Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επιδιώκει διακαώς να ανοίξει ξανά το Στενό του Ορμούζ, προκειμένου να ανακουφίσει την αυξανόμενη παγκόσμια ενεργειακή κρίση. Ωστόσο, το Bloomberg σχολιάζει ότι δεν θα το επιτύχει εύκολα χωρίς κατάπαυση του πυρός στον πόλεμο κατά του Ιράν.
Οι σποραδικές επιθέσεις του Ιράν εναντίον πλοίων και η απειλή των ναρκών έχουν περιορίσει τη ναυσιπλοΐα στη ζωτικής σημασίας αυτή θαλάσσια οδό σε ελάχιστα επίπεδα, θέτοντας ουσιαστικά την Τεχεράνη – και όχι τις ξένες ναυτικές δυνάμεις – στον έλεγχο της κυκλοφορίας. Μέσω του στενού μεταφέρεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου, και η διακοπή της κυκλοφορίας έχει οδηγήσει σε περικοπές της παραγωγής, έλλειψη καυσίμων και αύξηση των τιμών από την Ασία έως την Ευρώπη.
Ο Τραμπ ασκεί πιέσεις στους συμμάχους του να στείλουν πολεμικά πλοία για να βοηθήσουν στο άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ, προτείνοντας μια πολυεθνική ναυτική επιχείρηση για τη συνοδεία εμπορικών πλοίων.
Ωστόσο, οι Ευρωπαίοι και Ασιάτες εταίροι δείχνουν διστακτικοί, με κυβερνήσεις από το Βερολίνο έως το Τόκιο να αμφισβητούν αν μερικά πλοία θα μπορούσαν να κάνουν τη διαφορά έναντι της ικανότητας του Ιράν να απειλεί τα πλοία. Αξιωματούχοι αναφέρουν ότι η προσθήκη επιπλέον ναυτικών δυνάμεων θα προσέφερε ελάχιστα πέραν της ήδη σημαντικής αμερικανικής παρουσίας στην περιοχή – και θα παρέμενε πολύ μακριά από ό,τι απαιτείται για να απελευθερωθεί ουσιαστικά το Στενό του Ορμούζ.
«Η εξασφάλιση της ασφάλειας στο Στενό του Ορμούζ μπορεί να διαρκέσει αρκετές εβδομάδες», δήλωσε ο Μπομπ ΜακΝάλι, πρόεδρος της Rapidan Energy Group και πρώην αξιωματούχος του Λευκού Οίκου. «Μέχρι να εξουδετερώσουμε τις πολυεπίπεδες, ασύμμετρες δυνατότητες του Ιράν – νάρκες, ταχύπλοα σκάφη, υποβρύχια και μη επανδρωμένα αεροσκάφη – δεν θα θέλουμε να επιτρέψουμε τη διέλευση εμπορικών πλοίων ή ακόμη και πλοίων συνοδείας».
Ο Τραμπ απάντησε την Τρίτη στην έλλειψη ενθουσιασμού εκ μέρους πιθανών εταίρων, δηλώνοντας μέσω των κοινωνικών δικτύων ότι οι ΗΠΑ δεν χρειάζονται πλέον βοήθεια, είτε από χώρες του ΝΑΤΟ είτε από την Ιαπωνία, την Αυστραλία και τη Νότια Κορέα. Δεν αναφέρθηκε συγκεκριμένα στο Στενό του Ορμούζ.
Με τον πόλεμο να συνεχίζεται, η μόνη μεταφορά που πραγματοποιείται φαίνεται να γίνεται σύμφωνα με τους όρους του Ιράν. Λίγα πλοία κατάφεραν να βγουν από το Στενό του Ορμούζ ακολουθώντας στενά τις ακτές του Ιράν, γεγονός που υποδηλώνει ότι η διέλευση εξαρτάται από την έγκριση της Τεχεράνης και όχι από εξωτερική προστασία. Το αποτέλεσμα είναι ένα σύστημα στο οποίο το Στενό δεν είναι επίσημα κλειστό, αλλά η πρόσβαση ελέγχεται – και οι κανονικές εμπορικές ροές παραμένουν πολύ μακριά από την πραγματικότητα.
Όσοι αντιμετωπίζουν με σκεπτικισμό την ιδέα της αμερικανικής συνοδείας επικαλούνται τα πρόσφατα γεγονότα στην Ερυθρά Θάλασσα, στην άλλη πλευρά της Αραβικής Χερσονήσου. Εκεί, οι Χούθι της Υεμένης χρησιμοποίησαν παρόμοιες τακτικές για να διακόψουν τη ναυτιλιακή κίνηση στο στενό Μπαμπ αλ-Μαντέμπ, παρά τις αεροπορικές επιδρομές από τις ΗΠΑ και άλλες χώρες.
Ο πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου, Κίρ Στάρμερ, δήλωσε τη Δευτέρα ότι η χώρα του δεν θα παρασυρθεί στον πόλεμο και ότι το άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ «δεν είναι απλή υπόθεση». «Μπορείτε να το διαπιστώσετε ιστορικά, όταν υπήρξαν άλλες συγκρούσεις που επηρέασαν το στενό», σημείωσε.
