Τα παιδιά της περιφέρειας

Με τις πρώτες μνήμες μου να με γυρίζουν στη δεκαετία του 1960, μεγαλωμένη στην Αθήνα αλλά με γονείς από δύο νησιά του Αιγαίου όπου περνούσαμε απαρεγκλίτως όλες τις ημέρες των σχολικών διακοπών, ξέρω καλά τα κλισέ εκείνης της εποχής για τα «επαρχιωτάκια». Που φαντάζομαι ότι θα ίσχυαν ακόμη πιο έντονα για τους μικρούς ακρίτες. Παιδιά που ζούσαν με το όραμα της πρωτεύουσας. Που αντιμετώπιζαν με δέος εμάς τα «πρωτευουσιανάκια». Ισως και με ίχνος ζήλειας. Ισως και εμείς από τη μεριά μας με ένα είδος κοσμοπολίτικης ανωτερότητας (λέμε ότι τα παιδιά είναι σκληρά διότι δεν μεσολαβεί τίποτα μεταξύ αυτών και της αλήθειας τους). Εξάλλου η περιφέρεια εκείνη την εποχή ήταν «κλειστός ορίζοντας», τα ταξίδια στην Αθήνα δύσκολα, η επικοινωνία αποσπασματική. Οπως την περιγράφει ο Μάνος Ελευθερίου στο ποίημά του για τον Βαγγέλη Γιακουμάκη: «Επαρχία, επαρχία, όλα τα σφάζεις. Λυσσάς και ράβεις και κεντάς κι όλο σπαράζεις». Ή όπως σημειολογεί ο Σαββόπουλος στο «Τσάμικο»: «Τόσος κόσμος πλάι του πέρασε και τον προσπέρασε, τι να ζητάει επαρχιώτης στην Ομόνοια μες στο ψιλόβροχο αρχές του Μάη».

Ευτυχώς για όλους μας από τότε κύλησε πολύ νερό στο αυλάκι. Τα παιδιά της περιφέρειας δεν είναι πια «επαρχιωτάκια». Δεν ζουν με το όραμα της πρωτεύουσας. Εχουν τα δικά τους οράματα που είναι σε απόλυτη συνάρτηση με τον τόπο τους. Και με στόχο να τον αναδείξουν. Χωρίς εκείνο το μουχλιασμένο αίσθημα κατωτερότητας. Μόνο καλές λέξεις μού έρχονται στο μυαλό σχετικά με αυτό: απελευθέρωση, εξέλιξη, δημιουργία. Οι έφηβοι του προγράμματος «Μαθητικές εικονικές επιχειρήσεις» «επιχειρούν» αντλώντας ιδέες από τα υλικά, τις παραδόσεις, ακόμη και τις ελλείψεις του τόπου τους. Και μου θυμίζουν ότι σε έναν άλλον στίχο από το «Τσάμικο» ο Σαββόπουλος, ήδη από το 1980 περίπου, γράφει πρώτη φορά: «…η Ελλάδα που αντιστέκεται, η Ελλάδα που επιμένει κι όποιος δεν καταλαβαίνει δεν ξέρει πού πατά και πού πηγαίνει».