Οι αγορές ζητούν τήρηση των δεσμεύσεων

Η τήρηση μακροπρόθεσμων δεσμεύσεων είναι μονόδρομος για τη δημιουργία ενός σταθερού μακροοικονομικού περιβάλλοντος, ενώ οποιαδήποτε αβεβαιότητα όσον αφορά την κυριότητα και την τήρηση των ευρωπαϊκών δεσμεύσεων είναι σαφώς ανεπιθύμητη, διαμηνύει ο διοικητής της πορτογαλικής κεντρικής τράπεζας Κάρλος Κόστα. Ενόψει της επίσκεψής του στην Ελλάδα καταγράφει, μιλώντας στα «ΝΕΑ», τα μηνύματα που θα στείλει από το Φόρουμ των Δελφών και ξεκαθαρίζει ότι στην περίπτωση χωρών με υψηλό χρέος, όπως είναι η Πορτογαλία και η Ελλάδα, η εμπιστοσύνη των αγορών αποτελεί το πραγματικό τεστ της βιωσιμότητας των πολιτικών.

Ευρωζώνη και παγκόσμια οικονομία χαρακτηρίζονται από αβεβαιότητα. Ποιους κινδύνους βλέπετε και πώς θα αντιμετωπιστούν;
Οι οικονομικές προοπτικές της ευρωζώνης αντιμετωπίζουν σήμερα υψηλό βαθμό αβεβαιότητας και κινδύνων επιβράδυνσης, οι οποίοι συνδέονται κυρίως με την πιθανότητα αύξησης των εντάσεων στις ευρωπαϊκές αγορές, άτακτης αποχώρησης της Μεγάλης Βρετανίας από την ΕΕ, επίμονων εντάσεων προστατευτισμού παγκοσμίως καθώς και ευρύτερης επιδείνωσης του κλίματος στις αγορές. Εάν ορισμένοι ή όλοι αυτοί οι κίνδυνοι υλοποιηθούν ταυτόχρονα, τότε θα αυξηθεί η πιθανότητα ενός σεναρίου σοβαρότερης αρνητικής πορείας. Σε ένα περιβάλλον όπου η οικονομία της ευρωζώνης επιβραδύνεται ταχύτερα από ό,τι αναμενόταν και συνεχίζουν να υπάρχουν οι κίνδυνοι συρρίκνωσης της ανάπτυξης, οι πολιτικές προτεραιότητες πρέπει να επικεντρωθούν στην υιοθέτηση διαρθρωτικών μέτρων που ενισχύουν την παραγωγικότητα, τη δυνητική ανάπτυξη και την ανθεκτικότητα στις διαταραχές. Επίσης, στη δημιουργία δημοσιονομικού χώρου και στη μείωση των χρηματοοικονομικών κινδύνων όπου είναι απαραίτητο, δεδομένων των υψηλών επιπέδων χρέους και των σφικτών χρηματοπιστωτικών συνθηκών. Θα πρέπει να επικεντρωθούν και στην ενίσχυση της πολυμερούς συνεργασίας στην εμπορική πολιτική.

Τι σας ανησυχεί στον ευρωπαϊκό Νότο και ιδιαίτερα σε Πορτογαλία και Ελλάδα;
Ενα σταθερό μακροοικονομικό περιβάλλον απαιτεί την τήρηση μακροπρόθεσμων δεσμεύσεων, συμβάλλοντας έτσι στη διασφάλιση οικονομικών κινήτρων. Η αβεβαιότητα όσον αφορά την κυριότητα και την τήρηση των ευρωπαϊκών δεσμεύσεων είναι σαφώς ανεπιθύμητη. Γνωρίζουμε ότι, υπό συνθήκες εξαιρετικής μεταβλητότητας, οι αγορές ενδέχεται να διαχωρίσουν τις χώρες που έχουν μεγάλες αδυναμίες. Η αντιμετώπιση των αβεβαιοτήτων πρέπει επομένως να αποτελέσει στόχο όλων των ευρωπαίων εταίρων προκειμένου να προωθηθεί η οικονομική σταθερότητα και η ανάπτυξη μακροπρόθεσμα.

Η ευρωζώνη δεν έχει ακόμη θωρακιστεί έναντι των κρίσεων, η τραπεζική ένωση στερείται βασικών στοιχείων, ενώ το Eurogroup δεν έχει καταφέρει να σημειώσει πρόοδο στο σύστημα εγγύησης των καταθέσεων. Τι προτείνετε;
Δεν πρέπει να υποτιμούνται όσα έχουν επιτευχθεί τα τελευταία χρόνια, αλλά τα θεμέλια της χρηματοπιστωτικής αρχιτεκτονικής της Ευρώπης πρέπει να ενισχυθούν περαιτέρω ώστε να αντέξουν τις επιπτώσεις μιας μελλοντικής κρίσης. Αυτό πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα για πολιτικούς και θεσμικά όργανα. Απαιτείται αποφασιστική πολιτική βούληση ώστε να προχωρήσουμε στην ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης. Ελλείψει αυτής της βούλησης, η Ευρώπη πρέπει να επανεξετάσει τους υφιστάμενους κανόνες για να διαφυλάξει τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Είναι προς όφελος των Ευρωπαίων, καθώς λίγα πράγματα μπορούν να επηρεάσουν τόσο καταστροφικά την εμπιστοσύνη των πολιτών στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα όσο οι απειλές για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.

