Το ηφαίστειο στην «αυλή» της Αθήνας που δεν κοιμάται ποτέ – Μπορεί να ξυπνήσει;

Νέα έρευνα που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science Advances αμφισβητεί την άποψη ορισμένων ότι το ηφαίστειο των Μεθάνων στην Ελλάδα, περίπου 50 χιλιόμετρα από την Αθήνα, είναι ανενεργό.

Αν και δεν έχει παρουσιάσει επιφανειακή δραστηριότητα, όπως εκρήξεις ή ροές λάβας, για περισσότερους από δέκα αιώνες, φαίνεται πως στο υπέδαφός του συγκεντρώνει μεγάλες ποσότητες μάγματος.

Για να καταλήξουν στα συμπεράσματα αυτά, οι επιστήμονες ανέλυσαν περισσότερους από 1.250 κρυστάλλους ζιρκονίου που εξήχθησαν από τον φλοιό της Γης κάτω από το ηφαίστειο. Οι κρύσταλλοι αυτοί διατηρούν στοιχεία για τις συνθήκες σχηματισμού τους, επιτρέποντας στους ερευνητές να ανασυνθέσουν με εντυπωσιακή λεπτομέρεια την ιστορία του ηφαιστείου.

Όπως εξήγησε ο ηφαιστειολόγος του ETH Zurich, Olivier Bachmann, «μπορούμε να θεωρήσουμε τους κρυστάλλους ζιρκονίου σαν μικρούς καταγραφείς πτήσης. Χρονολογώντας περισσότερους από 1.250 κρυστάλλους σε διάστημα 700.000 ετών, ανασυνθέσαμε με ακρίβεια την εσωτερική ζωή του ηφαιστείου».

Η μελέτη δείχνει ότι οι μαγματικοί θάλαμοι του ηφαιστείου παραμένουν ενεργοί σχεδόν συνεχώς, γεγονός που υποδηλώνει ότι η απουσία επιφανειακής δραστηριότητας δεν συνεπάγεται απαραίτητα «εξαφάνιση». Ο Bachmann πρόσθεσε: «Αυτό που μάθαμε είναι ότι τα ηφαίστεια μπορούν να “αναπνέουν” υπόγεια για χιλιετίες χωρίς να εκδηλώνονται στην επιφάνεια».

Οι κίνδυνοι από το ηφαίστειο των Μεθάνων

Η ερευνητική ομάδα διαπίστωσε ότι το μάγμα που τροφοδοτεί το ηφαίστειο είναι ιδιαίτερα πλούσιο σε νερό, στοιχείο που ενδέχεται να επηρεάζει τη συχνότητα των εκρήξεων. Όπως σημείωσε ο συν-συγγραφέας Răzvan-Gabriel Popa, «πιστεύουμε ότι πολλά ηφαίστεια ζωνών καταβύθισης τροφοδοτούνται περιοδικά από ιδιαίτερα υγρά πρωτογενή μάγματα, κάτι που η επιστημονική κοινότητα δεν έχει ακόμη πλήρως αναγνωρίσει».

Τα ευρήματα αυτά έχουν σημαντικές συνέπειες για τα διεθνή πρωτόκολλα ασφάλειας σε σχέση με τον ηφαιστειακό κίνδυνο. Οι συγγραφείς της μελέτης υπογραμμίζουν ότι «αναδεικνύεται η σημασία της παρακολούθησης ανενεργών ηφαιστείων, ακόμη και χωρίς πρόσφατες εκρήξεις» και προτείνουν την επανεξέταση των επιπέδων απειλής για ηφαίστεια που παραμένουν σιωπηλά επί χιλιάδες χρόνια.

Ο Bachmann τόνισε: «Για τις αρχές διαχείρισης ηφαιστειακών κινδύνων, όπως στην Ελλάδα, την Ιταλία, την Ινδονησία, τις Φιλιππίνες, τη Νότια και τη Βόρεια Αμερική, την Ιαπωνία κ.ά., αυτό σημαίνει επαναξιολόγηση του κινδύνου για ηφαίστεια που παραμένουν ήσυχα επί δεκάδες χιλιάδες χρόνια αλλά παρουσιάζουν περιοδικά σημάδια μαγματικής αναταραχής».

Εν τέλει, η μελέτη λειτουργεί ως προειδοποίηση ότι μια μακρά περίοδος αδράνειας μπορεί να καλύπτει την ανάπτυξη ενός μεγάλου και δυνητικά επικίνδυνου μαγματικού συστήματος.