«Κέρδισα τη δυνατότητα να πειραματιστώ»

Ο ίδιος το λέει καλύτερα: «Οταν στο βιογραφικό σου μπαίνει “υποψήφιος για Οσκαρ μοντάζ”, αυτό είναι ιδιαίτερα τιμητικό και συνυπολογίζεται με τις άλλες σου υποψηφιότητες ή νίκες». Ο Γιώργος Μαυροψαρίδης έφτασε ώς τις σημαντικότερες υποψηφιότητες της κινηματογραφικής βιομηχανίας μεταφέροντας την πείρα από τη θητεία του στο ελληνικό σινεμά. Στη συνέντευξη των «Προσώπων» περιγράφει εικόνες από το Dolby Theatre, τη συνεργασία του με τον Γιώργο Λάνθιμο και σεκάνς που ποτέ δεν ξεχνάει.

Η πρόσφατη τελετή απονομής των Οσκαρ ήταν «ιδιαίτερη», χωρίς κεντρικό παρουσιαστή. Πώς θα την περιγράφατε όσον αφορά τον επαγγελματισμό, τη σοβαροφάνεια ή το χιούμορ;

Πολύ αμερικάνικη θα έλεγα. Αυστηρός έλεγχος να μπεις, μεγάλη προσοχή στο τηλεοπτικό θέαμα, το τελετουργικό σε αυστηρά χρονικά πλαίσια, εφηβικός ενθουσιασμός.

Τα BAFTA, ας πούμε, είχαν μια επισημότητα, φαντάζομαι λόγω και της παρουσίας μελών της βασιλικής οικογένειας (το τελετουργικό επιβάλλει να σηκωθούν όλοι όταν μπαίνουν στην αίθουσα μέλη της βασιλικής οικογένειας, κι όλοι πάλι πρέπει να περιμένουν και μόνο όταν, αφού χαιρετήσουν έναν προς ένα όλους τους νικητές των βραβείων, αποχωρήσουν αυτοί πρώτοι, μπορούν να εξέλθουν και οι κοινοί θνητοί). Τα Οσκαρ είναι πιο μεγάλο θέαμα, είναι πιο άμεσες οι αντιδράσεις από τα μέλη της Ακαδημίας όπου συνήθως παρευρίσκονται και πολλοί διάσημοι (μάλλον αυτοί παίρνουν τα περίφημα δώρα που ακούσαμε, αλλά δεν είδαμε!). Αλλά και το παράδοξο θέαμα στα διαλείμματα για διαφημίσεις, όταν πολύς κόσμος βγαίνει από την αίθουσα, να βλέπεις συγγενείς μελών της Ακαδημίας να κάθονται στις άδειες θέσεις για να μην υπάρχουν κενά όταν αρχίσει ξανά η μετάδοση (όπως μου εξήγησε μια υπεύθυνη αιθούσης που ρώτησα). Ηταν αστείο να τους βλέπεις να τρέχουν αγχωμένοι, γιατί και θέση να έβρισκαν, ήταν αναγκασμένοι να σηκωθούν αμέσως αν ο νόμιμος κάτοχος της θέσης επέστρεφε. Ή αν οι θέσεις ήταν πιασμένες, να βγουν από την αίθουσα πριν ξεκινήσει η μετάδοση. Ευτυχείς αυτοί που ο κάτοχός τους δεν γύρισε έγκαιρα πριν κλείσουν οι πόρτες!

Από τους συνυποψηφίους σας ποιον/ ποιους ξεχωρίζετε;

Ολους, πιο πολύ τον Χανκ Κόρβιν («Natural born killers», «Tree of life», «Τhe big short»), τον Μπάρι Αλεξάντερ Μπράουν (όλες τις ταινίες του Spike Lee) και τον John Ottman, νικητή του Οσκαρ, που είναι και ταυτόχρονα μουσικός, αλλά και τον νεαρότερο Patrick dοn Vito.

Συμφωνείτε με την επιλογή του Οσκαρ μοντάζ, όσο μπορείτε να δείτε το γεγονός από απόσταση;

Οταν συμμετέχεις σε μια διαδικασία βράβευσης αποδέχεσαι τους κανόνες και την προτίμηση των μελών της Ακαδημίας. Το βραβείο είναι ένα, οι υποψηφιότητες είναι πέντε, οπότε ναι, εκ των πραγμάτων συμφωνώ και του έδωσα βεβαίως και τα προσωπικά μου συγχαρητήρια για το Οσκαρ. Από την άλλη, όταν στο βιογραφικό σου μπαίνει «υποψήφιος για Οσκαρ μοντάζ» είναι ιδιαίτερα τιμητικό, και βέβαια συνυπολογίζεται με τις άλλες σου υποψηφιότητες ή νίκες.

