H Βενεζουέλα διαλύει τον μύθο της μη-παρέμβασης

Η θητεία του Νικολάς Μαδούρο ως προέδρου της Βενεζουέλας τελείωσε στις 10 Ιανουαρίου. Βάσει του συντάγματος της χώρας ο Χουάν Γκουαϊντό, επικεφαλής του δημοκρατικά εκλεγμένου Κοινοβουλίου, αυτοανακηρύχθηκε μεταβατικός πρόεδρος. Οι ΗΠΑ, ο Καναδάς και οι περισσότερες χώρες της Νότιας Αμερικής τον αναγνώρισαν αμέσως και το ίδιο έκαναν και αρκετές χώρες της Ε.Ε. Δεν το έκανε το Μεξικό, ο πρόεδρος του οποίου, Αντρές Μανουέλ Λόπεζ Ομπραδόρ, τόνισε ότι εμμένει στην αρχή της μη-παρέμβασης. Και η Ουρουγουάη αρνείται να αναγνωρίσει τον Γκουαϊντό, με τον υπουργό Εξωτερικών της να αναφέρει πως τα προβλήματα της Βενεζουέλας πρέπει να επιλυθούν ειρηνικά από τους Βενεζουελανούς. Οι δύο χώρες προσπαθούν να λειτουργήσουν ως μεσάζοντας για την επίλυση της κρίσης.

Αυτά τα επιχειρήματα τα αναφέρουν συχνά οι υποστηρικτές της βενεζουελανικής δικτατορίας. Κατ’ αρχήν ακούγονται λογικά, όμως στην ουσία είναι κυνικά. Ας κοιτάξουμε τον δεύτερο ισχυρισμό – να επιλύσουν μόνοι τους την κρίση οι Βενεζουελανοί. Υπάρχει μια μικρή δυσκολία: ο Μαδούρο δεν θα το επιτρέψει. Από την ημέρα που ορκίσθηκε πρόεδρος ο Γκουαϊντό, τουλάχιστον 40 άτομα σκοτώθηκαν και 800 συνελήφθησαν από τις αρχές ασφαλείας. Από τις γενικές εκλογές του 2015, όταν η αντιπολίτευση κέρδισε την πλειοψηφία στην Εθνοσυνέλευση, ο Μαδούρο στέρησε από το σώμα όλη την εξουσία την οποία μετέφερε σε τσιράκια του στο Ανώτατο Δικαστήριο και στο Εθνικό Εκλογικό Συμβούλιο. Οι περισσότερες ηγέτες της αντιπολίτευσης βρίσκονται στη φυλακή ή στην εξορία και περισσότερα από 4 εκατομμύροι Βενεζουελανοί (1 στους 7) αναγκάστηκαν να φύγουν από τη χώρα. Οι διεθνείς οργανισμοί καταγγέλλουν την παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη χώρα. Υπό αυτές τις συνθήκες, το να λέει κάποιος πως οι Βενεζουελανοί πρέπει να λύσουν μόνοι τους τα προβλήματά τους και μετά να μην κάνει οτιδήποτε για να εξασφαλισθεί ότι θα συμβεί κάτι τέτοιο είναι κυνικό και σημαίνει ότι τα δικαιώματα των πολιτών θα συνεχίζουν να παραβιάζονται.

Αυτά είναι τα άσχημα νέα. Τα καλά είναι πως η τολμηρή κίνηση του Γκουαϊντό έστρεψε τον προβολέα της διεθνούς κοινότητας στη Βενεζουέλα. Το άλλο επιχείρημα, αυτό της μη-παρέμβασης συγκρούεται με την πραγματικότητα, καθώς οι ξένες δυνάμεις ήδη παρεμβαίνουν στη χώρα. Κουβανοίι αξιωματούχοι συμβάλλουν στη διοίκηση του κρατικού μηχανισμού του Μαδούρο, ενώ Κίνα και Ρωσία έχουν δανείσει δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια χωρίς κανείς να γνωρίζει πού πηγαίνουν.

Ο Μαδούρο επιμένει να παραμένει στην εξουσία. Το ερώτημα δεν είναι εάν οι δημοκρατικές χώρες θα πρέπει να παρέμβουν, αλλά το πώς. Ας θυμηθούμε τα ερωτήματα που έθετε ο Μαρξ Βέμπερ για την ηθική της ευθύνης: Ποιες θα είναι οι συνέπειες της πράξης μου; Θα κάνουν την κατάσταση καλύτερη; Πολεμοχαρής ρητορική όπως αυτή του Ντόναλντ Τραμπ μπορεί να κάνει κακό. Ομως η διατήρηση πολιτικής και οικονομικής πίεσης από ξένες ηγεσίες μπορεί να βοηθήσει, μια και θα ασκηθεί πίεση στις ένοπλες δυνάμεις που είναι οι μόνες που μπορούν να απομακρύνουν τον Μαδούρο και να οδηγήσουν στην πολιτική μετάβαση. Επειτα από δύο δεκαετίες, στη διάρκεια των οποίων κατέστρεψε τους δημοκρατικούς θεσμούς της Βενεζουέλας και την οικονομία, ο εφιάλτης που εξαπέλυσε ο Ούγκο Τσάβες και συνέχισε ο Μαδούρο, φαίνεται να φθάνει κοντά στο τέλος του.

Ο Αντρές Βελάσκο είναι πρώην υποψήφιος για την προεδρία της Χιλής και πρώην υπουργός Οικονομικών. Σήμερα είναι πρύτανης της Σχολής Δημόσιας Πολιτικής του London School of Economics.