Αναταράξεις προκαλεί στην Ουκρανία η έρευνα της εθνικής υπηρεσίας καταπολέμησης της διαφθοράς (NABU) σε βάρος του στενού συνεργάτη του Βολοντίμιρ Ζελένσκι, Τιμούρ Μίντιτς, για υπόθεση διαφθοράς ύψους 100 εκατ. δολαρίων στον ενεργειακό τομέα. Το σκάνδαλο έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις τόσο στην κοινωνία όσο και στην αντιπολίτευση, με το κόμμα του Πέτρο Ποροσένκο να ζητά ακόμη και την παραίτηση της κυβέρνησης.
Η NABU πραγματοποίησε σειρά εφόδων στο σπίτι και στα γραφεία του Μίντιτς, πρώην επιχειρηματικού εταίρου του Ουκρανού προέδρου. Ωστόσο, ο ίδιος εγκατέλειψε τη χώρα λίγο πριν ξεκινήσουν οι έρευνες στις 10 Νοεμβρίου.
Στην υπόθεση φέρονται να εμπλέκονται επτά άτομα και αφορά την κρατική εταιρεία πυρηνικής ενέργειας Energoatom, η οποία κατηγορείται ότι συμμετείχε σε σύστημα μιζών 10–15% από εργολάβους.
Η πολιτική εμπλοκή του Ζελένσκι
Πρόκειται για τη δεύτερη φορά που ο Ζελένσκι βρίσκεται πολιτικά εκτεθειμένος σε υπόθεση διαφθοράς. Ο Μίντιτς είναι συνιδιοκτήτης της εταιρείας παραγωγής Kvartal 95, που ίδρυσε ο Ζελένσκι όταν ήταν κωμικός, και ερευνάται για τον ρόλο του σε κρατικές ενεργειακές συμβάσεις και προγράμματα παραγωγής drone.
Μετά την άνοδο του Ζελένσκι στην εξουσία, ο Μίντιτς φέρεται να απέκτησε ισχυρή επιρροή στους τομείς της ενέργειας και της άμυνας. Ουκρανικά μέσα ενημέρωσης τον χαρακτηρίζουν de facto ολιγάρχη, με εκτεταμένες δραστηριότητες στους δύο αυτούς κλάδους.
Νωρίτερα το 2025, ο Ζελένσκι είχε επιχειρήσει να θέσει νομοθετικά το NABU υπό τον άμεσο έλεγχό του, αλλά υποχώρησε μετά τις πρώτες αντικυβερνητικές διαδηλώσεις από την έναρξη του πολέμου με τη Ρωσία. Εκείνη την περίοδο, η υπηρεσία ερευνούσε πρόσωπα του στενού του περιβάλλοντος.
Η Kvartal 95 και οι στενοί δεσμοί
Ζελένσκι και Μίντιτς συνδέονται μέσω της Kvartal 95, της εταιρείας που ίδρυσε ο Ουκρανός πρόεδρος. Ο Μίντιτς, πλούσιος επιχειρηματίας, διατηρούσε στενές σχέσεις με τον Ζελένσκι, ενώ πολλοί συνεργάτες του προέρχονται επίσης από την ίδια εταιρεία παραγωγής, μεταξύ των οποίων και ο επικεφαλής του προεδρικού γραφείου, Ολεξίι Τέρμεκ.
Κατά τις έρευνες, φωτογραφίες από χαρτονομίσματα των 100 δολαρίων και πολυτελή αντικείμενα, όπως ένα «χρυσό μπάνιο», ενισχύουν τις υποψίες για παράνομο πλουτισμό.
Το κύκλωμα των μιζών
Το NABU υποστηρίζει ότι μη διορισμένοι αξιωματούχοι κατέλαβαν τον έλεγχο κρατικών ενεργειακών εταιρειών και δημιούργησαν κύκλωμα μιζών ύψους 100 εκατ. δολαρίων. Στο επίκεντρο βρίσκεται η Energoatom, που καλύπτει πάνω από το 50% της ηλεκτρικής παραγωγής της χώρας.
