Οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης συναντώνται σήμερα στις Βρυξέλλες, στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, με επίκεντρο την κρίση στη Μέση Ανατολή, τον πόλεμο στο Ιράν και την άνοδο των τιμών της ενέργειας. Στόχος είναι μια έγκαιρη, συντονισμένη και αποτελεσματική απάντηση στις αρνητικές επιπτώσεις των εξελίξεων αυτών.
Παράλληλα, οι 27 θα εξετάσουν τον πόλεμο στην Ουκρανία, τη στρατηγική ανταγωνιστικότητα της ΕΕ, το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο, καθώς και ζητήματα ασφάλειας, άμυνας και μετανάστευσης. Παρά τη βαρύτητα της ατζέντας, ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου επιδιώκει η Σύνοδος να ολοκληρωθεί εντός μίας ημέρας, εφόσον το επιτρέψουν οι διαβουλεύσεις.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία στο επίκεντρο
Πρώτο θέμα της ημερήσιας διάταξης είναι ο επιθετικός πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία, που έχει εισέλθει στο πέμπτο έτος του. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα ενημερωθούν μέσω τηλεδιάσκεψης από τον Πρόεδρο της Ουκρανίας, Βολοντιμίρ Ζελένσκι.
Οι 27 αναμένεται να επαναβεβαιώσουν την ακλόνητη στήριξή τους προς το Κίεβο και να υπογραμμίσουν ότι η πίεση προς τη Ρωσία πρέπει να διατηρηθεί έως ότου ξεκινήσουν ουσιαστικές διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου.
Κρίσιμο σημείο αποτελεί το δάνειο ύψους 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία για τα έτη 2026-2027, το οποίο συμφωνήθηκε τον περασμένο Δεκέμβριο. Η πρώτη εκταμίευση αναμένεται έως τις αρχές Απριλίου, ωστόσο ο Ούγγρος πρωθυπουργός, Βίκτορ Όρμπαν, έχει «παγώσει» τη διαδικασία έως ότου αποκατασταθεί η ροή ρωσικού πετρελαίου μέσω του αγωγού Ντρούζμπα. Η ΕΕ ανακοίνωσε τεχνική και οικονομική στήριξη για την αποκατάσταση του αγωγού, με όλα τα βλέμματα στραμμένα στον Ούγγρο ηγέτη.
Μέση Ανατολή και Ιράν στο τραπέζι των «27»
Η στρατιωτική κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή και ο πόλεμος στο Ιράν αποτελούν το δεύτερο μεγάλο θέμα της Συνόδου Κορυφής. Οι ευρωπαίοι ηγέτες θα εξετάσουν και την κατάσταση σε Λίβανο, Γάζα και Δυτική Όχθη, παρουσία του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες.
Σύμφωνα με το σχέδιο συμπερασμάτων, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα εκφράσει έντονη ανησυχία για τις εξελίξεις, προειδοποιώντας για σοβαρές απειλές στην περιφερειακή και παγκόσμια ασφάλεια και καλώντας σε «άμεση αποκλιμάκωση, αυτοσυγκράτηση και πλήρη σεβασμό του διεθνούς δικαίου».
Οι 27 αναμένεται να καταδικάσουν τις αδιάκριτες επιθέσεις του Ιράν και να εκφράσουν αλληλεγγύη προς τις πληγείσες χώρες. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη στήριξη των κρατών μελών που βρίσκονται εγγύτερα στην περιοχή και στην υποστήριξη προς την Κύπρο. Έμφαση δίνεται στη διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας και στην καταδίκη κάθε ενέργειας που απειλεί τη διέλευση πλοίων από το Στενό του Ορμούζ.
Το Συμβούλιο θα υπογραμμίσει επίσης τον ρόλο των ευρωπαϊκών ναυτικών αποστολών ASPIDES και ATALANTA, ζητώντας περαιτέρω ενίσχυση των επιχειρησιακών τους δυνατοτήτων.
Ενέργεια, ανταγωνιστικότητα και στρατηγική αυτονομία
Οι ηγέτες της ΕΕ καλούνται να συντονίσουν την αντίδραση της Ένωσης απέναντι στις γεωπολιτικές και οικονομικές συνέπειες της κρίσης στη Μέση Ανατολή, με έμφαση στις αυξανόμενες τιμές της ενέργειας και την προστασία πολιτών και επιχειρήσεων.
Ο Αντόνιο Κόστα, στην επιστολή πρόσκλησης προς τους ηγέτες, σημειώνει: «μαζί, πρέπει να προσδιορίσουμε τα μέσα που πρέπει να κινητοποιήσουμε για να διασφαλίσουμε μια έγκαιρη, συντονισμένη και αποτελεσματική αντίδραση». Ωστόσο, παραμένουν διαφωνίες μεταξύ των 27 σχετικά με το εύρος των μέτρων που απαιτούνται.
Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, επισημαίνει ότι η Ευρώπη εξακολουθεί να πληρώνει το «τίμημα της εξάρτησής της» από τα ορυκτά καύσιμα. Η Επιτροπή εξετάζει παρεμβάσεις όπως πλαφόν στις τιμές φυσικού αερίου, αναδιανομή υπερκερδών και προσωρινή χαλάρωση των κρατικών ενισχύσεων.
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αναμένεται να δώσει πολιτική καθοδήγηση χωρίς άμεσες αποφάσεις, δίνοντας έμφαση σε βραχυπρόθεσμες λύσεις που θα διασφαλίζουν προσιτές τιμές ενέργειας. Παράλληλα, προωθείται η νέα ατζέντα «Μία Ευρώπη, Μία Αγορά» για εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς, μείωση γραφειοκρατίας και επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης.
Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο και Άμυνα
Σύμφωνα με τον Αντόνιο Κόστα, το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) 2028-2034 θα είναι καθοριστικό για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της βιώσιμης ανάπτυξης της ΕΕ. Η Σύνοδος θα εξετάσει πώς οι ευρωπαϊκές φιλοδοξίες μπορούν να συνδυαστούν με το διαθέσιμο επίπεδο χρηματοδότησης, με επανεξέταση του ΠΔΠ το 2026.
Η ενίσχυση της αμυντικής ετοιμότητας της ΕΕ αποτελεί επίσης βασικό ζήτημα. Ο Α. Κόστα τονίζει ότι το γεωπολιτικό περιβάλλον καθιστά επείγουσα την πρόοδο στον τομέα της άμυνας, ως κρίσιμο στοιχείο για τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης.
Μετανάστευση και οικονομία του ευρώ
Οι ηγέτες θα αξιολογήσουν την πρόοδο στην ευρωπαϊκή πολιτική μετανάστευσης και ασύλου, σε μια περίοδο όπου η κρίση στη Μέση Ανατολή αυξάνει τις πιέσεις στα εξωτερικά σύνορα της Ένωσης.
Τέλος, ο Αντόνιο Κόστα έχει προσκαλέσει την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Κριστίν Λαγκάρντ, και τον Πρόεδρο του Eurogroup, Κυριάκο Πιερρακάκη, να παρουσιάσουν την οικονομική τους ανάλυση, προκειμένου να ενισχυθεί η λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων για την πολιτική του ευρώ και τη σταθερότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.
