Μία από τις πιο εμβληματικές αφηγήσεις της αγγλικής ιστορίας φαίνεται πως καταρρέει. Η ιστορία του βασιλιά Χάρολντ, που υποτίθεται ότι διέσχισε εξαντλημένος την Αγγλία για να αντιμετωπίσει τον William the Conqueror στη Μάχη του Χάστινγκς, επανεξετάζεται ριζικά από νέα επιστημονική έρευνα. Και το συμπέρασμα είναι ξεκάθαρο: η περίφημη «ηρωική πορεία» πιθανότατα δεν έγινε ποτέ. Σύμφωνα με τα νέα δεδομένα, ο Άγγλος βασιλιάς δεν βασίστηκε σε μια απελπισμένη, εξαντλητική χερσαία πορεία, αλλά σε ένα πολύ πιο σύνθετο και οργανωμένο στρατιωτικό σχέδιο που συνδύαζε χερσαίες και ναυτικές δυνάμεις. Αντί να διασχίσει την Αγγλία με τα πόδια, φαίνεται πως χρησιμοποίησε σε μεγάλο βαθμό στόλο πλοίων για να μετακινήσει τα στρατεύματά του προς τον νότο.
Η ανατροπή αυτή βασίζεται σε νέα ερμηνεία της Anglo-Saxon Chronicle, ενός από τα σημαντικότερα ιστορικά κείμενα της περιόδου. Για περισσότερα από 200 χρόνια, ιστορικοί είχαν ερμηνεύσει μια φράση του χρονικού ως ένδειξη ότι ο Χάρολντ διέλυσε τον στόλο του πριν από τη μάχη. Όμως η νέα ανάλυση δείχνει ότι η φράση αυτή πιθανότατα παρερμηνεύτηκε: τα πλοία δεν αποσύρθηκαν, αλλά επέστρεψαν στη βάση τους στο Λονδίνο και παρέμειναν ενεργά. Αυτή η λεπτομέρεια αλλάζει τα πάντα. Αν ο στόλος παρέμεινε σε λειτουργία, τότε ο Χάρολντ είχε τη δυνατότητα να μετακινήσει γρήγορα και αποτελεσματικά τις δυνάμεις του, χωρίς να εξαντλήσει τους στρατιώτες του με μια μακρά πορεία. Αυτό σημαίνει ότι η εικόνα ενός κουρασμένου και απροετοίμαστου στρατού πριν από τη μάχη είναι πιθανότατα λανθασμένη.
Η νέα προσέγγιση παρουσιάζει τον Χάρολντ όχι ως έναν ηγεμόνα που αντέδρασε βιαστικά, αλλά ως έναν στρατηγό με σαφές σχέδιο. Σύμφωνα με την έρευνα, ο στόλος του χρησιμοποιήθηκε σε πολλαπλά μέτωπα: αρχικά για την άμυνα των νότιων ακτών, στη συνέχεια για την αντιμετώπιση της εισβολής του Harald Hardrada στον βορρά, και τελικά για τη μεταφορά δυνάμεων προς τον νότο ενόψει της σύγκρουσης με τους Νορμανδούς. Μάλιστα, υπάρχουν ενδείξεις ότι ο Χάρολντ επιχείρησε να εφαρμόσει μια συνδυασμένη στρατηγική «δαγκάνας», χρησιμοποιώντας τόσο τον στρατό ξηράς όσο και τον στόλο για να εγκλωβίσει τις δυνάμεις του Γουίλιαμ κοντά στο Χάστινγκς. Αν και το σχέδιο αυτό δεν ολοκληρώθηκε –πιθανότατα λόγω καθυστέρησης του στόλου– δείχνει ένα επίπεδο στρατιωτικής οργάνωσης που μέχρι σήμερα δεν είχε αποδοθεί στους Αγγλοσάξονες.
Η αναθεώρηση αυτή έχει ευρύτερες συνέπειες για την κατανόηση της ιστορίας. Για δεκαετίες, η αφήγηση της «εξουθενωτικής πορείας» χρησιμοποιήθηκε για να εξηγήσει την ήττα του Χάρολντ, παρουσιάζοντάς τον ως έναν ηγεμόνα που βιάστηκε και πήρε λανθασμένες αποφάσεις. Αν όμως η πορεία αυτή δεν έγινε ποτέ, τότε η ήττα του δεν μπορεί να αποδοθεί απλώς σε κόπωση ή κακή στρατηγική. Αντίθετα, η νέα εικόνα αναδεικνύει μια πιο σύνθετη πραγματικότητα, όπου η έκβαση της μάχης εξαρτήθηκε από πολλαπλούς παράγοντες: την ταχύτητα των εξελίξεων, τον συγχρονισμό των δυνάμεων και πιθανώς την απώλεια κρίσιμων μονάδων που δεν πρόλαβαν να φτάσουν εγκαίρως στο πεδίο της μάχης.
Παράλληλα, η έρευνα επαναφέρει στο προσκήνιο τον ρόλο της ναυτικής ισχύος στην Αγγλία του 11ου αιώνα. Η ύπαρξη και η χρήση ενός οργανωμένου στόλου δείχνει ότι οι Αγγλοσάξονες διέθεταν πολύ πιο εξελιγμένες στρατιωτικές δυνατότητες απ’ ό,τι πιστευόταν. Η νέα αυτή ανάγνωση της ιστορίας έρχεται σε μια ιδιαίτερη συγκυρία, καθώς η περίφημη Bayeux Tapestry (Ταπετσαρία της Μπαγέ) αναμένεται να εκτεθεί στη Βρετανία, αναζωπυρώνοντας το ενδιαφέρον για τα γεγονότα του 1066. Και ίσως, τελικά, η μεγαλύτερη σημασία της ανακάλυψης να μην είναι μόνο η αναθεώρηση ενός συγκεκριμένου γεγονότος, αλλά η υπενθύμιση ότι η ιστορία δεν είναι ποτέ στατική. Εξελίσσεται, επανερμηνεύεται και –μερικές φορές– ξαναγράφεται.
