Η άνοδος της στάθμης της θάλασσας λόγω της υπερθέρμανσης του πλανήτη αποδεικνύεται πιο απειλητική απ’ ό,τι εκτιμούσαν έως σήμερα οι επιστήμονες. Νέα μελέτη αποκαλύπτει ότι εκατομμύρια περισσότεροι άνθρωποι παγκοσμίως διατρέχουν κίνδυνο πλημμύρας, καθώς τα προηγούμενα υποδείγματα είχαν υποτιμήσει το πραγματικό ύψος των θαλασσών.
Σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature, έως και 132 εκατομμύρια περισσότεροι άνθρωποι από ό,τι είχε υπολογιστεί μπορεί να βρεθούν αντιμέτωποι με τις συνέπειες της ανόδου της στάθμης της θάλασσας, εάν αυτή αυξηθεί κατά περίπου ένα μέτρο σε σχέση με τα επίπεδα της περιόδου 1995-2014. Το σενάριο αυτό θεωρείται πιθανό προς τα μέσα του επόμενου αιώνα, ανάλογα με τον περιορισμό των εκπομπών από την καύση ορυκτών καυσίμων.
Διαβάστε ακόμα: Σοκ! Η άνοδος της θάλασσας απειλεί 100 εκατ. κτίρια – Κίνδυνος και στην Ελλάδα
Η διαφορά οφείλεται στο γεγονός ότι πολλές επιστημονικές μελέτες ξεκινούν από λανθασμένο σημείο αναφοράς, χρησιμοποιώντας επίπεδα θάλασσας περίπου 25 εκατοστά χαμηλότερα από τα σημερινά. Αυτό σημαίνει ότι η πραγματική έκταση των περιοχών που κινδυνεύουν από πλημμύρες έχει υποτιμηθεί σημαντικά, ιδίως στη Νοτιοανατολική Ασία και την περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού, όπου η στάθμη της θάλασσας είναι ήδη υψηλότερη από ό,τι δείχνουν τα περισσότερα μοντέλα.
Οι ωκεανογράφοι επισημαίνουν ότι οι νεότερες μελέτες λαμβάνουν πλέον υπόψη αυτή τη διαφορά. Παράλληλα, οι τοπικές κοινότητες που σχεδιάζουν μέτρα προσαρμογής βασίζονται σε άμεσες μετρήσεις, γεγονός που μειώνει τον κίνδυνο λανθασμένων εκτιμήσεων. Ωστόσο, οι ερευνητές τονίζουν πως η ακριβής αποτύπωση των παγκόσμιων επιπτώσεων είναι κρίσιμη, ιδιαίτερα για τις ευάλωτες χώρες που ζητούν εντονότερη δράση στις διεθνείς διαπραγματεύσεις για το κλίμα.
«Οι κάτοικοι νησιών με χαμηλό υψόμετρο γνωρίζουν από προσωπική εμπειρία πόσο έχει ανέβει το νερό», δηλώνει ο Philip Minderhoud, αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Wageningen της Ολλανδίας και συν-συγγραφέας της μελέτης.
Η παγκόσμια εικόνα των ωκεανών
Από το 1880, η στάθμη των θαλασσών έχει ήδη αυξηθεί κατά 20 έως 23 εκατοστά. Η τήξη των παγετώνων και των πολικών πάγων, σε συνδυασμό με τη θερμική διαστολή των ωκεανών, οδηγεί σε περαιτέρω άνοδο. Το φαινόμενο είναι εντονότερο σε περιοχές όπου το έδαφος βυθίζεται, όπως στις ακτές της ανατολικής Αμερικής.
Οι παράκτιες κοινότητες βιώνουν ήδη τις επιπτώσεις, καθώς οι καταιγίδες και οι τυφώνες προκαλούν μεγαλύτερες πλημμύρες. Ακόμη και σε ημέρες χωρίς κακοκαιρία, οι υψηλές παλίρροιες οδηγούν σε περιστατικά λεγόμενων «πλημμυρών ηλιοφάνειας».
Διαβάστε ακόμα: Δυτική Ελλάδα: Προβλέψεις σοκ για άνοδο της στάθμης της θάλασσας και ξηρασία
Ο Minderhoud εξηγεί ότι η ιδέα για τη μελέτη προέκυψε όταν εργάστηκε στο Δέλτα του Μεκόνγκ στο Βιετνάμ και διαπίστωσε ότι η στάθμη του νερού ήταν πολύ υψηλότερη από ό,τι ανέφεραν οι διεθνείς μετρήσεις. Αναλύοντας 385 μελέτες της περιόδου 2009-2025, διαπίστωσε ότι το 90% από αυτές βασίζονταν σε λανθασμένα σημεία εκκίνησης.
Το «μεθοδολογικό τυφλό σημείο», όπως το αποκαλεί, προκύπτει από τα γεωδαιτικά μοντέλα που χρησιμοποιούν οι επιστήμονες για να υπολογίσουν τη στάθμη της θάλασσας. Τα μοντέλα αυτά δεν λαμβάνουν υπόψη παράγοντες όπως τα ρεύματα, οι άνεμοι ή οι παλίρροιες, με αποτέλεσμα να υποεκτιμούν την πραγματική εικόνα.
Με βάση πραγματικές μετρήσεις, οι ερευνητές κατέληξαν ότι έως και 37% περισσότερες εκτάσεις γης και 68% περισσότερος πληθυσμός κινδυνεύουν από πλημμύρες σε περίπτωση ανόδου της στάθμης κατά ένα μέτρο, σε σχέση με τα υπάρχοντα σενάρια.
«Υπάρχει αυξανόμενη επίγνωση στην επιστημονική κοινότητα ότι αυτά τα δεδομένα είναι πολύτιμα και βελτιώνουν τις αξιολογήσεις», σημειώνει ο Minderhoud, επισημαίνοντας πως οι νέες προσεγγίσεις ήδη εφαρμόζονται.
Τα ευρήματα αυτά προσφέρουν μια πιο ακριβή εικόνα για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, κάτι ιδιαίτερα σημαντικό για νησιωτικά κράτη και παράκτιες περιοχές. Στις διεθνείς διασκέψεις για το κλίμα, οι χώρες αυτές ζητούν από τις πλουσιότερες να μειώσουν τις εκπομπές τους και να αποζημιώσουν τις φτωχότερες για τις ζημιές από τις πλημμύρες που ήδη βιώνουν.
Άλλοι επιστήμονες τονίζουν ότι η νέα μελέτη δεν αλλάζει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο οι τοπικές αρχές σχεδιάζουν μέτρα προσαρμογής, καθώς βασίζονται σε λεπτομερή τοπικά δεδομένα. Όπως αναφέρει ο Bob Kopp, καθηγητής Γεωεπιστημών στο Πανεπιστήμιο Rutgers, «οποιοσδήποτε υπεύθυνος σχεδιαστής γνωρίζει πού βρίσκεται πραγματικά το νερό και δεν βασίζεται αποκλειστικά σε παγκόσμιες αναλύσεις».
Η εκτίμηση του τοπικού κινδύνου, υπογραμμίζει, απαιτεί ανάλυση της κατοίκησης, των υποδομών και της δυναμικής των παράκτιων συνθηκών, ώστε να καθοριστεί ποιοι πληθυσμοί πλήττονται περισσότερο και ποια μέτρα –όπως αναχώματα, ανύψωση υποδομών ή αποκατάσταση φυσικών φραγμάτων– είναι πιο αποτελεσματικά για την προστασία τους.
