Από τους επαίνους των Πρεσπών στην προσγείωση με Ερντογάν

Μετά τους γερμανικούς επαίνους για τη Συμφωνία των Πρεσπών, ήρθαν οι προσγειωμένες εκτιμήσεις για τον πενιχρό απολογισμό της επίσκεψης του Πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα στην Τουρκία.

Το Βερολίνο παρακολουθεί τις εξελίξεις στο μέτωπο των ελληνοτουρκικών, οι οποίες επηρεάζουν και τη συμφωνία Τουρκίας – ΕΕ για το Προσφυγικό, που προώθησε η καγκελάριος Ανγκελα Μέρκελ. Στα υπόλοιπα ζητήματα ωστόσο οι αναλύσεις στα γερμανικά μέσα ήταν συγκρατημένες.

Τόσο στο «Μακεδονικό» όσο και στα ελληνοτουρκικά, η γερμανική πολιτική ηγεσία προτιμά τη ρεαλπολιτίκ από τις εθνικά φορτισμένες προσεγγίσεις. Σε αυτήν τη βάση Τσίπρας και Ζάεφ θα τιμηθούν την επόμενη εβδομάδα με το βραβείο «Εβαλντ φον Κλάιστ» στη φετινή Διάσκεψη του Μονάχου για την Ασφάλεια.

Στα ελληνοτουρκικά, λόγω έλλειψης συγκεκριμένων αποτελεσμάτων, ο ρεαλισμός περιορίζεται στη διαπίστωση της «εταιρικής σχέσης συμφέροντος» που έχουν οι σημερινοί ηγέτες σε Αθήνα και Αγκυρα, όπως έγραψε το «Σπίγκελ Ονλάιν», σε μια πρώτη αποτίμηση των συζητήσεων κορυφής στο Λευκό Παλάτι του Ερντογάν.

ΑΥΤΟΠΡΟΒΑΛΛΕΤΑΙ. Ο Τσίπρας χαρακτηρίζει εμπιστευτικά τον Ερντογάν «έντιμο τύπο», γιατί «ξέρεις με ποιον έχεις να κάνεις», ενώ ο Ερντογάν θεωρεί τον Τσίπρα ως έναν από τους λίγους συμμάχους του στην ΕΕ. Ο Τσίπρας μετά την επιτυχία του με τη Συμφωνία των Πρεσπών «αυτοσκηνοθετείται ως εθνικός ηγέτης» και αυτοπροβάλλεται ως «ο πολιτικός που λύνει προβλήματα». Βέβαια τα προβλήματα παραμένουν, αλλά για τον Τσίπρα ήταν χρήσιμη η επίσκεψη γιατί θα «επιστρέψει στην Αθήνα με ωραίες εικόνες για τον προεκλογικό αγώνα».

Επί της ουσίας η συγκυρία δεν επιτρέπει τομές στις διμερείς σχέσεις, διότι τόσο ο Τσίπρας όσο και ο Ερντογάν έχουν μπροστά τους κρίσιμες εκλογικές αναμετρήσεις και ούτε ο ένας ούτε ο άλλος θα κάνουν παραχωρήσεις που οι αντίπαλοί τους θα μπορούσαν να ερμηνεύσουν ως «δείγμα αδυναμίας». Τη διάσταση αυτήν επισήμανε η έγκυρη «Φρανκφούρτερ Αλγκεμάινε Τσάιτουνγκ», διαπιστώνοντας ότι δεν υπήρξε προσέγγιση στο θέμα της εκμετάλλευσης των κοιτασμάτων φυσικού αερίου της Κύπρου, που απορρίπτει ο Ερντογάν όσο δεν υπάρχει λύση στο Κυπριακό.

Μεγαλύτερη και εμφανέστερη ήταν η απόκλιση στο αίτημα του Ερντογάν για έκδοση των οκτώ τούρκων στρατιωτικών που πήραν πολιτικό άσυλο στην Ελλάδα. Η επικήρυξή τους, και μάλιστα την ώρα που ο Τσίπρας μετέβαινε στην Αγκυρα, ερμηνεύθηκε από γερμανούς αναλυτές ως έμμεση προτροπή απαγωγής τους.

Βλέπουν και διασύνδεση του θέματος με τις αθρόες αιτήσεις ασύλου τούρκων πολιτών στην Ελλάδα, που τετραπλασιάστηκαν μέσα σε έναν χρόνο και έφτασαν τις 6.949 πέρυσι.

ΟΙ ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΙ. Το ταξίδι Τσίπρα στην Τουρκία ήταν παραπάνω από μία απλή επίσκεψη εργασίας και λόγω των συμβολισμών που είχε η επίσκεψή του στην Αγία Σοφία και τη Θεολογική Σχολή της Χάλκης. Για την επαναλειτουργία της Σχολής της Χάλκης είχαν ασκήσει πιέσεις στο παρελθόν οι αμερικανοί πρόεδροι Μπιλ Κλίντον το 1999 και ο Μπαράκ Ομπάμα το 2009, ενώ ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος είχε αποσπάσει από τον Ερντογάν πριν από έναν χρόνο τη διαβεβαίωση επαναλειτουργίας της Σχολής. Τη διεθνή αυτή διάσταση που είχε αποκτήσει η Χάλκη σημείωσε η «Φρανκφούρτερ Αλγκεμάινε Τσάιτουνγκ».

Ωστόσο, ο Ερντογάν επανέλαβε τη γνωστή θέση συνδέοντας την επαναλειτουργία της Σχολής της Χάλκης με την εκχώρηση του δικαιώματος στη μουσουλμανική μειονότητα στη Δυτική Θράκη να εκλέγει τον μουφτή.

Για «άνθη στη Χάλκη» έγραψε στη «Ζιντόιτσε Τσάιτουνγκ» η Κριστιάνε Σλέτσερ για την επίσκεψη Τσίπρα. Τα άνθη είναι η θολή ελπίδα ότι ο Ερντογάν «θα σπάσει ένα ταμπού», όπως έκανε άλλοτε στο παρελθόν. Στην πράξη όμως, εκείνο που έμεινε είναι «χειρονομίες καλής θέλησης», όπως η πρόσκληση του Πατριάρχη Βαρθολομαίου στο δείπνο που παρέθεσε την Τρίτη ο Ερντογάν στον Τσίπρα.