«Η έμπνευση είναι ο πιο απρόσκλητος επισκέπτης»

Ο Στέφανος Κορκολής, με μια πρώτη και κάπως επιφανειακή ανάγνωση της διαδρομής του, έχει κάτι από τις μεταμορφώσεις του David Bowie. Θα τον δεις ας πούμε ως pop αστέρα των 90s. Θα τον δεις σολίστ του πιάνου στους σημαντικότερους χώρους της Ευρώπης. Θα τον δεις να μελοποιεί στίχους για τραγούδια αλλά και να εργάζεται πάνω στους καλύτερους ποιητές μας. Με μια πιο προσεκτική ματιά, αντιλαμβάνεσαι σχεδόν αμέσως την τεράστια μουσική του παιδεία, την ακαδημαϊκότητα που πάντως δεν τον οριοθέτησε στα είδη.

Ο Κορκολής μεγάλωσε σε μουσικό περιβάλλον, υπήρξε παιδί θαύμα, έπαιξε πιάνο στα τέσσερά του, είχε λαμπρές σπουδές σε Ωδείο Αθηνών και σε Παρίσι – με υποτροφία του Ζακ Λανγκ – και διέγραψε μια πορεία ως σολίστ του πιάνου, ως συμφωνιστής, ως συνθέτης, ως δημιουργός τραγουδιών με Γάλλους ερμηνευτές μέχρι τα μεγαλύτερα ονόματα στη χώρα μας. Μας υποδέχεται στο διαμέρισμά του στη Φωκίωνος Νέγρη και με αφορμή την πρόσφατη εργασία του πάνω στον Κ.Π. Καβάφη «Θάθελα αυτή τη μνήμη να την πω», με ερμηνεύτρια την χαρισματική Σοφία Μανουσάκη, μάς αφηγείται τη σημερινή του προσήλωση πάνω στην ποίηση. Αλλά και θυμάται όλες του τις «μεταμορφώσεις» πάνω στη μουσική, τα κορυφαία πρόσωπα που γνώρισε και μαθήτευσε δίπλα τους, τη δική του θεώρηση για τα πράγματα.

Βλέπω πως στις 13 Μαρτίου θα πάτε στην Κρήτη.

Θα πάμε με μελοποιημένη ποίηση.

Δικές σας συνθέσεις;

Και από μένα και από Μίκη, Χατζιδάκι, Ξαρχάκο, Λοΐζο, Σπανό, Πλέσσα, Λάγιο, Μικρούτσικο. Ολα αυτά όχι βαρύγδουπα. Οταν μελοποιείς ένα ποίημα πρέπει αυτό να ακουμπά τους ανθρώπους.

Δηλαδή;

Κάποτε όταν οι μεγάλοι μας συνθέτες μελοποιούσαν ποιητές πέρναγε ο λατερνατζής, άκουγε ο ακροατής τη λατέρνα και συνειρμικά τραγουδούσε το ποίημα. Εμείς προσπαθούμε να αναβιώσουμε αυτή την εικόνα, μια γιορτή στον Πολιτισμό, κάτι που ζήσαμε και στον Φιλολογικό Σύλλογο του Παρνασσού. Τι ωραία που γίναμε όλες οι ψυχές μία. Γιατί αυτή η χώρα βγάζει ποιητές.

Ποια η διαφορά να μελοποιείτε στίχο και ποίημα;

Υπάρχει μια πολύ λεπτή γραμμή που χωρίζει τον ποιητή από τον στιχουργό. Αυτήν τη γραμμή την έχουν σβήσει περιπτώσεις όπως του Γκάτσου, που έγραψε και υπέροχα τραγούδια, όπως του Μάνου Ελευθερίου, όπως του Λευτέρη Παπαδόπουλου, όπως της Λίνας Νικολακοπούλου, όπως του Παρασκευά Καρασούλου. Αν μιλάμε τώρα για καθαρή ποίηση όπου ο ποιητής δεν δεσμεύεται από ομοιοκαταληξία, εκεί είναι δύσκολο.

Υπό ποια έννοια;

Η μελοποίηση δεν είναι να βάλεις νότες πάνω στις λέξεις. Πρέπει να βγει κάτι που να είναι να πηγαίνει αβίαστα στην ψυχή του ακροατή, πρέπει το ποίημα να ταξιδεύει. Πώς το πετυχαίνεις; Αν μπεις και μελετήσεις βαθιά τον ποιητή, θέλει ψυχογράφημα.