Ισχύει ότι ένα (καλό) μοντάζ μπορεί να σώσει μια ταινία;  Ή πρόκειται για κλισέ;

Αν μια ταινία είναι καλή και το μοντάζ της είναι καλό, καθώς πρόκειται για τον τρόπο αφήγησης, τη σύνταξη των φράσεων, των παραγράφων, των κεφαλαίων, τη δημιουργία ενδιαφέροντος και σωστού ρυθμού. Σε αυτή την τεράστια βιομηχανία δεν μπορεί να υπάρξει «κακό» μοντάζ, θα αλλάξει ο μοντέρ, θα αλλάξει ο σκηνοθέτης, η ταινία θα πρέπει να είναι «λειτουργική» και αυτό δοκιμάζεται πρακτικά με τις επαγγελματικές προβολές, πριν κλειδώσει το μοντάζ. Τώρα το πώς θα μπορούσε να είναι καλή και πώς όχι μια ταινία συχνά αποτελεί σημείο τριβής του σκηνοθέτη με τους παραγωγούς του κυρίως, που συνήθως επιβάλλουν τη δική τους «μεσαία» εκδοχή, γιατί συνήθως αποφεύγουν να πάρουν ρίσκα, με αποτέλεσμα οι ταινίες να γίνονται κάπως μονοσήμαντες. Αλλωστε το Χόλιγουντ αρέσκεται στον κινηματογράφο του είδους, και από τον Σπίλμπεργκ και μετά ευνοεί τα μπλοκμπάστερ που φέρνουν θεατές. Με αυτό στο μυαλό, το γεγονός ότι το περισσότερο αντισυμβατικό «Favourite» πήρε 10 υποψηφιότητες λέει πολλά. Και λέει πολλά το γεγονός ότι ο Λάνθιμος έχει το final cut των ταινιών του.

Τι μπορείτε να πείτε ότι κερδίσατε εσείς από τον Γιώργο Λάνθιμο και τι εκείνος από εσάς;

Εγώ κέρδισα τη δυνατότητα να πειραματιστώ στο μοντάζ, να έχω μια σχέση με τη δουλειά μου πολύ δημιουργική και γι’ αυτόν τον λόγο ανανεωτική, και να αγωνιστώ σε ένα άλλο επίπεδο που με ανάγκασε να γίνω ακόμη καλύτερος και πιο ευέλικτος μονταζικά. Ο Λάνθιμος μόνο θα μπορούσε να σας απαντήσει στο τι κέρδισε από εμένα.

Πέρα από την επικαιρότητα των Οσκαρ, μπορείτε να αναφέρετε ταινίες ή σκηνές που ξεχωρίζετε για το μοντάζ τους;

Πολλές. Από τους «κλασικούς» Χίτσκοκ, Κουροσάβα, Γκοντάρ, στους πιο πρόσφατους Σόντεμπεργκ και στη συνεργασία του με τη Σάρα Φλακ στο «The Limey», αλλά και στο «Knick» με τις καταπληκτικές μοντάζ σεκάνς του, τον Ντέιβιντ Λιντς, και τον Μάρτιν Σκορσέζε και τη συνεργασία του με την ίσως καλύτερη μοντέζ όλων των εποχών, τη Θέλμα Σουνμέικερ. Ελληνικές, πολλές παλαιότερες έχουν ιδιαίτερο μοντάζ, αναφέρω για παράδειγμα τον «Θίασο», την «Καρκαλού», την «Ευδοκία», τις «Ησυχες μέρες του Αυγούστου», τους «Απέναντι» αλλά και νεότερες, ένα μικρό δείγμα από ελληνικές ταινίες με ιδιαίτερο μοντάζ όπως οι «Από την άκρη της Πόλης», «Αγέλαστος πέτρα», «Σπιρτόκουτο», «Σαντάν», «Attenberg».

Αν δίνατε ένα στοχευμένο σεμινάριο για μοντάζ, θα διαλέγατε τον κινηματογράφο του Μπέργκμαν, του Χίτσκοκ ή του Ορσον Ουέλς;

Ολους βέβαια, αλλά για διαφορετικούς λόγους. Τον Μπέργκμαν για την εσωτερική «συνειρμική» δόμηση του μοντάζ στο «Περσόνα», τον Αλφρεντ Χίτσκοκ για την άψογη κινηματογραφική του τεχνική και για την «καθαρτική» λειτουργία της αφήγησής του και τον Ορσον Ουέλς για την ποιητική σύνθεση μονοπλάνων που αντιπαρατίθενται με τις μοντάζ σεκάνς του.

Ποιους οφείλουμε να μνημονεύσουμε ως «δασκάλους» σας στο µοντάζ ή ανθρώπους από τους οποίους κερδίσατε γνώσεις;

Τον Βίκτωρα Παγουλάτο, τον Γιώργο Πανουσόπουλο, τον Αλέξη Δαμιανό, την Ευα Στεφανή, καθώς και τον Σταύρο Τορνέ χωρίς να τον έχω γνωρίσει προσωπικά, αλλά και τον Σταύρο Τσιώλη τελευταία. Από την άλλη, αν κάποιος έχει τα αφτιά του ανοιχτά και είναι «εκεί» και στη σωστή διάθεση, πάντα κάτι μαθαίνει από τη σχέση του με τον «άλλο».

Θα τολμούσα να πω λοιπόν ότι απ’ όλους με τους οποίους συνεργάστηκα κάτι έμαθα.