Δύο μήνες μετά την έναρξη του πολέμου, οι διαπραγματεύσεις ανάμεσα σε Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν κινούνται στο… άγνωστο με βάρκα την ελπίδα. Τουλάχιστον για τους αμύητους, που δεν γνωρίζουν τι συμβαίνει στα παρασκήνια και απλώς αφήνουν ανοιχτή μια χαραμάδα για να μπαίνει το αχνό φως της ειρήνης.
Κάθε προσπάθεια να προβλεφθεί η επόμενη ημέρα κινδυνεύει να αποδειχθεί μάταια, ειδικά καθώς έχουμε να κάνουμε με τον Ντόναλντ Τραμπ. Έναν πρόεδρο που όμοιό του δεν είχαν ποτέ στο παρελθόν οι ΗΠΑ, από τον οποίο μπορεί κανείς να περιμένει κυριολεκτικά τα πάντα – και, την επόμενη στιγμή, τα ακριβώς αντίθετα.
Για την ώρα, λοιπόν, αυτό που γνωρίζουμε σίγουρα είναι ότι νικητές και ηττημένοι δεν υπάρχουν σε αυτή τη σύγκρουση, ό,τι και αν ισχυρίζονται οι πρωταγωνιστές της, για εσωτερική κυρίως κατανάλωση.
Γνωρίζουμε, επίσης, ότι προτάσεις και σχέδια πηγαινοέρχονται ανάμεσα σε Ουάσιγκτον και Τεχεράνη, με «ταχυδρόμο» συνήθως το Πακιστάν. Το ακριβές περιεχόμενό τους είναι άγνωστο, όμως καμία πλευρά δεν έχει αποδεχθεί τις απαιτήσεις της άλλης στα μείζονα ζητήματα.
«Το Ιράν γελοιοποιεί τις ΗΠΑ»
Γνωρίζουμε, τέλος, αυτό που είπε ο καγκελάριος της Γερμανίας, «καρφώνοντας» ευθέως τις ΗΠΑ και προσωπικά τον Τραμπ. Για να αποκαλύψει, έτσι, με ένα μάλλον ασυνήθιστο τρόπο, τη δυσφορία που επικρατεί στην Ευρώπη για τους χειρισμούς τους στο συγκεκριμένο μέτωπο.
«Οι Ιρανοί διαθέτουν προφανώς μεγάλο ταλέντο στο να διαπραγματεύονται ή, για την ακρίβεια, στο να μην διαπραγματεύονται, αναγκάζοντας τους Αμερικανούς να ταξιδεύουν στο Ισλαμαμπάντ και, στη συνέχεια, να αποχωρούν χωρίς κανένα αποτέλεσμα. Ένα ολόκληρο έθνος γελοιοποιείται από την ηγεσία του Ιράν, ειδικά από τους επονομαζόμενους Φρουρούς της Επανάστασης.
Ελπίζω αυτό να τελειώσει όσο το δυνατόν πιο σύντομα», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Φρίντριχ Μερτς.
Πώς, όμως, πιστεύει – και πολλοί ακόμη – ότι μπορεί να τελειώσει αυτό; Αυτό είναι κάτι που μας κράτησε… κρυφό. Ενδεχομένως, επειδή και ο ίδιος δεν έχει σαφή εικόνα, καθώς Γερμανία και Ευρώπη είναι ουραγοί και σε αυτό το μέτωπο.
Το σίγουρο, σε κάθε περίπτωση, είναι πως υπάρχουν λόγοι που θα μπορούσαν να αναγκάσουν τον Αμερικανό πρόεδρο να δώσει τέλος σε αυτό τον πόλεμο. Όπως υπάρχουν και λόγοι που ίσως του προσφέρουν το κίνητρο για να τον συνεχίσει και να τον κλιμακώσει.
Σενάριο πρώτο: Συμφωνία και αποκλιμάκωση
Να, λοιπόν, τα στοιχεία που συνηγορούν υπέρ του πρώτου σεναρίου: της συμφωνίας με την Τεχεράνη.
Το πρώτο (όχι κατά σειρά προτεραιότητας) είναι οι απώλειες που έχουν υποστεί οι ΗΠΑ σε αυτούς τους δύο μήνες: Ένα «αόρατο» F-35, 4 μαχητικά F-15, πάνω από 20 μη επανδρωμένα Reaper, καθώς και ελικόπτερα, ιπτάμενα τάνκερ και ραντάρ. Επίσης, έχουν δεχθεί σοβαρά πλήγματα σχεδόν όλες οι αμερικανικές βάσεις στον Περσικό. Κι όλα αυτά ενώ επισήμως υπάρχουν 13 νεκροί και πάνω από 250 τραυματίες στις τάξεις του στρατού τους – μαζί με πολλή και έντονη γκρίνια για τις συνθήκες διαβίωσης των χιλιάδων που έχουν αναπτυχθεί στη Μέση Ανατολή.
Το δεύτερο έχει να κάνει με την οικονομική καταστροφή που απειλεί τις περισσότερες χώρες της περιοχής, όλες συμμάχους των ΗΠΑ. Κατάρ, Μπαχρέιν και Κουβέιτ αναμένεται να καταγράψουν ύφεση, με τη μείωση του ΑΕΠ του πρώτου να υπολογίζεται μάλιστα στο 8,6%, ενώ Σ. Αραβία και ΗΑΕ έχουν αναθεωρήσει επί τα χείρω τις προβλέψεις τους. Εδώ πρέπει να συνυπολογιστεί και το (ενεργειακό κυρίως) κόστος του πολέμου για την Ευρώπη και άλλα κράτη που είναι κρίσιμα για τα γεωπολιτικά σχέδια της Ουάσιγκτον, όπως Ινδία, Ιαπωνία και Νότιος Κορέα.
