και τώρα, δημιούργησαν σε όλους την αίσθηση ότι η πρωθυπουργός δεν εννοεί τίποτε από τα δύο.

Είναι αναπόφευκτο, τη στιγμή μιας δραματικής ψηφοφορίας να εστιάζουμε το βλέμμα μας στους συσχετισμούς δυνάμεων ανάμεσα στις διάφορες τάσεις του Brexit και του Remain. Οι αριθμοί όμως αντικατοπτρίζουν τις εγγενείς, θεμελιώδεις δυσκολίες του Brexit. Η πολλοστή ήττα της Μέι, σε συνδυασμό με  την αδυναμία των βουλευτών να αντικαταστήσουν την ίδια ή τη συμφωνία της, περιγράφει μία χώρα σε διαρκές σοκ, ακινητοποιημένη απέναντι στα υπαρξιακά ερωτήματα ενός εγχειρήματος με δυσθεώρητες διαστάσεις και πρακτικά αδιέξοδα.

Ο μόνος τρόπος να βρεθούν οι αριθμοί στη Βουλή είναι να υπάρξουν πρώτα ρεαλιστικές απαντήσεις. Αυτές τις έχουν οι φιλοευρωπαϊστές βουλευτές των δύο μεγάλων κομμάτων: είναι πρόθυμοι να συμβιβαστούν με ένα ήπιο Brexit, σε βάθος χρόνου το οποίο δεν θα εξαρτάται από τους σκληροπυρηνικούς Brexiteers.

Οι οπαδοί της στενής σχέσης με την ΕΕ, παραμένουν η πλειοψηφία στη Βουλή, και θέλουν λύση με πρότυπο τη σχέση της Νορβηγίας με την ΕΕ, προσαρμοσμένης στα βρετανικά δεδομένα, πιθανώς με αποχώρηση από τα ευρωπαϊκά όργανα, και παραμονή στην ενιαία αγορά και την τελωνειακή ένωση. Θα είναι ένας αμοιβαία επωφελής και αναπόφευκτος συμβιβασμός που λύνει ταυτόχρονα το θέμα της Βόρειας Ιρλανδίας.

Ο Θύμιος Τζάλλας εργάζεται σε think tank με έδρα το Λονδίνο και αντικείμενο την ενίσχυση της σχέσης της βρετανικής Βουλής με τους πολίτες. To 2019 από τις εκδόσεις Επίκεντρο θα κυκλοφορήσει το βιβλίο του με τίτλο «Brexit, Ευρώπη και Ελλάδα».