Η πολιτική αστάθεια στη Βρετανία φαίνεται να έχει μετατραπεί σε μόνιμο χαρακτηριστικό της σύγχρονης πολιτικής ζωής, καθώς οι πρωθυπουργοί διαδέχονται ο ένας τον άλλο με πρωτοφανή ταχύτητα. Οι συνεχείς αλλαγές στην ηγεσία προκαλούν αναταράξεις στη διακυβέρνηση και καθυστερούν κρίσιμες μεταρρυθμίσεις.
Από τον Ντέιβιντ Κάμερον και την Τερέσα Μέι, μέχρι τον Μπόρις Τζόνσον, τη Λιζ Τρας, τον Ρίσι Σούνακ και πλέον τον Κιρ Στάρμερ, η χώρα βιώνει αλλεπάλληλες εναλλαγές ηγεσίας. Παρά τις υποσχέσεις για μεταρρυθμίσεις στη φορολογία και την κοινωνική ασφάλιση, οι μεγάλες στρατηγικές πρωτοβουλίες συχνά μένουν μετέωρες λόγω πολιτικών συγκρούσεων και θεσμικών εμποδίων.
Διαβάστε ακόμη: Ποιος θα αντικαταστήσει τον Κιρ Στάρμερ;
Σύμφωνα με ανάλυση της βρετανικής εφημερίδας The Guardian, ο πρώην γραμματέας του υπουργικού συμβουλίου Gus O’Donnell θυμάται τρεις κρίσιμες μεταβάσεις εξουσίας: από τη Thatcher στον Major, από τον Blair στον Brown και από τον Brown στον Cameron. Όπως εξηγεί, κάθε νέος πρωθυπουργός επιδιώκει να αναμορφώσει το υπουργικό συμβούλιο, ανταμείβοντας πιστούς και τοποθετώντας δικούς του ανθρώπους σε καίριες θέσεις, γεγονός που περιορίζει τη συνέχεια και την αποτελεσματικότητα της διακυβέρνησης.
Η Cath Haddon από το Institute for Government υπογραμμίζει ότι ο περιορισμένος χρόνος ενός πρωθυπουργού να μάθει, να κυβερνήσει και να ολοκληρώσει έργα οδηγεί σε αναποτελεσματικότητα. Οι πολιτικές κρίσεις εντείνονται, καθώς κόμματα και κοινωνία απαιτούν «ταχύτερες και πιο αποφασιστικές αλλαγές», με αποτέλεσμα την επιφανειακή διαχείριση προβλημάτων και την απουσία μακροπρόθεσμου σχεδίου.
Ο Damian Green υπενθυμίζει την περίοδο της Theresa May, όταν η απώλεια κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας το 2017 εμπόδισε τη μακροπρόθεσμη χάραξη πολιτικής. Ζητήματα όπως η κοινωνική φροντίδα και η καταπολέμηση της σύγχρονης δουλείας περιορίστηκαν, ενώ οι συνεχείς αναδιαρθρώσεις υπουργών μετά από κάθε αλλαγή πρωθυπουργού ανέκοψαν σημαντικές πρωτοβουλίες.
Η ιστορική διάσταση της κρίσης ηγεσίας
Ο ιστορικός και συγγραφέας Anthony Seldon σημειώνει ότι, παρότι υπήρξαν παρόμοιες περίοδοι ταχείας εναλλαγής πρωθυπουργών τον 18ο και 19ο αιώνα, η σημερινή κατάσταση είναι πρωτόγνωρη. Η διαρκής αλλαγή πρωθυπουργών, υπουργών Οικονομικών και Εξωτερικών καθιστά δυσχερή τη συνέχιση πολιτικών και τη διατήρηση κυβερνητικής σταθερότητας.
Η οικονομική πίεση, η αβεβαιότητα γύρω από το δημόσιο χρέος και η αδυναμία μεταρρύθμισης κρίσιμων συστημάτων επιδεινώνουν το πρόβλημα. Οι πολίτες ζητούν αυξημένες δαπάνες για υπηρεσίες και άμυνα, ενώ οι πολιτικοί δυσκολεύονται να εξηγήσουν πώς θα χρηματοδοτηθούν. Ταυτόχρονα, οι κοινωνικές και πολιτισμικές διαιρέσεις – από το Brexit έως τις γενεακές αντιθέσεις – καθιστούν δύσκολη τη συγκρότηση σταθερής κυβερνητικής πλειοψηφίας.
Η τεχνολογία και τα social media εντείνουν τις εντάσεις, υπονομεύοντας τη συνεννόηση και τη συνεργασία. Η ατζέντα «levelling up» του Boris Johnson δεν απέδωσε, ενώ και ο Keir Starmer αντιμετωπίζει προκλήσεις στην επικοινωνία με το κοινό, με αποτέλεσμα η υπόσχεσή του να «τερματίσει το χάος» να προκαλεί ειρωνικά σχόλια.
Το παράδειγμα της Γαλλίας και το δίδαγμα για τη Βρετανία
Παρόμοια φαινόμενα αστάθειας είχαν παρατηρηθεί στη Γαλλία κατά τη διάρκεια της Τέταρτης Δημοκρατίας, όπου οι πολιτικές διαιρέσεις εμπόδιζαν τη λήψη αποφάσεων. Η μετάβαση στην Πέμπτη Δημοκρατία υπό τον Charles de Gaulle έφερε σταθερότητα και επέτρεψε την υλοποίηση σημαντικών έργων, δείχνοντας ότι η λύση βρίσκεται στη συνεπή και αποτελεσματική διακυβέρνηση.
Συνολικά, η Βρετανία βρίσκεται αντιμέτωπη με την πρόκληση της «αδύνατης διακυβέρνησης». Οι συνεχείς εναλλαγές ηγεσίας, η κοινωνική και οικονομική πίεση και οι πολιτικές διαιρέσεις καθιστούν δύσκολη την άσκηση αποτελεσματικής εξουσίας. Μόνο μέσα από στρατηγικό σχεδιασμό, υπομονή και συνέπεια μπορεί η χώρα να ξεπεράσει τη σημερινή κρίση και να επιτύχει σταθερότητα και πρόοδο