Το τρίτο αφορά στον ορατό κίνδυνο που αντιμετωπίζουν οι ΗΠΑ και ο Τραμπ, εάν δεν «σφυρίξουν τη λήξη» άμεσα, ισχυριζόμενοι ότι είναι νικητές. Στην περίπτωση, συγκεκριμένα, που συνεχίσουν τον πόλεμο αλλά δεν καταφέρουν να τον κερδίσουν, θα θεωρηθούν αφερέγγυοι να προστατεύσουν τους φίλους τους, ενώ την ίδια στιγμή, θα γίνει θρύψαλα ο μύθος της υπερδύναμης την οποία όλοι φοβούνται – προς όφελος, όπως όλοι καταλαβαίνουν, της Κίνας και του Σι Τζινπίνγκ.
Το τέταρτο και τελευταίο πηγάζει από το εσωτερικό και τα ρήγματα στο στρατόπεδο των Ρεπουμπλικάνων και ειδικά του κινήματος MAGA, ειδικά καθώς το κόστος του πολέμου υπολογίζεται σε 12 δισ. δολάρια εβδομαδιαίως. Ρήγματα που θα διευρύνονται και θα βαθαίνουν καθώς θα πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου, μια και η μεγάλη πλειοψηφία των Αμερικανών πολιτών, ακόμη και των πιο συντηρητικών, βλέπει την ακρίβεια να επελαύνει.
Σενάριο δεύτερο: Συνέχιση και κλιμάκωση
Από την άλλη, βεβαίως, υπάρχουν και αρκετά δεδομένα που κάνουν την πλάστιγγα να γέρνει υπέρ του δεύτερου σεναρίου, δηλαδή μιας απόφασης για συνέχιση και κλιμάκωση.
Το πρώτο είναι ότι, δίχως αμφιβολία και παρά τις κατά καιρούς διθυραμβικές δηλώσεις του Τραμπ, οι στόχοι αυτού του πολέμου δεν έχουν επιτευχθεί. Το καθεστώς του Ιράν παραμένει ακλόνητο στη θέση του και το πάνω χέρι δείχνουν να έχουν πάρει οι πιο σκληροί, τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν στον έλεγχο της Τεχεράνης, τα πυρηνικά «καύσιμα» είναι καλά κρυμμένα, η ιρανική οικονομία αντέχει ακόμη, με τη στήριξη Μόσχας και Πεκίνου.
Το δεύτερο έχει να κάνει με τα συμφέροντα εκείνων των λόμπι που κερδίζουν δισεκατομμύρια από τον πόλεμο, τον οποίο αντιμετωπίζουν ως Ελντοράντο. Πρωτίστως, δηλαδή, για τους ενεργειακούς ομίλους και για τις πολεμικές βιομηχανίες – τους μεν διότι βλέπουν το αμερικανικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο να είναι περιζήτητα διεθνώς, ενώ πωλούνται σε εξαιρετικά υψηλές τιμές και τις δε διότι διαπιστώνουν ότι τα αποθέματα πυραύλων, βομβών και λοιπών πυρομαχικών έχουν εξαντληθεί και θα κληθούν να τα αναπληρώσουν – φυσικά με το αζημίωτο.
Το τρίτο αφορά στις πιέσεις που ασκεί ο στενός σύμμαχος του Τραμπ, με τον οποίο ξεκίνησαν παρέα τον πόλεμο, στις 28 Φεβρουαρίου: ο Μπένιαμιν Νετανιάχου. Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ δεν έχει κρύψει, άλλωστε, ότι επιθυμεί τη συνέχιση και κλιμάκωση των επιχειρήσεων, με στόχο τόσο την οριστική εξάλειψη της «ιρανικής απειλής» όσο και την εδραίωση των θέσεων της χώρας του στον Λίβανο, τη Συρία και τα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη. Γνωρίζοντας, παράλληλα, ότι χωρίς τον πόλεμο η ισραηλινή κοινωνία (και η δικαιοσύνη) θα στραφεί πιθανότατα εναντίον του.
Το τέταρτο και τελευταίο δεδομένο πηγάζει από τον ίδιο τον πρόεδρο των ΗΠΑ και την ιδιοσυγκρασία του. Αντιμετωπίζοντας την πολιτική πρωτίστως ως μπίζνες, έχει αποδείξει πως δεν του αρέσει να χάνει, ούτε και να υποχωρεί προτού πετύχει αυτά τα οποία θέλει και να διασφαλίσει κέρδη που να
δικαιολογούν το ρίσκο. Έτσι, είναι πιθανό να αναλάβει προσωπικά την ευθύνη της συνέχισης του πολέμου, αδιαφορώντας και για το τι του λένε οι σύμβουλοι και οι στρατηγοί του.
Μετά από όλα τα παραπάνω, ας κρίνει καθένας και καθεμία τι είναι πιο πιθανό να συμβεί τις επόμενες ημέρες και εβδομάδες.
