Ποιος κάνει κουμάντο;

Τη σκηνή διηγείται ο Τόνι Μπλερ στα απομνημονεύματά του: Ηταν σε μια σύνοδο κορυφής του G20 όταν ο Τζορτζ Μπους ζήτησε να μάθει την ταυτότητα κάποιου από τους παριστάμενους, ο οποίος του ήταν παντελώς άγνωστος. «Είναι ο πρωθυπουργός του Βελγίου» τον ενημέρωσε ο Μπλερ. «Και τι κάνει εδώ ο πρωθυπουργός του Βελγίου;» επέμενε ο Μπους. «Το Βέλγιο έχει την προεδρία της Ευρωπαϊκής Ενωσης» εξήγησε ο Μπλερ. «Μα καλά», απόρησε ο Μπους, «βάλατε τους Βέλγους να κάνουν κουμάντο στην ΕΕ;». Αν φανταστεί κανείς το ύφος του Μπους, ύφος που αποτύπωσε μοναδικά ο Σαμ Ρόκγουελ στην ταινία «Vice», τότε η σκηνή γίνεται ακόμη πιο αστεία. Στην πραγματικότητα, όμως, και χωρίς αυτό το ύφος, το ύφος της απορίας  από το οποίο λείπει η στοιχειώδης ευφυΐα, η Ουάσιγκτον ποτέ δεν κατάλαβε πώς λειτουργεί η ΕΕ και γιατί λειτουργεί έτσι όπως λειτουργεί. Είναι μια δυσκολία κατανόησης που συμπυκνώθηκε σε ένα θεωρητικό όσο και παλιό ερώτημα, το οποίο παραμένει από τότε αναπάντητο: σε ποιον Ευρωπαίο πρέπει να τηλεφωνήσει σε μια στιγμή έκτακτης ανάγκης ο αμερικανός πρόεδρος; Ποιου του τηλέφωνο θα πρέπει να χτυπήσει στις τρεις τη νύχτα; Του Τουσκ; Του Γιούνκερ; Της Μέρκελ αλλά όχι του Μακρόν;

Το ερώτημα μπορεί να μετατραπεί από υπερατλαντικό σε ενδοευρωπαϊκό: ποιος σχεδιάζει το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ενωσης; Μια απάντηση δίνει ο άτυπος διάλογος ανάμεσα στον Εμανουέλ Μακρόν και την Ανεγκρέτ Κραμπ Καρενμπάουερ. Την περασμένη εβδομάδα, ο γάλλος πρόεδρος παρουσίασε το δικό του μανιφέστο για την ΕΕ υπό τη μορφή ανοικτής επιστολής με τίτλο «Ευρωπαϊκή Αναγέννηση» για να απαντήσει λίγες ημέρες μετά η διάδοχος της Ανγκελα Μέρκελ. Είναι ένα ζήτημα ότι διαφωνούν. Αλλά είναι ένα άλλο πόσοι χωρούν στη συζήτηση. Από αυτήν την απάντηση θα φανεί εάν η ΕΕ είναι τόσο πλουραλιστική όσο θέλει να δείχνει. Ή αν στην ουσία της παραμένει ένα οικοδόμημα γαλλογερμανικής κατασκευής που κάνει τους άλλους να πιστέψουν πώς και πού κάνουν κουμάντο οι Βέλγοι.