Η υπηρεσία κάνει λόγο για «εγκληματική οργάνωση υψηλού επιπέδου» υπό τον έλεγχο επιχειρηματία, με τη συμμετοχή πρώην συμβούλου του υπουργού Ενέργειας, του επικεφαλής ασφάλειας της Energoatom και τεσσάρων ακόμη υπαλλήλων. Η ομάδα φέρεται να διακίνησε τα χρήματα μέσω συστήματος «ξεπλύματος».
Οι αρχές διεξήγαγαν 70 εφόδους μετά από 15 μήνες ερευνών και διαθέτουν πάνω από 1.000 ώρες ηχογραφήσεων, όπου αναφέρονται ψευδώνυμα όπως «Roket», «Tenor», «Professor» και «Karlson» – το τελευταίο αποδίδεται στον Μίντιτς.
Η αντίδραση του Ζελένσκι
Σε βραδινό διάγγελμα, ο Ζελένσκι αποστασιοποιήθηκε από τον Μίντιτς και τους υπόλοιπους ερευνώμενους, επαινώντας το έργο του NABU χωρίς να αναφέρει ονόματα. «Κάθε αποτελεσματική δράση κατά της διαφθοράς είναι απολύτως απαραίτητη», δήλωσε, προσθέτοντας ότι «οι αξιωματούχοι πρέπει να συνεργαστούν πλήρως με τις αρχές και να υπάρξουν καταδίκες».
Η διευρυνόμενη έρευνα και οι πολιτικές αναταράξεις
Η NABU επιβεβαίωσε τη διεξαγωγή «μεγάλης επιχείρησης κατά της διαφθοράς» σε συνεργασία με την Ειδική Εισαγγελία κατά της Διαφθοράς (SAPO). Σύμφωνα με την υπηρεσία, η οργάνωση είχε αποκτήσει επιρροή σε αρκετές κρατικές επιχειρήσεις, μεταξύ αυτών και η Energoatom.
Οι ηχογραφήσεις αποκαλύπτουν συνομιλίες για χειραγώγηση διαγωνισμών, είσπραξη μιζών και τεχνητές καθυστερήσεις έργων, ώστε να αυξηθούν τα κέρδη. Σε μία από αυτές, έργα αντι-drone χαρακτηρίζονται «σπατάλη χρημάτων».
Η υπόθεση έχει προκαλέσει πολιτικό σεισμό στο Κίεβο. Μεταξύ των ερευνώμενων περιλαμβάνεται και ο υπουργός Δικαιοσύνης Χέρμαν Χαλουσένκο, πρώην υπουργός Ενέργειας (2021–2025). Οι σύμμαχοι του Ζελένσκι υποστηρίζουν ότι η υπόθεση αποτελεί δοκιμασία για την αξιοπιστία της χώρας στη μάχη κατά της διαφθοράς, εν μέσω πολέμου.
Παράλληλα, η κοινή γνώμη αντιδρά έντονα. Ο βουλευτής Γιαροσλάβ Ζελεζνιάκ δήλωσε ότι πράκτορες του NABU εντόπισαν «χρυσή τουαλέτα» και «χρυσό μπιντέ» στην κατοικία του Μίντιτς, γεγονός που προκάλεσε σάλο στο διαδίκτυο.
Η αντιπολίτευση ζητά αλλαγή κυβέρνησης, με το κόμμα του Ποροσένκο να κάνει λόγο για «αποτυχία πολιτικού ελέγχου». Άλλα κόμματα ζητούν ενίσχυση της ανεξαρτησίας του NABU και δημοσιοποίηση όλων των στοιχείων της έρευνας.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η υπόθεση Μίντιτς μπορεί να αποτελέσει κρίσιμο σημείο για τον Ζελένσκι, του οποίου η εικόνα ως ηγέτη κατά της διαφθοράς υπήρξε καθοριστική για την εκλογή του το 2019. Ωστόσο, η φθορά αυτή την περίοδο δείχνει να βαθαίνει, καθώς ο πόλεμος με τη Ρωσία θολώνει τα όρια ανάμεσα στην πολιτική και τα επιχειρηματικά συμφέροντα.
