Η Τουρκία επιδιώκει να παραμείνει εκτός άμεσης εμπλοκής στον πόλεμο στο Ιράν, επιλέγοντας ρόλο μεσολαβητή και όχι εμπόλεμου μέρους. Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν χαρακτήρισε τις «επιθέσεις κατά του Ιράν» παραβίαση του διεθνούς δικαίου, ενώ ο Χακάν Φιντάν τόνισε ότι η Άγκυρα συνομιλεί με όλες τις πλευρές για αποκλιμάκωση και επιστροφή στη διπλωματία.
Διαβάστε ακόμα: Νέες απειλές Ιράν: «Πιο συχνές εκτοξεύσεις μεγαλύτερων πυραύλων από εδώ και πέρα»
Παρά τη στάση αυτή, η Τουρκία βρέθηκε ήδη κοντά στη σύγκρουση, καθώς τουλάχιστον ένα ιρανικό βλήμα εισήλθε στον τουρκικό εναέριο χώρο και αναχαιτίστηκε από νατοϊκά συστήματα. Η Άγκυρα, ωστόσο, απέφυγε την ενεργοποίηση του Άρθρου 5, δείχνοντας πρόθεση αποφυγής κλιμάκωσης.
Η στρατηγική της δεν απορρέει από αδυναμία, αλλά από υπολογισμό κόστους. Η ουδετερότητα της Τουρκίας είναι επιλογή που στηρίζεται σε ψυχρή ανάλυση των συνεπειών μιας πιθανής εμπλοκής.
Το κόστος μιας πολεμικής εμπλοκής
Οικονομικές συνέπειες: Η τουρκική οικονομία παραμένει ευάλωτη σε ενεργειακά σοκ, με την τιμή του πετρελαίου να έχει ξεπεράσει τα 119 δολάρια το βαρέλι. Αν η Άγκυρα συμμετείχε στον πόλεμο, θα επιδείνωνε την ήδη εύθραυστη ισορροπία, απειλώντας την ανάπτυξη, το κόστος δανεισμού και την εσωτερική σταθερότητα.
Ενεργειακή εξάρτηση: Με εισαγωγές περίπου 50 δισ. κυβικών μέτρων φυσικού αερίου τον χρόνο, μεγάλο μέρος από το Ιράν, η Τουρκία διατρέχει τον κίνδυνο διακοπής ροών ή αποσταθεροποίησης των διαδρομών τροφοδοσίας. Αυτό θα αποτελούσε σοβαρό πλήγμα για μια οικονομία που προσπαθεί να συγκρατήσει τον πληθωρισμό και να στηρίξει τη βιομηχανία της.
Εμπόριο και περιφερειακή θέση: Οι εμπορικές σχέσεις με το Ιράν παραμένουν σημαντικές, με εξαγωγές 2,3 δισ. δολαρίων και εισαγωγές 2,2 δισ. το 2025. Μια εμπόλεμη κατάσταση θα κατέρρεε αυτό το πλέγμα, πλήττοντας τη φιλοδοξία της Άγκυρας να λειτουργεί ως διαμετακομιστικός κόμβος ανάμεσα σε Ασία, Μέση Ανατολή και Ευρώπη.
Διαβάστε ακόμα: Πολεμική Αρμάδα στέλνει ο Μακρόν στην Α. Μεσόγειο: Τα «γαλλικά» του Κίμωνα και η πρωτοφανής δύναμη πυρός στην περιοχή
Ασφάλεια συνόρων: Η Τουρκία έχει ήδη προετοιμαστεί για ενδεχόμενη εισροή προσφύγων από το Ιράν. Εμπλοκή στον πόλεμο θα πολλαπλασίαζε τις ροές, αυξάνοντας τους κινδύνους παράνομης διακίνησης και στρατιωτικοποίησης των συνόρων.
Κουρδικό ζήτημα: Η Άγκυρα παρακολουθεί στενά τις κινήσεις του PJAK και του PKK, φοβούμενη άνοιγμα νέου μετώπου. Συμμετοχή στον πόλεμο θα μπορούσε να προκαλέσει αναζωπύρωση κουρδικών κινημάτων σε Ιράν, Ιράκ και Τουρκία, κάτι που η κυβέρνηση επιδιώκει να αποφύγει.
Στρατιωτικό και διπλωματικό ρίσκο: Ως μέλος του ΝΑΤΟ, η Τουρκία θα μετατρεπόταν αυτομάτως σε στόχο ιρανικών αντιποίνων. Η σημερινή ισορροπία μεταξύ προστασίας και συμμετοχής θα κατέρρεε, μετατρέποντάς την από «κράτος που πρέπει να προστατευθεί» σε «κράτος που συμμετέχει στην επίθεση».
Το πλήγμα στην εικόνα της Τουρκίας στον μουσουλμανικό κόσμο
Η Τουρκία του Ερντογάν έχει επενδύσει στην εικόνα υπερασπιστή των μουσουλμάνων, με αιχμή το Παλαιστινιακό και τη ρητορική περί Γάζας. Μια εμπλοκή στο πλευρό του ΝΑΤΟ εναντίον του Ιράν θα έπληττε καίρια αυτή την αφήγηση.
Η ζημιά θα ήταν διπλή: αφενός, η Άγκυρα θα φαινόταν να συντάσσεται με τη Δύση σε πολεμική εκστρατεία κατά μουσουλμανικού κράτους· αφετέρου, θα ενίσχυε την κριτική ότι η «ισλαμική αλληλεγγύη» της είναι επιλεκτική και εργαλειακή.
Επιπλέον, η Τουρκία θα έχανε το προνόμιο του αυτόνομου πόλου ισχύος. Η συμμετοχή σε δυτικό πόλεμο θα ακύρωνε τη «στρατηγική αμφισημία» που της επιτρέπει να ισορροπεί ανάμεσα σε Ρωσία, Δύση και αραβικό κόσμο, περιορίζοντας τη μεσολαβητική της αξία.
Ακόμη και στο σουνιτικό ακροατήριο, μια τέτοια στάση θα θεωρούνταν στρατηγική αντίφαση. Η Τουρκία θα ρίσκαρε να χάσει το ηθικό της κύρος ως «προστάτης» της Ούμα, ιδιαίτερα μετά την έντονη ρητορική της για τη Γάζα.
Η επιλογή της Άγκυρας: ισορροπία χωρίς εμπλοκή
Η Τουρκία δεν επιθυμεί ούτε την πλήρη κατάρρευση ούτε τη στρατηγική ενίσχυση του Ιράν. Θέλει να διατηρήσει μια ελεγχόμενη αποδυνάμωση της Τεχεράνης, χωρίς να ταυτιστεί με τη δυτική πολεμική μηχανή. Έτσι, καταδικάζει τις επιθέσεις, συνομιλεί με όλες τις πλευρές και επιμένει στη διπλωματία.
Η εμπλοκή της στον πόλεμο θα είχε πολλαπλό κόστος: οικονομικό, ενεργειακό, εμπορικό, στρατιωτικό και πολιτικό. Το πιο βαρύ, όμως, θα ήταν το συμβολικό — η απώλεια της εικόνας της ως αυτόνομου προστάτη των μουσουλμάνων. Η Άγκυρα δεν φοβάται μόνο τι θα πάθει αν πολεμήσει· φοβάται και το ποια θα πάψει να είναι αν πολεμήσει.
