Διαδικασία και προϋποθέσεις

Ο θεσμός της παρένθετης μητρότητας στο ελληνικό δίκαιο διέπεται από τις διατάξεις του Αστικού Κώδικα και τις λοιπές διατάξεις της νομοθεσίας για την ιατρική υποβοήθηση στην ανθρώπινη αναπαραγωγή. Ορίζεται ως η μεταφορά στο σώμα άλλης γυναίκας γονιμοποιημένων ωαρίων, ξένων προς την ίδια και η κυοφορία από αυτήν και επιτρέπεται μόνο κατόπιν δικαστικής άδειας που παρέχεται πριν από τη μεταφορά με δικαστική απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου. Αιτούσα τη δικαστική άδεια είναι γυναίκα, της οποίας η ηλικία δεν υπερβαίνει το 50ό έτος, και η οποία αποδεδειγμένα είναι ιατρικώς αδύνατο να κυοφορήσει.

Η διαδικασία της παρένθετης μητρότητας στην Ελλάδα έχει νομοθετηθεί πριν από 16 έτη, όμως μέχρι το έτος 2010 είχαν εκδοθεί περίπου 60 μόνο αποφάσεις από τα Ελληνικά Δικαστήρια. Από το 2010 μέχρι και σήμερα έχουν αυξηθεί σημαντικά οι υποθέσεις παρένθετης μητρότητας, γεγονός που αποδίδεται στην ολοένα και ευρύτερη αποδοχή της κοινωνίας σε μεθόδους υποβοηθούμενης αναπαραγωγής για τα ζευγάρια που αντιμετωπίζουν σχετικά ιατρικά προβλήματα.

Για το παιδί που γεννιέται μέσω αυτής της διαδικασίας ο Νόμος ιδρύει τεκμήριο μητρότητας υπέρ της γυναίκας που αιτείται τη διαδικασία και από την πρώτη στιγμή της γέννησής του στο μαιευτήριο ως μητέρα του φέρεται η αιτούσα και όχι η παρένθετη μητέρα. Το γεγονός τούτο διαφοροποιεί κατά πολύ τη διαδικασία της παρένθετης μητρότητας από τον θεσμό της υιοθεσίας, στον οποίο κατά την αρχική καταχώρηση της γέννησης του τέκνου αναγράφονται τα στοιχεία της τεκούσας μητέρας.

Η μέθοδος της παρένθετης μητρότητας δίνει την ευκαιρία σε γυναίκες με σοβαρά γυναικολογικά προβλήματα ή γυναίκες που αντιμετωπίζουν άλλης φύσεως σημαντικά προβλήματα υγείας –  τα οποία δεν είναι συμβατά με μια ενδεχόμενη κύηση – να αποκτήσουν παιδί και να πραγματώσουν έτσι το αναφαίρετο και συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμά τους στη μητρότητα. Ο θεσμός της παρένθετης μητρότητας υπηρετεί με αυτόν τον τρόπο το σκοπό του δικαίου, αφού η ιατρική αδυναμία κυοφορίας που αντιμετωπίζουν ορισμένες γυναίκες παύει να αποτελεί αιτία για να μην απολαμβάνουν το δικαίωμα στη μητρότητα που έχουν οι υπόλοιπες γυναίκες.