Η μουσική είναι ένας τρόπος να διαβάσεις το ποίημα;

Βεβαίως και είναι. Εξαρτάται βέβαια πόσο θα σεβαστείς την ψυχοσύνθεση του ποιητή που το έγραψε. Στη ζωή μου σαν σολίστ του πιάνου, έχω παίξει πολλά κλασικά έργα, το πρώτο μου μέλημα δεν ήταν να διαβάσω τις νότες, ήταν να δω τη συγκεκριμένη περίοδο που ο συνθέτης το έγραψε, τι συνέβαινε γύρω του ιστορικά, τι αναβρασμοί υπήρχαν!

Η τελευταία σας δουλειά είναι πάνω στον Καβάφη. Εχω την αίσθηση πως πολλοί γνωρίσαμε τον Καβάφη από ένα απωθητικό εκπαιδευτικό σύστημα και τον ανακαλύψαμε πολύ μετά μόνοι μας…

Πόσο σοφά το είπες αυτό. Εθιξες ένα θέμα που είναι πολύ σημαντικό. Λέμε τον Εθνικό Υμνο, και δεν ξέρουμε πως είναι μια ενότητα, μας μιλάνε για τους ποιητές και λες και το κάνουν επίτηδες, λες και σε βάζουν να τη σιχαθείς την Ποίηση. Ο Καβάφης υπήρχε σπίτι μου. Η Δανάη Στρατηγοπούλου που ήταν πολύ φίλη της νόνας (γιαγιάς) μου, θυμάμαι πως της είχε κάνει ένα δώρο μια από τις πρώτες εκδόσεις του Καβάφη.

Εσείς πότε τον ανακαλύπτετε;

Στο Παρίσι άρχισα να διαβάζω Καβάφη, κάποια ποιήματά του με είχαν συγκινήσει. Μέχρι που έρχεται μια στιγμή που ο Μίκης μια μέρα, ας με συγχωρέσουν οι αναγνώστες έχουμε σχεδόν πατρική σχέση με τον Θεοδωράκη, μου λέει: Γιατί δεν μελοποιείς ποιητές; Και μου έβαλε το μικρόβιο, έχοντας μια θητεία εγώ δίπλα στον Μίκη βέβαια, ήδη 3-4 χρόνια. Δεν μου ανέφερε τον Καβάφη. Οταν κάναμε με την Αλκηστη Πρωτοψάλτη μια βραδιά μελοποιημένη ποίησης στο Ηρώδειο μου είπε γιατί δεν μελοποιείς ένα του Καβάφη και μου δίνει το «Του Μαγαζιού». Αρχισα να διαβάζω ξανά Καβάφη. Μελέτες βασικά, αφιερώθηκα δύο χρόνια, κάποια στιγμή έπιασα τον εαυτό μου να τον έχω αγαπήσει. Είχα ανθρώπους δίπλα μου σπουδαίους, όπως τον Δημήτρη Δασκαλόπουλο και τη σύζυγό του Μαρία Στασινοπούλου, μελετητές πενήντα συναπτά έτη, μου δώσανε πολλές πληροφορίες. Οταν άρχισα να μελοποιώ προκύπταν αβίαστα τα τραγούδια. Μελοποιώντας έδινα σημασία στα σημεία στίξης, τα χειρόγραφά του Καβάφη είναι ζωγραφική, έχει μια δική του γλώσσα, το «Θάθελα αυτή τη Μνήμη να την πω», το ΘάΘελα το ‘χει μια λέξη! Η γραφή του τόσο όμορφη.

Πώς είναι η αίσθηση να παίζετε Καβάφη στην Οπερα του Καΐρου;

Μας έγινε μεγάλη τιμή. Το 2017, στα Καβάφεια. Με τη Σοφία Μανουσάκη πήγαμε. Ολοι εστιάζουν στην καθαρότητα του λόγου, κάθε λέξη τη λέει και την εννοεί, είχε πει ο Μίκης όταν την άκουσε στο «Δρόμοι Παλιοί». Ο τρόπος που τα λέει η Σοφία επεξηγεί και τα πιο δύσκολα νοήματα. Τρομακτική η αίσθηση, ήταν όλοι οι καβαφιστές, πάνω από 300 σύνεδροι, κουρασμένοι, τσιτωμένοι από τις συγκρούσεις, έπρεπε να παρουσιάσουμε μια νέα δουλειά στην πηγή. Δεν με θυμάμαι άλλη φορά να έχω τόση αγωνία. Εκεί ακούστηκε η φράση «τραγουδιέται ο Καβάφης». Οταν πήγαμε στην Αλεξάνδρεια και παίξαμε στη Βιβλιοθήκη, ήταν επίσης πολύ ωραία συναυλία. Η τρίτη που δώσαμε και με δόση αγωνίας ήταν στο Ιδρυμα Νιάρχος στις συναυλίες που διοργανώνει η Συμφωνική της ΕΡΤ, έπεσε το σύστημα προπωλήσεων σε δύο λεπτά, έγινε sold out. Μαγική βραδιά. Και μετά στο Κηποθέατρο Παπάγου. Στο «Ενας Γέρος», στο μέσον του κομματιού τραγουδούσε ο κόσμος.

