Ο πατριωτικός Μίκης

Μία από τις τελευταίες δημόσιες εμφανίσεις του Μίκη Θεοδωράκη στο συλλαλητήριο της Πλατείας Συντάγματος για το Μακεδονικό, το 2018, είναι αυτή που αποτυπώνει με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο και ένα διαφορετικό προφίλ που εμφάνιζε κατά καιρούς στις τελευταίες δεκαετίες της ζωής  του.

Επρόκειτο για τον υπερπατριώτη Μίκη, εντελώς «κόντρα» δηλαδή στον αριστερό και διεθνιστή πολιτικό που είχαμε συνηθίσει. Ο Μίκης Θεοδωράκης δεν είχε βρεθεί τότε απλώς στην εξέδρα του συλλαλητηρίου στην Πλατεία Συντάγματος. Ηταν από τους κεντρικούς ομιλητές. Και αρκετοί τότε ήταν αυτοί που τον είχαν επικρίνει για τη στάση του και για το γεγονός ότι βρέθηκε ανάμεσα σε υποστηρικτές και στελέχη της άκρας Δεξιάς και της Χρυσής Αυγής. Η  κυβέρνηση Τσίπρα, αλλά και κόμματα της Αριστεράς είχαν χαρακτηρίσει την ομιλία του «ιστορικό λάθος». Ουσιαστικά του χρέωναν ότι συμπλέει με εθνικιστικές ιδέες και ότι ξεχνάει τη δική του διεθνιστική διαδρομή και αυτό που είχε δηλώσει παλαιότερα για τα Σκόπια πως «το όνομα δεν έχει τόσο μεγάλη σημασία, αρκεί οι λαοί να ζήσουν ειρηνικά».

Εντούτοις εκείνος είχε απαντήσει με συνέντευξή του στις κατηγορίες που είχε δεχτεί για την παρουσία του στο συλλαλητήριο με τον δικό του ξεχωριστό τρόπο: «Οσοι αντιδρούν δεν μπορούν να δεχθούν ότι ένας παλαιός κομμουνιστής και αριστερός είναι τόσο πατριώτης. Δεν καταλαβαίνουν πως όταν εμείς παλεύαμε με τον ΕΛΑΣ ήμασταν υπερπατριώτες». Για την παρουσία δε της Χρυσής Αυγής στο συλλαλητήριο στο οποίο κι εκείνος είχε δώσει το «παρών» είχε πει πως οι υποστηρικτές της ήταν 200 – 300 άτομα. «Οταν είναι 1 εκατομμύριο ο κόσμος τι σημασία έχει;».

Δεν ήταν όμως η μοναδική φορά που ο Μίκης Θεοδωράκης είχε προκαλέσει συζητήσεις και αντιδράσεις για τις υπέρμετρα πατριωτικές δηλώσεις που κάποιες φορές μπορεί να άγγιζαν τα όρια του εθνικισμού.

Κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης είχε βρεθεί ξανά στο επίκεντρο της δημόσιας κριτικής τόσο για τις αντιμνημονιακές τοποθετήσεις του – κάποιοι τις χαρακτήριζαν λαϊκίστικες – όσο και για την απόφασή του να ιδρύσει ένα Κίνημα Ανεξάρτητων Πολιτών με την ονομασία «Σπίθα». Μάλιστα, τότε, το 2010, στην ιδρυτική εκδήλωση του Κινήματος ο Μίκης Θεοδωράκης είχε διευκρινίσει πως δεν επρόκειτο για κίνηση ίδρυσης κόμματος αλλά είχε επιτεθεί στην κυβέρνηση κατηγορώντας την πως με την υπογραφή του Μνημονίου «εκχώρησε τα κυριαρχικά μας εθνικά δικαιώματα στους δανειστές». Και σ’ εκείνη την εκδήλωση της ιδρυτικής διακήρυξης του Κινήματος είχε καλέσει τον λαό σε «ανυπακοή».

Αλλά και νωρίτερα το 1999, στην υπόθεση Οτσαλάν, ο Μίκης Θεοδωράκης είχε προκαλέσει συζητήσεις με δηλώσεις του. Μετά τη σύλληψη του Οτσαλάν από τους Τούρκους η σύντροφός του Ντιλάν είχε δώσει συνέντευξη Τύπου στην Αθήνα και είχε καταγγείλει πως την ευθύνη για την αρπαγή του κούρδου ηγέτη από τη ΜΙΤ την είχε ο τότε πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης και άλλοι υπουργοί. Ο Μίκης Θεοδωράκης, ο οποίος επρόκειτο να συμμετάσχει σε συναυλία, για τους Κούρδους, βγήκε δημόσια και ενημέρωσε ότι ακυρώνει τη συμμετοχή του. Είχε υποστηρίξει τον Κώστα Σημίτη αναφέροντας πως η σύντροφος του Οτσαλάν «κατηγορεί ονομαστικά τον πρωθυπουργό της Ελλάδας και μια σειρά υπουργούς χωρίς κανένα στοιχείο ότι συμμετείχαν σ’ αυτή την απεχθή συνωμοσία» προσθέτοντας ότι «δεν μπορούμε να βρισκόμαστε στο πλευρό ανθρώπων στους οποίους προσφέρουμε φιλοξενία με μεγάλους κινδύνους για τη χώρα μας και αυτοί μας πληρώνουν με το τίμημα της αχαριστίας και της συκοφαντίας».

Στις εκλογές του 1990 δε ο εμβληματικός αριστερός μουσικοσυνθέτης – καθώς είχε ήδη εκλεγεί και βουλευτής με το ΚΚΕ – εξέπληξε και πάλι το πολιτικό σκηνικό, αφού εξελέγη βουλευτής ως ανεξάρτητος συνεργαζόμενος με τη ΝΔ και ανέλαβε υπουργός άνευ χαρτοφυλακίου στην κυβέρνηση Κωνσταντίνου Μητσοτάκη. Είχε προηγηθεί τη δεκαετία του ’80 η προσπάθειά του για προσέγγιση με την Τουρκία. Είχε δημιουργήσει επιτροπές ελληνοτουρκικής φιλίας στην Ελλάδα στις οποίες συμμετείχαν γνωστοί πνευματικοί άνθρωποι της Ελλάδας και της Τουρκίας, ενώ είχε πραγματοποιήσει και πολλές συναυλίες στη γειτονική χώρα.