Οι τρεις κανόνες της παροχολογίας

Είναι αυτή η σπάνια φορά που η Ιστορία δεν επαναλαµβάνεται ούτε ως φάρσα ούτε τραγωδία, αλλά ως ματαιοπονία: κυβερνήσεις και κυβερνήσεις πριν από την κυβέρνηση Τσίπρα επένδυσαν προεκλογικά στις παροχές για να αποκομίσουν οφέλη στην κάλπη. Αυτό όμως που έμοιαζε με σίγουρη και αποδοτική απένδυση αποδεικνυόταν πάντα φαινάκη. Πολύ χρήμα, κανένα κέρδος. Από την υπερπαραγωγή παροχών δεν έκανε ποτέ κανένας εκλογικό ταμείο.

Μήπως τουλάχιστον συγκράτησε τις απώλειες; Μάλλον όχι. Αν και το μέγεθος δεν είναι εύκολα μετρήσιμο, η αίσθηση είναι πως η παροχολογία δημιουργεί ένα είδος κοινωνικού αυτοματισμού: εκείνοι που δεν παίρνουν, τιμωρούν με την ψήφο τους. Αλλά και όσοι παίρνουν δεν είναι καθόλου βέβαιο πως αυτά που παίρνουν σε παροχές είναι ικανά να ισοφαρίσουν τη γενική τους δυσαρέσκεια ή πως είναι αρκετά για να τους ικανοποιήσουν. Αν, με άλλα λόγια, ο πρώτος κανόνας της παραχολογίας είναι «Πολύ χρήμα, κανένα εκλογικό όφελος», ο δεύτερος είναι «Το πολύ χρήμα είναι πάντοτε λίγο όταν μοιράζεται».

«Ψίχουλα»

Είναι αυτό το λίγο που στο γλωσσικό ιδίωμα της αντιπολίτευσης χαρακτηρίζεται «ψίχουλα». Το γλωσσικό ιδίωμα γνωρίζει πολύ καλά ο ΣΥΡΙΖΑ όταν κατήγγειλε την πρακτική ως κατάλοιπο του «παλιού πολιτικού συστήματος». Και από μια άποψη ήταν. Το «Τσοβόλα δώστα όλα» ήταν ασφαλώς ένα ορόσημο, αλλά η παραχολογία είχε ζωή και πριν και μετά  εκείνο το προεκλογικό βράδυ του Απριλίου του 1989 στο Περιστέρι. Πριν από τον Τσοβόλα, για παράδειγμα, τα είχε δώσει όλα ο Θανάσης Κανελλόπουλος της ΝΔ στους Ηλιείς ενόψει των εκλογών του ’81.

Οι παλιοί πολιτικοί συντάκτες θυμούνται ότι ως υπουργός Οικονομικών της κυβέρνησης Ράλλη, ο Κανελλόπουλος μετέτρεψε την Ηλεία, που ήταν και η περιφέρειά του, σε ακριτικό νομό με το επιχείρημα ότι βρεχόταν από το Ιόνιο. Πέτυχε έτσι την ένταξή της σε ειδικά προγράμματα. Αλλά η μαυρογιαλούρειος τακτική έφερε τα αντίθετα αποτελέσματα: στις εκλογές του ’81 το ΠΑΣΟΚ απέσπασε στην Ηλεία ένα από τα μεγαλύτερα ποσοστά του. Οι ακρίτες Ηλιείς πρασίνισαν τον νομό, όπως το πακέτο παροχών της τελευταίας κυβέρνησης Σημίτη, ένα από τα πλουσιότερα της μεταπολίτευσης και υπογραφής Νίκου Χριστοδουλάκη (φωτογραφία), δεν εμπόδισε σχεδόν όλη την επικράτεια να γίνει μπλε που έγινε ξανά πράσινη το 2009 όταν η κυβέρνηση Καραμανλή υποσχόταν δημοσιονομική πειθαρχία διορίζοντας τους σταζιέ.

Αν υπάρχει μια διαφορά από το 2009 είναι πως το περιβάλλον τότε ήταν μη διαπιστωμένης χρεοκοπίας, σε αντίθεση με το σημερινό όπου η χρεοκοπία είναι πιστοποιημένη και η κυβέρνησή της παρακολουθείται κλινικά από τους θεσμούς ως παροχοεξαρτημένη που μπορεί ανά πάσα στιγμή να υποτροπιάσει. Και υποτροπιάζει. Αλλά το εύρος της παραχολογίας είναι πλέον πολύ περιορισμένο. Τώρα τα «ψίχουλα» που καταγγέλλει καταστατικά κάθε αντιπολίτευση είναι πραγματικά ψίχουλα. Κι αυτός είναι ο τρίτος κανόνας: «Το χρήμα πολλοί εμίσησαν, τα ψίχουλα ακόμη περισσότεροι».

Η ΦΑΡΕΤΡΑ

Φαίνεται και από τις δημοσκοπήσεις: η παροχολογία έχει την ίδια ακριβώς επίδραση στην κοινή γνώμη που έχει το υποτιθέμενο άνοιγμα στην Κεντροαριστερά. Δηλαδή, καμία. Η ματαιοπονία επαναλαμβάνεται: οι παροχές δεν μπορούν να στηρίξουν από μόνες τους κανένα κυβερνητικό αφήγημα. Αντίθετα, θα γίνονται πάντα βέλος στη φαρέτρα της αντιπολίτευσης και ως πραγματικά ή περισσότερο φανταστικά ψίχουλα και ως μια πρακτική που θυμίζει το παλιό. Ή, σε αυτή την περίπτωση, το νέο που πάλιωσε τόσο απότομα και τόσο γρήγορα. Ακόμη χειρότερα, που πάλιωσε ματαιοπονώντας.