Πού βρίσκεστε τώρα δημιουργικά λοιπόν;

Στην ποίηση. Εχω μπει σε αυτό. Ορχηστρική μουσική, στα μελοποιημένα ποιήματα – αν και δεν θα πω όχι αν μου έλθει ένας στίχος που θα με κουνήσει. Είμαι δέκτης που τη νύχτα μπορεί να μου σκάσει μια μελωδία. Ο πιο απρόσκλητος επισκέπτης ξέρετε είναι η έμπνευση. Κυκλοφορώ πάντα με πεντάγραμμο και μολυβάκι, μετά μπορεί να το απορρίψω βέβαια. Μου έρχεται την ώρα που κοιμάμαι, λέω να σηκωθώ, αν αξίζει τον κόπο θα το θυμάμαι το πρωί!

Με πολλή άνεση στο Υou Τube βγάζει έναν Κορκολή που λέει το «Σκόνη και Θρύψαλα», πιο κάτω μαζί με τη Μανουσάκη παίζετε το «Επέστρεφε» του Καβάφη, μετά είστε με τον Μίκη, μετά εμφανίζεστε με τον Ρέμο. Μεταμορφώνεστε;

Οχι. Με χαρακτήρισαν παιδί-θαύμα, έπαιξα τεσσάρων ετών πιάνο. Αλλά ταυτόχρονα δεν είχα υποστεί καμία καταπίεση από τους γονείς μου, δεν μου το περάσανε ποτέ πως ήμουν κάτι, τα ακούσματά μου ήταν από παντού. Στο σπίτι που μεγάλωσα ήταν όλες οι αύρες των Χαιρόπουλου, Αττίκ, Δανάη, εγώ πρόλαβα στην επταετία ερχόταν η παρέα του πατέρα μου, ο σκηνοθέτης Σωκράτης Καψάσκης, ήταν αδελφικός του φίλος.

Και;

Ηταν η παρέα που μαζί με τη γιαγιά μου, τραγουδούσαν όλοι μαζί, έπαιζαν, εγώ έπρεπε να κοιμάμαι, αλλά έστηνα αυτί από το δωμάτιό μου. Τότε άκουσα όλο τον Μίκη και τον Μάνο, ήταν το πρώτο μου ωδείο. Μετά στο σπίτι ακούγαμε κλασική μουσική, είχα φάει κόλλημα με «Λίμνη των Κύκνων», «βάλε μου τα παπάκια» έλεγα στη μητέρα μου!

Ολα αυτά σας καθόρισαν;

Ολα αυτά έπαιξαν ρόλο, μεγαλώνοντας μπήκα στο Ωδείο Αθηνών, έντεκα ετών, τέλειωσα γρήγορα. Δεκαεπτά ετών έφυγα για το Παρίσι με υποτροφία του Ζακ Λανγκ, έμεινα δέκα χρόνια εκεί, πηγαινοερχόμουν. Οταν ερχόμουν στην Αθήνα έπαιζα στο «Αχ Μαρία». Πιο πριν πήγαινα στο «Κύτταρο» και με ανέβαζαν οι «Σώκρατες» και έπαιζα Χάμοντ. Εγώ άκουγα Police, Peter Gabriel, Queen, αυτά όλα έφτιαξαν ένα περιβάλλον. Ελεγα σε διαφόρους δασκάλους στο Ωδείο «ακούστε τα και αυτά». Αυτό εξηγεί γιατί είμαι έτσι. Οταν ακούς πράγματα που σου αρέσουν, δεν θα τσεκάρεις σε τι είδος ανήκει. Οταν άκουσα το θρακιώτικο «Το Μαργούδι κι ο Αλεξανδρής» έπαθα πλάκα. Είχα τρέλα στην εφηβεία μου με τη «Ρεζέρβα» του Σαββόπουλου. Στις βαλίτσες μου για Γαλλία πήρα πολύ λίγα βινύλια: «Μεγάλος Ερωτικός», «Μικρές Κυκλάδες», Queen.

