Ο πιο πολύτιμος σύμμαχος του Τσίπρα

Η συμμαχία του ΣΥΡΙΖΑ με τους ΑΝΕΛ δεν αποτέλεσε μια συγκυριακή συμπόρευση, αλλά μια απολύτως συνειδητή στρατηγική επιλογή.

Αν σε ένα πράγμα έχει απόλυτο δίκιο ο κ. Καμμένος είναι ότι εκείνος έκανε πρωθυπουργό τον κ. Τσίπρα. Οχι μόνο επειδή μετά τις εκλογές του 2015 αποτέλεσε ένα αναγκαίο και πειθήνιο κοινοβουλευτικό συμπλήρωμα, αλλά κυρίως επειδή οι ΑΝΕΛ αποτέλεσαν για χρόνια τον πιο πολύτιμο πολιτικό σύμμαχο του ΣΥΡΙΖΑ.

Η εκλογική άνοδος του ΣΥΡΙΖΑ δεν θα είχε επιτευχθεί χωρίς την ανάδειξη του διπόλου «μνημόνιο – αντιμνημόνιο» ως βασικής διαιρετικής τομής της περιόδου, η οποία ισοπέδωσε τον παλιό διπολισμό. Αλλά και χωρίς την αποσταθεροποίηση της Κεντροδεξιάς μέσα από την επικράτηση ενός ριζοσπαστικού – αντισυστημικού (δημαγωγικού) λόγου, στον οποία πρωταγωνίστησε ο Πάνος Καμμένος.

Η στρατηγική συμμαχία του ΣΥΡΙΖΑ με τους ΑΝΕΛ και οι μεταξύ τους ωσμώσεις, στη βάση της εθνολαϊκίστικης ρητορικής της περιόδου εκείνης («Γερμανοτσολιάδες», «Προδότες», «Μερκελιστές», «οι κακοί ξένοι που πνίγουν το δίκαιο του λαού», κ.λπ.) επέτρεψαν στον κ. Τσίπρα να απευθυνθεί ευκολότερα σε ριζοσπαστικοποιημένα στρώματα της Δεξιάς που είχαν πληγεί από την κρίση και τα οποία μέχρι τότε δεν είχαν καμία πολιτική συσχέτιση με ένα κόμμα της Αριστεράς με τα χαρακτηριστικά του παλαιού ΣΥΡΙΖΑ. Οι ΑΝΕΛ αποτέλεσαν την πολιτική «γέφυρα» για την εκλογική μετακίνηση προς τον ΣΥΡΙΖΑ, είτε απευθείας, λόγω των νέων διαιρέσεων που ανέδειξαν, είτε με ενδιάμεση στάση εκείνους. Είναι χαρακτηριστικό ότι το σχεδόν 11% που πήραν οι ΑΝΕΛ τον Μάιο του 2012, στη συνέχεια μετακινήθηκε μαζικά στον ΣΥΡΙΖΑ.

Γαλαντόμος απέναντι στον κ. Καμμένο υπήρξε όμως και ο κ. Τσίπρας. Μετά τις εκλογές του Σεπτεμβρίου 2015, όταν είχε και άλλες επιλογές κυβερνητικού εταίρου (ΠΑΣΟΚ, και Ποτάμι), πάλι τους «πιστούς» ΑΝΕΛ διάλεξε. Στήριξε τον κ. Καμμένο σε κάθε επίθεση που δέχτηκε από την Αντιπολίτευση με κορυφαία την υπόθεση πώλησης βλημάτων στη Σαουδική Αραβία. Και έφτασε στο σημείο να καρατομήσει για χάρη του κορυφαία στελέχη της κυβέρνησής του όπως ο κ. Φίλης (με αφορμή τα βιβλία των Θρησκευτικών) και πρόσφατα και ο κ. Κοτζιάς.

Οταν ο κ. Καμμένος έπαψε να είναι χρήσιμος, καθώς προτεραιότητα του κ. Τσίπρα ήταν να ολοκληρώσει τη Συμφωνία των Πρεσπών, επιφυλάχθηκε και σε εκείνον η τύχη παλαιότερων συμμάχων και συνεργατών του κ. Τσίπρα.

Είναι βέβαιο ότι στην πορεία προς τις εκλογές τόσο ο κ. Τσίπρας, όσο και ο κ. Καμμένος θα επιχειρήσουν να απαλύνουν τις όποιες εντυπώσεις της συγκυβέρνησής τους. Είναι ωστόσο πολύ αργά καθώς η κοινή συμπόρευση τόσων ετών έχει εμπεδωθεί και έχει ήδη παραγάγει πολιτικά αποτελέσματα.

Η δε σχέση τους θα γίνεται όλο και πιο τοξική – αν όχι και για τους δύο, σίγουρα για τον ΣΥΡΙΖΑ – όσο οι απειλές του κ. Καμμένου δεν απαντώνται. Η αίσθηση ότι ο ένας εκβιάζει τον άλλο επειδή «γνωρίζει πράγματα», θα περιπλέκει μια ούτως ή άλλως ασταθή κυβέρνηση σε μια συνεχή αρνητική περιδίνηση. Και αυτό αναμφίβολα θα της επιφέρει πολιτικό κόστος.

Ο Ευτύχης Βαρδουλάκης είναι σύμβουλος στρατηγικής και επικοινωνίας