Η μνήμη του Ολοκαυτώματος ως καθήκον της Παιδείας – Το μήνυμα της Σοφίας Ζαχαράκη

Με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα Μνήμης των Θυμάτων του Ολοκαυτώματος και την Ημέρα Μνήμης των Ελλήνων Εβραίων Μαρτύρων και Ηρώων του Ολοκαυτώματος, η Υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού Σοφία Ζαχαράκη απηύθυνε μήνυμα προς την εκπαιδευτική κοινότητα, τονίζοντας τη σημασία της ιστορικής μνήμης και της παιδείας απέναντι στον αντισημιτισμό.

Αγαπητές μαθήτριες, αγαπητοί μαθητές,

Αγαπητές και αγαπητοί εκπαιδευτικοί,

Η 27η Ιανουαρίου είναι η μέρα που όλοι οφείλουμε να σκεφτούμε τα εκατομμύρια των Εβραίων που χάθηκαν απάνθρωπα, εξαιτίας του μίσους, της προκατάληψης, του αντισημιτισμού, σε μια από τις σκοτεινότερες στιγμές της Παγκόσμιας Ιστορίας.

Το Ολοκαύτωμα είναι και μέρος της δικής μας ιστορίας. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής, πάνω από 62.000 Έλληνες Εβραίοι, συμπολίτες μας, εξοντώθηκαν. Ολόκληρες κοινότητες χάθηκαν, οικογένειες διαλύθηκαν και πόλεις με μακραίωνη εβραϊκή παρουσία άλλαξαν για πάντα. Η απώλεια αυτή αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της συλλογικής μας μνήμης.

Η μνήμη του Ολοκαυτώματος δεν αφορά έναν μακρινό τόπο ούτε έναν «άλλο» λαό. Αφορά τους Εβραίους της Ελλάδας – τους συμπολίτες μας – που έζησαν ως Έλληνες αλλά εξοντώθηκαν ως Εβραίοι. Σε αυτό το σκοτεινό κεφάλαιο της ιστορίας υπήρξαν άνθρωποι που βοήθησαν και στάθηκαν με θάρρος στο πλευρό των διωκόμενων, αλλά και πολλοί που σιώπησαν ή δεν μπόρεσαν να αντιδράσουν. Η σημερινή ημέρα μας υπενθυμίζει πως η αδιαφορία και η σιωπή μπορούν να ανοίξουν τον δρόμο στη βία και πως η μνήμη δεν υπηρετείται με «ευχάριστα αφηγήματα», αλλά με ειλικρινή αντιμετώπιση της ιστορικής αλήθειας.

Η μνήμη, όμως, δεν αφορά μόνο το παρελθόν· αφορά τον τρόπο με τον οποίο επιλέγουμε να ζούμε μαζί σήμερα. Γι’ αυτό και για εμάς, στο Υπουργείο Παιδείας, η δράση είναι πρωτίστως παιδαγωγική και προληπτική. Καθώς η Κυβέρνηση ολοκληρώνει το Εθνικό Σχέδιο Δράσης κατά του Αντισημιτισμού για την προάσπιση της μνήμης του Ολοκαυτώματος, το Υπουργείο Παιδείας υλοποιεί ήδη εκπαιδευτικές δράσεις σε όλα τα σχολεία της χώρας, με στόχο τη μνήμη, τη γνώση και την αντιμετώπιση του αντισημιτισμού και της μισαλλοδοξίας.

Φέτος, για 12η χρονιά, πραγματοποιείται ο μαθητικός διαγωνισμός δημιουργίας ταινίας μικρού μήκους «Το Ολοκαύτωμα στη συλλογική μνήμη των Ελλήνων». Οι μαθήτριες και οι μαθητές που διακρίνονται συμμετέχουν σε επιμορφωτικά προγράμματα και σε εκπαιδευτική επίσκεψη στο Άουσβιτς–Μπίρκεναου, ώστε η γνώση να γίνεται βιωματική εμπειρία και η μνήμη να συνδέεται έμπρακτα με τη δημοκρατία.

Στόχος μας είναι το σχολείο να αποτελεί χώρο γνώσης, μνήμης και ενσυναίσθησης· έναν χώρο όπου κάθε παιδί αισθάνεται ότι ανήκει και όπου οι νέοι άνθρωποι μαθαίνουν να αναγνωρίζουν τον κίνδυνο του φανατισμού και να υπερασπίζονται τις αξίες του σεβασμού, της ισότητας και της δημοκρατικής συνύπαρξης.