Μπαινοβγαίνατε πάντα στα μουσικά είδη. Τι ακριβώς σπουδές κάνατε στο Παρίσι;

Κλασική μουσική, ήμουν σολίστ του πιάνου, στην Ecole Normalle, στο Κονσερβατουάρ, με την Ιβόν Λεφεμπίρ ιερό τέρας της πιανιστικής τέχνης, μυαλό ξουράφι. Με τον Πιερ Μπουλέζ έκανα διεύθυνση ορχήστρας. Με τον Αστορ Πιατζόλα έκανα σεμινάρια και μάλιστα μου έδωσε τη γραπτή του άδεια να επεμβαίνω στα έργα του. Του έπαιξα το Λιμπερτάνγκο με δική μου διασκευή, ήμουν εικοσάρης, στη σχολή γίνονταν τέτοια, δεν τα έχανα. Υστερα από τόσα χρόνια, με το Οράσιο Φερέ, τον ποιητή και ερμηνευτή του Πιατζόλα, εγώ στο πιάνο, κάναμε περιοδεία παντού. Υπέροχος παππούς με δαχτυλίδι τιρκουάζ, όλη η αργεντίνικη εικόνα που μπορείς να έχεις, παράλληλα με όλους αυτούς γνώρισα τη Μάρτα Αργκερίχ, τον Χόροβιτς, και βέβαια τον Μίκη.

Με τον Μίκη;

Αν κάποιος γνωρίσει σε βάθος το συμφωνικό του έργο δεν μπορεί να μην εκπλαγεί. Τυχαία μια νύχτα από ένα ταξίδι, με τζετ λανγκ, έπεσα σε ΕΤ3 σε ένα συμφωνικό που δεν ήξερα τι είναι. Βλέπω Μίκη να διευθύνει, σουίτα για πιάνο και ορχήστρα. Εχω παίξει με τόσους μαέστρους και δεν ήξερα το έργο αυτό. Από τα συγκλονιστικότερα έργα είναι η 2η Συμφωνία, που έχει μέσα και το «Τραγούδι της Γης», που φαίνεται η ιδιοφυΐα του Μίκη. Και βέβαια η 3η Συμφωνία που έχει μελοποιήσει Καβάφη και πώς μεταπλάσσεται στους Υμνους της Μεγάλης Παρασκευής. Θα μπορούσα να μιλώ μόνον για αυτό.

Πώς τον γνωρίσατε;

Τρεις μήνες έπειτα από αυτό που είχα δει εκείνο το βράδυ, με παίρνει τηλέφωνο ο σκηνοθέτης Αστέρης Κούτουλας, στην παρουσία της ταινίας «Ανακυκλώνοντας τη Μήδεια». «Να κάνετε μια οβερτούρα με έργα του Μίκη». Η παρουσία έγινε στο «Τριανόν», με κοιτάει ο Μίκης, δεν γνωριζόμασταν τότε, με γλυκό βλέμμα και με ρωτάει: Εχεις τρακ; Εκανα μια παραλλαγή σε Ζορμπά, του άρεσε πολύ. Την άλλη μέρα βρεθήκαμε στο σπίτι του, συνδεθήκαμε πολύ στενά. Οι επιστολές που μου έχει στείλει, αυτά είναι τα διπλώματά μου.

Στα 90s έχουμε την εικόνα σας ως pop αστέρα πάντως.

Εχω έλθει από Παρίσι, έχω αρχίσει και γράφω για Γάλλους, για τηλεόραση, έχω γράψει για τη χορογράφο Μαγκί Μαρέν, έχω πάρει βραβείο σύνθεσης, ζω μια άνετη ζωή. Ενα προσωπικό θέμα υγείας της μητέρας μου, με αναγκάζει να γυρίσω. Γυρίζω Αθήνα και τότε κάνω δίσκο με Δημητριάδη και μετά με Γαλάνη. Βιοποριστικά όμως δεν έβγαινε το εργάκι. Χτυπάει το τηλέφωνο μια μέρα από την Πόλυγκραμ, μου ζητάει ένας «παραγωγός», να γράψω μελωδίες για Νάνα Μούσχουρη. Με πιάνουν τα γέλια, μα τώρα που είμαι Αθήνα μου το λέτε; Τόσα χρόνια ήμουν στο Παρίσι. Γράφω κάτι μελωδίες, δεν πήρα απάντηση. Δεν την ενδιαφέρουν τώρα αυτά, μου απάντησε ο παραγωγός ύστερα από καιρό. Και τότε έρχονται η αείμνηστη Ιφιγένεια Γιαννοπούλου και ο Μίλτος Καρατζάς και μου λένε: Πες τα εσύ. Κάνω τους «Πέντε Ανέμους». Ξαφνικά γίνεται αυτό που γίνεται. Δυο χρόνια μετά στο ΣΕΦ 25.000 κόσμου, υστερίες, ουρλιαχτά. Οταν η Νάνα ήλθε εδώ στο σπίτι, το 2005 μου είπε: Εχω να κάτσω δίπλα σε συνθέτη από την εποχή Χατζιδάκι. Τότε της είπα την ιστορία με τους «Πέντε Ανέμους», δεν το είχε ακούσει ποτέ! Βασανιστική φάση μετά για μένα. Αλλαζα σπίτια συνέχεια. Υστερία. Πώς το τελείωσα αυτό; Δεν το άντεχα άλλο. Εκεί ανακοινώνω στην εταιρεία πως θα πάω στα ορχηστρικά, γίνεται το first touch, κάνω το «Sensitivities», πλατίνα σε 23 χώρες. Ξαναβρίσκομαι λοιπόν στο εξωτερικό.