Εν τω μεταξύ, την Τρίτη, ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, δήλωσε ότι η Γαλλία δεν θα συμμετάσχει σε επιχειρήσεις υπό τις παρούσες συνθήκες, αλλά πρόσθεσε ότι είναι έτοιμος να συνεργαστεί με άλλους για τη δημιουργία ενός συστήματος συνοδείας όταν η κατάσταση ηρεμήσει.
«Η στρατιωτική λύση είναι η λιγότερο καλή λύση», δήλωσε ο Τομ Σαρπ, πρώην αξιωματικός του βρετανικού ναυτικού που είχε υπηρετήσει στο παρελθόν στον Περσικό Κόλπο. «Πρόκειται περισσότερο για πολιτικό ζήτημα». «Αυτό που κάνει τώρα το Ιράν είναι ακριβώς αυτό που είδαμε να κάνουν οι Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα», πρόσθεσε. «Αρκούν μερικοί πύραυλοι για να τρομάξουν τα πλοία και να τα διώξουν».
Ο πόλεμος βρίσκεται πλέον στην τρίτη εβδομάδα του, χωρίς καμία ένδειξη για κατάπαυση του πυρός. Από την έναρξη των πρώτων επιθέσεων των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, το Brent έχει σημειώσει άνοδο περίπου 40%, ξεπερνώντας τα 100 δολάρια το βαρέλι. Οι τιμές της βενζίνης στις ΗΠΑ έχουν αυξηθεί, ενώ η προσφορά ντίζελ και καυσίμων αεροσκαφών έχει περιοριστεί λόγω των επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές και της διακοπής της κυκλοφορίας στο Στενό του Ορμούζ.
Ακόμη και αν οι ΗΠΑ συγκροτήσουν μια συμμαχία χωρών για την παροχή συνοδείας, ο αντίκτυπος θα είναι περιορισμένος και θα απέχει πολύ από την επιστροφή στην κανονική κυκλοφορία.
Το Στενό είναι κυριολεκτικά στενό – με πλάτος μόλις 30 μίλια στο στενότερο σημείο του – με αποτέλεσμα οι ναυτιλιακές διαδρομές να βρίσκονται σε κοντινή απόσταση από πυραύλους, μη επανδρωμένα αεροσκάφη και μικρά σκάφη. Οι ασφαλιστικές εταιρείες και οι τράπεζες είναι πιθανό να παραμείνουν επιφυλακτικές όσον αφορά τις διαδρομές κοντά στο Ιράν, όπου η έκθεση σε κυρώσεις και ο κίνδυνος επίθεσης καθιστούν δύσκολη την ασφάλιση ή τη χρηματοδότηση των ταξιδιών.
Ο Τραμπ αναγνώρισε το Σαββατοκύριακο τη συνεχιζόμενη απειλή επιθέσεων. Αν και ο στρατός του Ιράν έχει «ήδη καταστραφεί κατά 100%», θα ήταν «εύκολο» για την Τεχεράνη να συνεχίσει να απειλεί τα πλοία με drones, νάρκες και πυραύλους μικρού βεληνεκούς, ανέφερε χαρακτηριστικά.
«Τα πλοία θα πρέπει να βρίσκονται εντός της ζώνης άμυνας ενός πολεμικού πλοίου για να έχουν προστασία», δήλωσε ο Τζον Μπράντφορντ, πρώην αξιωματικός του αμερικανικού ναυτικού. «Αυτό σημαίνει ότι μόνο ένας συγκεκριμένος αριθμός πλοίων μπορεί να προστατευθεί ανά συνοδεία, καθώς θα κινούνται μέσα από τη στενή θαλάσσια οδό», πρόσθεσε.
Δεδομένου ότι η θαλάσσια μεταφορά είναι αδύνατη, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα μεταφέρουν μέρος του πετρελαίου μέσω αγωγών, αλλά αυτό δεν μπορεί να αντικαταστήσει πλήρως τις ποσότητες που συνήθως διακινούνται μέσω του Στενού του Ορμούζ.
Ακόμη και αν τελειώσει ο πόλεμος, το Στενό ενδέχεται να μην ανοίξει ξανά. Το Ιράν θα μπορούσε να συνεχίσει να παρεμποδίζει τη ναυσιπλοΐα ως μέσο πίεσης, πραγματοποιώντας αρκετές σποραδικές επιθέσεις ώστε η διαδρομή να παραμείνει υπερβολικά επικίνδυνη για την εμπορική κυκλοφορία.
«Όσο υπάρχει αυτή η σιωπηρή απειλή για τη ναυσιπλοΐα – καθώς ήδη περισσότερα από 10 πλοία στην περιοχή έχουν δεχτεί επίθεση – το Ιράν δεν χρειάζεται να κλείσει το Στενό του Ορμούζ», δήλωσε στο Bloomberg ο Torbjorn Soltvedt, επικεφαλής αναλυτής για τη Μέση Ανατολή στη Verisk Maplecroft. «Αρκεί απλώς να δημιουργήσουν μια απειλή αρκετά σοβαρή ώστε να καταστήσουν τη διέλευση από εκεί απαγορευτική ή υπερβολικά επικίνδυνη».
