Δικηγόροι στα όρια της φτώχειας

Τον «απροκάλυπτα φορολογικό χαρακτήρα των ασφαλιστικών εισφορών» και το «δημευτικό αποτέλεσμα της σωρευτικής φορολογικής τους επιβάρυνσης» επικαλούνται οι δικηγόροι που προσέφυγαν στο Συμβούλιο της Επικρατείας κατά του νόμου Κατρούγκαλου.  

«Ο νόμος στόχευσε τις ασφαλιστικές εισφορές και πέτυχε τη διπλή φορολόγηση», λέει στα «ΝΕΑ» ο πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών Βασίλης Αλεξανδρής. Και για του λόγου το αληθές  παραθέτει συγκεκριμένο παράδειγμα: Δικηγόρος με εισόδημα 20.000 ευρώ ετησίως υπό το προηγούμενο καθεστώς κατέβαλλε εισφορές 4.350 ευρώ ετησίως, ενώ τώρα καλείται να πληρώσει 5.448. Οδηγείται, δε, στα όρια της φτώχειας αν συνυπολογιστούν ο φόρος εισοδήματος ύψους 4.400 ευρώ, το τέλος επιτηδεύματος 650 ευρώ, η ειδική εισφορά αλληλεγγύης 176 ευρώ και η προκαταβολή φόρου σε ποσοστό 100%.

Πριν από έναν χρόνο απείχατε από τις δικαστικές αίθουσες διαμαρτυρόμενοι για τον νόμο Κατρούγκαλου. Πριν από λίγες μέρες η Ολομέλεια Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων αποφάσισε να προσφύγει στο ΣτΕ εναντίον του νόμου αυτού. Τι διεκδικείτε;

Η προσφυγή στη Δικαιοσύνη ήταν μια απόφαση που λάβαμε από την πρώτη στιγμή που τέθηκε σε ισχύ ο «ασφαλιστικός» νόμος. Με τις τρεις αιτήσεις ακυρώσεως ενώπιον του ΣτΕ, που ήδη καταθέσαμε, διεκδικούμε το αυτονόητο: Τη δικαστική αναγνώριση της αντισυνταγματικότητας του επίμαχου νόμου καθώς και της μη συμβατότητάς του με την ευρωπαϊκή και διεθνή δικαιοταξία. Πρωτίστως, προβάλλουμε τον απροκάλυπτα φορολογικό χαρακτήρα των ασφαλιστικών εισφορών, τη μη ανταποδοτικότητά τους και το δημευτικό αποτέλεσμα της σωρευτικής φορολογικής και εισφοροδοτικής επιβάρυνσης, που αντίκεινται σε θεμελιώδεις διατάξεις του Συντάγματος και της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Στις σχετικές αιτιάσεις μας περιλαμβάνεται και η παραβίαση του ατομικού δικαιώματος πρόσβασης σε δικαστήριο συνεπεία του αποτρεπτικού χαρακτήρα των εισφορών και των φορολογικών επιβαρύνσεων της δικηγορικής αμοιβής σε συνδυασμό με τα λοιπά δικαστικά δαπανήματα. Η ευδοκίμηση των αιτήσεων ακυρώσεως αφορά λοιπόν όχι μόνον τους δικηγόρους, αλλά και ευρύτερα τους πολίτες και τη λειτουργία της Δικαιοσύνης.

Πόσο έχουν αλλάξει τα δεδομένα στην καθημερινότητα ενός δικηγόρου με την ψήφιση του τελευταίου νόμου σε ό,τι αφορά τις εισφορές που καλείται να πληρώσει;

Καταρχάς, ακόμη και σήμερα που μιλάμε παρατηρείται σύγχυση σχετικά με την εφαρμογή του νόμου τόσο σε νομικό όσο και σε τεχνικό επίπεδο. Τα δε επιμέρους προβλήματα που έχουν ανακύψει διαταράσσουν όλο το φάσμα της απασχόλησης των δικηγόρων, από τις εργασιακές σχέσεις μέχρι και τις καθημερινές υποχρεώσεις προς το Δημόσιο και τον ΕΦΚΑ. Για παράδειγμα, εντοπίζονται συνεχώς λάθη σε εκκαθαριστικά σημειώματα πολλών συναδέλφων.