Πώς γράψατε τον Υμνο των Special Olympics;

Το 1999. Λέγεται: When a dream comes true. Εγραψα μουσική για μια εκδήλωση, μου ζητήθηκε μετά να γράψω τον Υμνο υπό τη μορφή συμφωνικού ποιήματος.

Πώς ζείτε τώρα αλήθεια;

Κάνω πολλές συναυλίες. Δεν υπάρχει ΑΕΠΙ. Υπάρχουν οικονομικές – όχι ευκολίες. Δεν σου κρύβω ότι με κουράζει. Από την άλλη μου αρέσει που έχω επαφή με φίλους μου, όχι κοινό. Δεν μου αρέσει η λέξη κοινό. Αυτός που έρχεται να σε τιμήσει σε δύσκολους καιρούς να τον λές κοινό, το θεωρώ αγενές.

Οι δάσκαλοι σας που τους χρωστάτε πολλά;

Μαρίκα Παπαϊωάννου, Μαρία Χαιρογιώργου, Αρης Γαρουφαλλής, Μενέλαος Παλλάντιος, Κωνσταντίνος Κυδωνιάτης, Φοίβη Βάλληνδα. Στο εξωτερικό πάρα πολλοί, ήμουν τυχερός με τους δασκάλους μου.

Κυψελιώτης πάντα;

Ναι. Αλλά μετά μου άρεσε να αλλάζω συνέχεια σπίτια. Και να έχεις να κουβαλάς ένα πιάνο, παιδί μου – έλεγε ο πατέρας μου – δεν μπορούσες να παίζεις βιολί;

Ποιος είναι ο σημαντικότερος χώρος που έχετε παίξει;

Στο «Ρουντόλφινουμ» της Πράγας. Οταν μπήκα στο ταξί, είχαν κάνει μια ωραία αφισοκόλληση στην πόλη, ο ταξιτζής προφανώς τις είχε δει, πολύ μεγάλη τιμή σας κάνουν, μου είπε. Είχα κάνει και δίσκο στην RCI Classic με τη Ραδιοφωνία Πράγας. «Τι μελετάτε τώρα», με ρωτάει ο ταξιτζής: «Κονσέρτο Μπραμς», απαντώ. Το 1ο ή το 2ο, με ρωτάει. Θεέ μου πού πάω να παίξω, σκέφτηκα. Πάντως επειδή πήγε εκεί η κουβέντα: Ο Δημήτρης ο Σγούρος έχουμε αναλογιστεί τι έχει κάνει; Μήπως έχουμε ξεχάσει; Ο οποίος είναι και νεώτερός μου. Γύρισε όλο τον κόσμο, πιανισταράς, υπέρτατο θαύμα, φαινόμενο. Σαν παρένθεση, το βάζω, καλό είναι να μην ξεχνάμε, μην είναι επιλεκτική η μνήμη μας, έχουμε επίσης έναν τεράστιο πρεσβευτή: τον Καβάκο. Και τον Βακαρέλη. Τον Αρη Χριστοφέλλη.

Συνεργαστήκατε με τον Σγούρο;

Είχαμε αγνή φιλία και αγάπη.

Κάτι τελευταίο για την ερμηνεύτρια που σας συνοδεύει μόνιμα, τη Σοφία Μανουσάκη.

Κατά τύχη την άκουσα, εξεπλάγην με τη φωνή της, η σοβαρότητά της, ο επαγγελματισμός της, πόσο προσέχει. Μικρότερη εργαζόταν σε λούνα παρκ και με το χαρτζιλίκι πήγαινε στο Ωδείο. Είχα την τύχη να αναδείξω ένα τέτοιο ταλέντο.