Ο Θεός και η θέση της γυναίκας

Από την αρχή της 69ης κινηματογραφικής διοργάνωσης της Μπερλινάλε, την περασμένη Πέμπτη, ήταν φανερό ότι κάποιες ταινίες θα προκαλούσαν έντονες συζητήσεις κάτι που συνέβη χθες με το «Ο Θεός υπάρχει, το όνομά του Πετρούνια» (ελεύθερη μετάφραση του «Gospod postoi, imeto i’ e Petrunija») της Τεόνα Στρούγκαρ Μίτβεσκα. Η ταινία προέρχεται από τη Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας (αν και στους τίτλους της ταινίας, το όνομα της χώρας είναι σκέτα Μακεδονία) και πρόκειται για συμπαραγωγή με το Βέλγιο, τη Γαλλία, τη Σλοβενία και την Κροατία. Με γενναίο τρόπο, εξετάζει τη θέση της γυναίκας σε μια άκρως ανδροκρατούμενη, πατριαρχική κοινωνία σήμερα αλλά δεν είναι αυτός ο λόγος για τον οποίο έγινε θέμα.

Αφορμή για την ιστορία της ταινίας έδωσε το έθιμο της ανεύρεσης του ξύλινου σταυρού μέσα από το νερό κατά τον εορτασμό των Θεοφανίων. Στο πλαίσιο αυτού του εθίμου, ως γνωστόν, νέοι άντρες, αψηφώντας το κρύο, βουτούν στα νερά με την ελπίδα να πιάσουν τον σταυρό· κάτι που θεωρείται μεγάλη ευλογία. Τι μπορεί να συμβεί όμως αν μαζί τους, αυθόρμητα, βουτήξει μια γυναίκα φορώντας μάλιστα τα ρούχα της και πιάσει εκείνη τον σταυρό; Αυτό που θα ακολουθήσει, τουλάχιστον στην ταινία, είναι ένα βίαιο ξέσπασμα μανιασμένου θρησκευτικού φανατισμού με τους άντρες βουτηχτές να συμπεριφέρονται σαν αγρίμια απέναντι στη νεαρή γυναίκα που δεν είναι καν θρήσκα. Απλώς αποδείχθηκε πολύ πιο γρήγορη στη βουτιά από τούς άντρες.

Αρνούμενη να παραδώσει τον σταυρό, η κοπέλα θα οδηγηθεί στο τμήμα χωρίς να της έχει απαγγελθεί καμία κατηγορία. Το ζήτημα θα λάβει τεράστιες διαστάσεις με πρωταγωνιστές την κοπέλα, την αστυνομία, την εκκλησία, τους φανατικούς που έχουν πολιορκήσει το τμήμα, τα media και εν τέλει τη δικαιοσύνη. Μέσα από όλη αυτή τη διαδικασία, προβάλλεται η γενναιότητα και το κουράγιο μιας νέας γυναίκας που χωρίς να έχει κανέναν στο πλευρό της (ούτε καν την οικογένειά της), παλεύει μόνη για το δίκιο της. Η ιστορία της ταινίας τοποθετείται στην πόλη Στιπ της Βόρειας Μακεδονίας και βασίζεται σε πραγματικά γεγονότα που έγιναν πριν από μερικά χρόνια εκεί. Το περιστατικό κέντρισε το ενδιαφέρον των ΜΜΕ στα Σκόπια και έτσι κάποια στιγμή μετατράπηκε σε σενάριο από τη Βόσνια Ελμα Τατάρατζιτς και τη Σκοπιανή Τεόνα Στρούγκαρ Μίτβεσκα.

ΜΕΓΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΚΑΙ ΜΑΟ. Το ενδιαφέρον με την ηρωίδα που υποδύεται με γνήσιο πάθος η Ζόνικα Νούσεβα (ήδη φαβορί για το βραβείο ερμηνείας), είναι ότι είναι καλλιεργημένη.

Σε κάποια σκηνή μάλιστα, ο αστυνομικός διευθυντής τη ρωτά αν η αγαπημένη της ιστορική περίοδος είναι εκείνη του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

«Οχι», απαντά εκείνη, «η περίοδος που με ενδιαφέρει είναι της Πολιτιστικής Επανάστασης στην Κίνα».

Αυτή η σκηνή έδωσε την αφορμή στον υπογράφοντα να θέσει ανάλογη ερώτηση στη σεναριογράφο και τη σκηνοθέτρια της ταινίας στη συνέντευξη Τύπου του «Ο Θεός υπάρχει, το όνομά του Πετρούνια» που ακολούθησε μετά την προβολή. «Ξεκίνησε σαν ένα μικρό αστείο» απάντησε η σεναριογράφος Ελμα Τατάρατζιτς, «αλλά τελικά νομίζω ότι δείχνει τη στενοκεφαλιά όσων πιστεύουν ότι σε αυτούς ανήκει η Ιστορία. Η Ιστορία ανήκει σε όλους μας. Ο Μέγας Αλέξανδρος ανήκει σε όλους μας. Ανήκει σ’ εσάς που είστε Ελληνας, ανήκει σ’ εμένα που είμαι Βόσνια και ανήκει στους Μακεδόνες. Κανείς δεν έχει το δικαίωμα να μονοπωλεί την Ιστορία».

Να πούμε τέλος ότι μέχρι τη στιγμή που γράφονταν οι παραπάνω γραμμές, η ταινία «Ο Θεός υπάρχει, το όνομά του Πετρούνια», δεν είχε αγοραστεί από την ελληνική διανομή.