Η λέξη της ημέρας: «Ζαμπούνης» – Η ιστορία και η ερμηνεία της

Η ελληνική γλώσσα είναι γεμάτη λέξεις που κρύβουν ιστορία και νοήματα που συχνά ξεχνάμε. Η σημερινή λέξη της ημέρας είναι ο «Ζαμπούνης» (και ζαμπουνιάρης), δηλαδή ο άρρωστος, ο αδυνατισμένος, ο καχεκτικός.

Η λέξη λεγόταν αρκετά παλαιότερα, σήμερα μόνο σε επώνυμο πρέπει να έχει απομείνει. Από το τουρκικό zabun, zebun, ίδιας σημασίας, και αυτό από τα περσικά, zabun.

Στο Θαύμα της Καισαριανής του Παπαδιαμάντη, η τσοπάνισσα ρωτάει την αφηγήτρια: «Άντρας σου είναι τσούπα; Σα ζαμπούνη τον γλιέπω». Και στα Χριστουγεννιάτικα τσαρούχια του Γ. Αθάνα, ο πατέρας του πρωταγωνιστή τον βλέπει να έχει αδυνατίσει: «Μην ήταν τίποτα ζαμπούνης; Μην τον πείραξε κανένα κρυφομάζωμα; Να κράξει το γιατρό;».

Προκειμένου για παιδιά, ζαμπούνικο είναι το καχεκτικό. «Να τώρα… το μικρό μικρό παίζει. Κοίτα… Να το, τώρα παίζει. Είναι λίγο ζαμπούνικο…» (Λουντέμης, Ένα παιδί μετράει τ’ άστρα). Το ρήμα είναι ζαμπουνεύω. Σε ένα γράμμα του προς την οικογένειά του, που βρισκόταν στο νησί Κάλαμος, ο Καραϊσκάκης παραγγέλνει «να το ταγίζετε όμορφα όσον ημπορείτε, να μην ζαμπουνέσει το άτι τίποτα, ωσάν ένα παιδί μου να το κοιτάζετε».

• Από παλαιότερη έκδοση της εφημερίδας “Το Βήμα”: Μικρή Χρηστική Βιβλιοθήκη για τη Γλώσσα: Λέξεις που Χάνονται. 266 λέξεις, η ερμηνεία και η ιστορία τους, Νίκος Σαραντάκος.