Οι επιστήμονες εγκαταλείπουν πλέον τόσο τα πιο καταστροφικά όσο και τα πιο αισιόδοξα σενάρια για την πορεία της υπερθέρμανσης του πλανήτη, καθώς θεωρούν ότι δεν ανταποκρίνονται πλέον στη σημερινή πραγματικότητα.
Αντιφατική εικόνα
Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει μια αντιφατική εικόνα: από τη μία πλευρά, οι προσπάθειες περιορισμού της κλιματικής αλλαγής έχουν αποτρέψει τα χειρότερα· από την άλλη, ο στόχος συγκράτησης της ανόδου της θερμοκρασίας στον 1,5 βαθμό Κελσίου μοιάζει πλέον ανέφικτος.
Νέα επιστημονική μελέτη παρουσιάζει επτά επικαιροποιημένα σενάρια για το μέλλον των παγκόσμιων εκπομπών άνθρακα, βάζοντας ουσιαστικά στο περιθώριο δύο από τα βασικά άκρα που κυριαρχούσαν επί χρόνια στη διεθνή κλιματική πολιτική.
Άνθρακας… το μέλλον
Τα τελευταία χρόνια, η ταχεία ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας —όπως η ηλιακή, η αιολική και η γεωθερμική— έχει μειώσει την πιθανότητα ενός ανεξέλεγκτου ενεργειακού μέλλοντος βασισμένου στον άνθρακα. Ωστόσο, η μετάβαση δεν προχωρά αρκετά γρήγορα ώστε να επιτρέψει την επίτευξη των πιο φιλόδοξων στόχων.
Διαβάστε ακόμα: Μεσόγειος: Η κλιματική αλλαγή απειλεί τις ακτές
Η Συμφωνία του Παρισιού το 2015 είχε θέσει ως παγκόσμιο στόχο τον περιορισμό της υπερθέρμανσης στον 1,5°C πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα, στόχος που συνοψίστηκε στο σύνθημα «1.5 to stay alive».
Πώς κατέρρευσαν χιλιάδες επιστημονικές μελέτες
Σήμερα όμως, ακόμη και το πλέον αισιόδοξο σενάριο των επιστημόνων υπερβαίνει αυτό το όριο.
Την ίδια στιγμή, εγκαταλείπεται και το παλαιότερο ακραίο σενάριο που προέβλεπε αύξηση της θερμοκρασίας κατά 4,5°C έως το 2100 λόγω εκτεταμένης χρήσης άνθρακα — ένα μοντέλο πάνω στο οποίο στηρίχθηκαν χιλιάδες επιστημονικές μελέτες τα προηγούμενα χρόνια.
Σύμφωνα με τον κλιματολόγο Ντέτλεφ φαν Βούρεν του Πανεπιστημίου της Ουτρέχτης, επικεφαλής της νέας έρευνας, το νέο δυσμενέστερο σενάριο προβλέπει πλέον άνοδο της θερμοκρασίας κατά περίπου 3,5°C μέχρι το τέλος του αιώνα — έναν ολόκληρο βαθμό χαμηλότερα από τις προηγούμενες εκτιμήσεις.
Αντίστοιχα, το νέο «καλό» σενάριο είναι ελαφρώς θερμότερο απ’ όσο θεωρούνταν παλαιότερα, ξεπερνώντας οριακά τον στόχο του Παρισιού.
«Τα πράγματα δεν θα εξελιχθούν τόσο άσχημα όσο φοβόμασταν, αλλά ούτε τόσο καλά όσο ελπίζαμε», σχολιάζει ο Γιόχαν Ρόκστρεμ, διευθυντής του Ινστιτούτου Έρευνας Κλιματικών Επιπτώσεων του Πότσδαμ στη Γερμανία.
Το ενδιάμεσο σενάριο, που θεωρείται σήμερα το πιθανότερο, προβλέπει άνοδο της μέσης θερμοκρασίας της Γης κατά περίπου 3°C έως το 2100 — πορεία στην οποία φαίνεται να κινείται ήδη ο πλανήτης.
Διαβάστε ακόμα: Βουλιάζει τις πόλεις της Ευρώπης η κλιματική αλλαγή – Πέφτει 30% περισσότερο νερό
Η θερμοκρασία της Γης έχει ήδη αυξηθεί κατά περίπου 1,3°C σε σχέση με την προβιομηχανική εποχή, ενώ ακόμη και λίγα δέκατα επιπλέον θέρμανσης επιδεινώνουν δραματικά τα ακραία καιρικά φαινόμενα, τις πλημμύρες, τους καύσωνες, την απώλεια βιοποικιλότητας και τη λειψυδρία.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι, ακόμη και στο καλύτερο δυνατό σενάριο, η υπερθέρμανση θα ξεπεράσει προσωρινά το όριο του 1,5°C, αγγίζοντας πιθανώς τους 1,7°C για δεκαετίες, πριν επανέλθει θεωρητικά σε χαμηλότερα επίπεδα μέσω τεχνολογιών αφαίρεσης διοξειδίου του άνθρακα από την ατμόσφαιρα — τεχνολογιών που σήμερα δεν υπάρχουν ακόμη σε επαρκή κλίμακα.
Κάποιοι θα την πληρώσουν
Ιδιαίτερα ευάλωτα θεωρούνται τα μικρά νησιωτικά κράτη, τα οποία κινδυνεύουν άμεσα από την άνοδο της στάθμης των θαλασσών. «Ορισμένα από αυτά θα βυθιστούν», προειδοποιεί η κλιματολόγος του Πανεπιστημίου Cornell, Νάταλι Μαχόβαλντ.
Η αναθεώρηση των παλαιών ακραίων σεναρίων έχει ήδη πυροδοτήσει πολιτική και επιστημονική αντιπαράθεση. Ορισμένοι επικριτές θεωρούν ότι τα πιο δραματικά μοντέλα παρουσιάστηκαν επί χρόνια ως πιθανότερες εξελίξεις απ’ ό,τι πραγματικά ήταν. Ωστόσο, οι επιστήμονες επιμένουν ότι η εγκατάλειψη των χειρότερων προβλέψεων δεν σημαίνει ότι η κρίση έχει εκτονωθεί.