Αυτό είναι το ουσιαστικό νόημα της σημερινής ημέρας.

Και αυτό είναι το χρέος της Παιδείας.

Αγαπητές μαθήτριες, αγαπητοί μαθητές,

Αγαπητές και αγαπητοί εκπαιδευτικοί,

Η 27η Ιανουαρίου είναι η μέρα που όλοι οφείλουμε να σκεφτούμε τα εκατομμύρια των Εβραίων που χάθηκαν απάνθρωπα, εξαιτίας του μίσους, της προκατάληψης, του αντισημιτισμού, σε μια από τις σκοτεινότερες στιγμές της Παγκόσμιας Ιστορίας.

Το Ολοκαύτωμα είναι και μέρος της δικής μας ιστορίας. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής, πάνω από 62.000 Έλληνες Εβραίοι, συμπολίτες μας, εξοντώθηκαν. Ολόκληρες κοινότητες χάθηκαν, οικογένειες διαλύθηκαν και πόλεις με μακραίωνη εβραϊκή παρουσία άλλαξαν για πάντα. Η απώλεια αυτή αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της συλλογικής μας μνήμης.

Η μνήμη του Ολοκαυτώματος δεν αφορά έναν μακρινό τόπο ούτε έναν «άλλο» λαό. Αφορά τους Εβραίους της Ελλάδας – τους συμπολίτες μας – που έζησαν ως Έλληνες αλλά εξοντώθηκαν ως Εβραίοι. Σε αυτό το σκοτεινό κεφάλαιο της ιστορίας υπήρξαν άνθρωποι που βοήθησαν και στάθηκαν με θάρρος στο πλευρό των διωκόμενων, αλλά και πολλοί που σιώπησαν ή δεν μπόρεσαν να αντιδράσουν. Η σημερινή ημέρα μας υπενθυμίζει πως η αδιαφορία και η σιωπή μπορούν να ανοίξουν τον δρόμο στη βία και πως η μνήμη δεν υπηρετείται με «ευχάριστα αφηγήματα», αλλά με ειλικρινή αντιμετώπιση της ιστορικής αλήθειας.

Η μνήμη, όμως, δεν αφορά μόνο το παρελθόν· αφορά τον τρόπο με τον οποίο επιλέγουμε να ζούμε μαζί σήμερα. Γι’ αυτό και για εμάς, στο Υπουργείο Παιδείας, η δράση είναι πρωτίστως παιδαγωγική και προληπτική. Καθώς η Κυβέρνηση ολοκληρώνει το Εθνικό Σχέδιο Δράσης κατά του Αντισημιτισμού για την προάσπιση της μνήμης του Ολοκαυτώματος, το Υπουργείο Παιδείας υλοποιεί ήδη εκπαιδευτικές δράσεις σε όλα τα σχολεία της χώρας, με στόχο τη μνήμη, τη γνώση και την αντιμετώπιση του αντισημιτισμού και της μισαλλοδοξίας.

Φέτος, για 12η χρονιά, πραγματοποιείται ο μαθητικός διαγωνισμός δημιουργίας ταινίας μικρού μήκους «Το Ολοκαύτωμα στη συλλογική μνήμη των Ελλήνων». Οι μαθήτριες και οι μαθητές που διακρίνονται συμμετέχουν σε επιμορφωτικά προγράμματα και σε εκπαιδευτική επίσκεψη στο Άουσβιτς–Μπίρκεναου, ώστε η γνώση να γίνεται βιωματική εμπειρία και η μνήμη να συνδέεται έμπρακτα με τη δημοκρατία.

Στόχος μας είναι το σχολείο να αποτελεί χώρο γνώσης, μνήμης και ενσυναίσθησης· έναν χώρο όπου κάθε παιδί αισθάνεται ότι ανήκει και όπου οι νέοι άνθρωποι μαθαίνουν να αναγνωρίζουν τον κίνδυνο του φανατισμού και να υπερασπίζονται τις αξίες του σεβασμού, της ισότητας και της δημοκρατικής συνύπαρξης.

Αυτό είναι το ουσιαστικό νόημα της σημερινής ημέρας.

Και αυτό είναι το χρέος της Παιδείας.