Πέραν των πρακτικών προβλημάτων εφαρμογής, το βασικό ζήτημα παραμένει: ο νόμος «στόχευσε» τις ασφαλιστικές εισφορές και «πέτυχε» τη διπλή φορολόγηση. Εδώ θα ήθελα να υπενθυμίσω ότι υπό το προηγούμενο καθεστώς οι εισφορές των δικηγόρων διατηρούνταν σε μέσα επίπεδα, καθώς στον φορέα μας απαντούσε αναλογία απασχολούμενων προς συνταξιούχους, λόγω της ενεργούς απασχόλησης δικηγόρων που υπερβαίνουν το 70ό έτος της ηλικίας. Σήμερα, υπό τον ενιαίο φορέα ο νέος τρόπος υπολογισμού των εισφορών έχει πρόδηλο στόχο να χρησιμοποιηθεί το – ήδη μειωμένο – εισόδημα των δικηγόρων ως πόρος χρηματοδότησης του όλου ασφαλιστικού συστήματος, όπως τούτο αναδεικνύεται από την ίδια την αιτιολογική έκθεση. Αυτό όμως, όπως είχαμε τονίσει και ήδη φαίνεται από τον πρώτο μήνα εφαρμογής, συνεπάγεται ένα δυσβάσταχτο βάρος για τους δικηγόρους, χωρίς αντίστοιχα να υφίσταται η επιβεβλημένη ανταποδοτικότητα σε παροχές. Ενδεικτικά αναφέρω ότι δικηγόρος με εισόδημα 20.000 ευρώ ετησίως ή άλλως 1.660 ευρώ μηνιαίως, υπό το προηγούμενο καθεστώς κατέβαλλε ασφαλιστικές εισφορές 4.350 ετησίως, ενώ τώρα καλείται να καταβάλει ποσό 5.448 ευρώ. Οδηγείται δε στα όρια της φτώχειας αν συνυπολογιστούν ο φόρος εισοδήματος ύψους 4.400 ευρώ, το τέλος επιτηδεύματος 650 ευρώ, η ειδική εισφορά αλληλεγγύης 176 ευρώ και η προκαταβολή φόρου σε ποσοστό 100%.

Με δεδομένο ότι η καταβολή των εισφορών είναι πλέον μηνιαία, αρκεί μια μικρή καθυστέρηση ώστε ο δικηγόρος να θεωρηθεί υπερήμερος και να τεθεί εκτός υγειονομικής περίθαλψης ή ακόμη και να απολέσει τυχόν ρυθμίσεις παλαιότερων οφειλών.

Σε μία επικείμενη συνταγματική αναθεώρηση πιστεύετε ότι πρέπει να προβλεφθούν αλλαγές για την επιλογή της ηγεσίας των ανώτατων δικαστηρίων από το Υπουργικό Συμβούλιο ώστε να κοπεί η γέφυρα αυτή με την εκτελεστική εξουσία;

Αναμφισβήτητα ναι. Ετσι θα θωρακιστεί η ανεξαρτησία του συστήματος της Δικαιοσύνης από τις εκάστοτε σκοπιμότητες της εκτελεστικής εξουσίας.

Κατά καιρούς έχουν γίνει διάφορες νομοθετικές ρυθμίσεις με στόχο την ταχύτερη απονομή της Δικαιοσύνης. Ωστόσο, η βραδύτητα παραμένει, κατά κοινή ομολογία, η αχίλλειος πτέρνα του δικαστικού συστήματος. Τι νομίζετε ότι φταίει;

Η αποσπασματικότητα των ρυθμίσεων, η πολυνομία και η κακονομία αποτελούν διαχρονικές παθογένειες που επιτείνουν το πρόβλημα. Η ταχεία, αλλά και ορθή απονομή της Δικαιοσύνης δεν επιτυγχάνεται με τον περιορισμό της διεξαγωγής αποδείξεων ή την κατάργηση ενδίκων μέσων. Χρειάζεται η λήψη διαρθρωτικών μέτρων, όπως σύγχρονη αναδιοργάνωση των δικαστηρίων, εκπαίδευση δικαστών, κάλυψη οργανικών θέσεων, επαρκής αριθμό αιθουσών και πλήρης μηχανοργάνωση. Είναι αναγκαία η επανεξέταση εναλλακτικών μεθόδων επίλυσης των διαφορών, όπως η ουσιαστικοποίηση του θεσμού της διαμεσολάβησης σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις. Είναι κρίσιμη η θεσμοθέτηση της ποινικής συνδιαλλαγής αλλά και η ουσιαστική διερεύνηση των ποινικών υποθέσεων στην προδικασία ώστε να μην οδηγούμαστε σε πολυπρόσωπες μη λειτουργικές δίκες. 

Επικαλούμαστε αρκετά συχνά στις μέρες μας τον Τερτσέτη και τον Πολυζωίδη. Γιατί;

Ασφαλώς γιατί επέδειξαν σθένος κατά την άσκηση του λειτουργήματός τους. Ομως για να παραφράσουμε τον Μπρεχτ, αλίμονο σε μια Δικαιοσύνη που έχει ανάγκη από ήρωες. Αυτό που πρέπει να εξαλειφθεί είναι η στάση του Μάσσωνα και όχι η αναζήτηση νέων δικαστών – ηρώων.