Η Ελλάδα βγήκε από τα Μνημόνια και προσπαθεί να ανακτήσει εμπιστοσύνη και πρόσβαση στις αγορές. Η Πορτογαλία πέρασε από παρόμοια διαδικασία. Πώς βλέπετε τις προσπάθειες της Ελλάδας;
Η Ελλάδα πρέπει να συνεχίσει να αξιοποιεί όλες τις προσπάθειες που καταβάλλονται τα τελευταία χρόνια για μια επιτυχημένη σύγκλιση προς τα άλλα κράτη – μέλη της ΕΕ. Η πρόσφατη 5ετής έκδοση αντανακλά βελτίωση της εμπιστοσύνης των επενδυτών, η οποία αναμένεται να συνεχιστεί, όπως συνέβη στην περίπτωση της Πορτογαλίας, από τότε που βγήκε από το πρόγραμμα προσαρμογής. Η εμπιστοσύνη των αγορών σε χώρες με υψηλά επίπεδα δημόσιου χρέους, όπως η Πορτογαλία και η Ελλάδα, δείχνει την πραγματική αξία της βιωσιμότητας των πολιτικών και εξαρτάται από τη συνεχιζόμενη προσαρμογή των δημόσιων οικονομικών και την εγχώρια ικανότητα αποταμίευσης για να καλύπτονται οι οικονομικές ανάγκες.

Η ταχεία μείωση των κόκκινων δανείων είναι πρωταρχικής σημασίας για την ελληνική οικονομία. Υπάρχουν προτάσεις και υψηλοί στόχοι. Ποιες οι εκτιμήσεις σας;
Από πρόσφατες αναφορές κατανοώ ότι έχουν υποβληθεί προτάσεις και συζητούνται με τους ενδιαφερομένουζς. Δεν γνωρίζω τις τρέχουσες συζητήσεις. Ωστόσο, αυτό που μπορώ να πω είναι ότι είναι σημαντικό να διερευνηθούν όλες οι προτάσεις για την εξεύρεση κατάλληλων και εφικτών λύσεων για τη μείωση του όγκου των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Αυτό θα ενισχύσει την εμπιστοσύνη καταθετών, μετόχων και επενδυτών στον τραπεζικό τομέα, επιτρέποντάς του να παίξει σημαντικό ρόλο στη συνεχιζόμενη ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας.

Ποια μηνύματα θα στείλετε από το Φόρουμ των Δελφών;
Τα κυριότερα μηνύματα που θέλω να μεταφέρω είναι πόσο σημαντικό είναι να μάθουμε από τα διδάγματα της κρίσης, να αποτρέπουμε τη συσσώρευση ανισορροπιών και να διασφαλίζουμε την κυριότητα ενός προγράμματος προσαρμογής όταν αυτό απαιτείται. Επίσης, οι Αρχές χρειάζεται να προχωρούν στη δημιουργία συνθηκών μακροπρόθεσμης ανταγωνιστικότητας και στην ενίσχυση της δυνητικής παραγωγής και απασχόλησης προκειμένου να μειώνεται η ανεργία, και η κρυφή ανεργία. Οταν εντείνονται οι ανησυχίες των επενδυτών σχετικά με την ικανότητα του κράτους να εξυπηρετήσει το χρέος και η χώρα δεν είναι σε θέση να χρηματοδοτήσει τις δραστηριότητές της στις διεθνείς αγορές, ένα πρόγραμμα προσαρμογής πρέπει να αποτελεί αντικείμενο διαπραγματεύσεων. Οι Αρχές πρέπει να εξασφαλίζουν την κυριότητα του προγράμματος και τη δίκαιη κατανομή του βάρους σε ολόκληρη την κοινωνία, ώστε να δημιουργείται συλλογική αίσθηση ενός κοινού στόχου. Ακόμη η αντίδραση του εμπορικού τομέα, ιδίως των εξαγωγών, είναι καθοριστική για την εξισορρόπηση των εξωτερικών τρεχουσών συναλλαγών και την άμβλυνση των επιπτώσεων της μείωσης της εγχώριας ζήτησης στον μη εμπορικό τομέα. Η εμπιστοσύνη στον τραπεζικό τομέα είναι επίσης βασική προϋπόθεση για τη διατήρηση της δυνατότητας τακτικής χρηματοδότησης της οικονομίας και για την αποφυγή μιας βαθύτερης πιστωτικής κρίσης. Τα προγράμματα προσαρμογής είναι πάντα βραχυπρόθεσμα, και τα αποτελέσματά τους είναι βιώσιμα μόνο εάν υπάρχουν διαρθρωτικές και θεσμικές προσαρμογές που εμποδίζουν την επανάληψη των συνθηκών που οδήγησαν στην ανάγκη προσαρμογής.