Δεν θέλησαν να σπάσουν τον πάγο

Την έκτη επίσκεψή της στην Τουρκία, από το ξεκίνημα της προσφυγικής κρίσης στα μέσα του 2015, πραγματοποίησε χθες η γερμανίδα καγκελάριος Ανγκελα Μέρκελ. Και για πρώτη φορά συνάντησε τον Ταγίπ Ερντογάν στο τεράστιο χρυσοποίκιλτο παλάτι του στην Αγκυρα.

Τα θέματα που συζήτησαν δεν ήταν εύκολα. Εχοντας ως προτεραιότητα την προστασία της μεταναστευτικής πολιτικής και τον πυρήνα της που είναι η συμφωνία ΕΕ – Τουρκίας, βάσει της οποίας η Αγκυρα εμποδίζει τους πρόσφυγες από το να διασχίσουν το Αιγαίο, η γερμανίδα καγκελάριος επιδόθηκε σε λεπτή άσκηση ισορροπίας καθώς, τελευταία, προέκυψε άλλο ένα σημαντικό πρόβλημα στην ήδη εύθραυστη σχέση των δύο χωρών: σαράντα τούρκοι στρατιωτικοί που υπηρετούσαν σε νατοϊκές υπηρεσίες στη Γερμανία ζήτησαν άσυλο εκεί, φοβούμενοι ότι θα φυλακισθούν και θα βασανισθούν εάν επιστρέψουν στη χώρα τους. Αυτό αποτέλεσε και ένα από τα βασικά ζητήματα που συζήτησαν Μέρκελ και Ερντογάν.

Η Αγκυρα έχει υιοθετήσει ρητορική υψηλών τόνων προς τη Γερμανία και καλεί τις Αρχές να απορρίψουν τα αιτήματα ασύλου των σαράντα τούρκων στρατιωτικών. Η τουρκική κυβέρνηση τους κατηγορεί ότι συμμετείχαν στο αποτυχημένο πραξικόπημα και πριν από λίγες ημέρες ο τούρκος υπουργός Αμυνας Φικρί Ισίκ προειδοποίησε το Βερολίνο ότι εάν δεν εκδοθούν, οι σχέσεις ανάμεσα στη Γερμανία και την Τουρκία θα επιδεινωθούν. Μάλιστα, λίγο πριν από τη συνάντηση Μέρκελ – Ερντογάν, ο σύμβουλος του τούρκου προέδρου Ιλνούρ Τσεβίκ δήλωσε πως «εάν η Ελλάδα και η Γερμανία συνεχίσουν με την αρνητική τους συμπεριφορά προς την Τουρκία, εκείνη δεν έχει άλλη επιλογή από το να χαλαρώσει τον έλεγχο στους μετανάστες».

Το βαρύ κλίμα και η παγωμένη ατμόσφαιρα στις σχέσεις Γερμανίας και Τουρκίας έγιναν αισθητά στη διάρκεια της κοινής συνέντευξης Τύπου. Ο Ταγίπ Ερντογάν, μάλιστα, αντέδρασε στην τοποθέτηση της γερμανικής πλευράς και απαίτησε δημοσίως την απόσυρση του όρου «ισλαμιστική τρομοκρατία». Ο τούρκος πρόεδρος ανέφερε ότι με τη Μέρκελ συζήτησαν για τη συνεργασία στη μάχη κατά της τρομοκρατίας, την προσφυγική κρίση και την κατάσταση στη Συρία.

Η Ανγκελα Μέρκελ ανέφερε πως τόνισε τη σημασία της ελευθερίας του Τύπου και της ελευθερίας της έκφρασης στην Τουρκία. «Με την απόπειρα πραξικοπήματος, είδαμε πώς ο τουρκικός λαός υπερασπίσθηκε τη δημοκρατία και τους κανόνες της δημοκρατίας στην Τουρκία» δήλωσε η καγκελάριος. «Ακριβώς γι’ αυτό, σε τούτη την αποφασιστική φάση, είναι σημαντικό η ελευθερία της έκφρασης να τηρείται. Οπως και η ελευθερία του Τύπου» πρόσθεσε. «Η αντιπολίτευση είναι μέρος της δημοκρατίας. Ο διαχωρισμός των εξουσιών και η ελευθερία της έκφρασης πρέπει να είναι εγγυημένα» στη συνταγματική αναθεώρηση που θέλει ο Ερντογάν και η οποία θα υποβληθεί σε δημοψήφισμα τον Απρίλιο, κατέληξε.

Ενδεικτικό των αντιδράσεων που προκαλεί η επίσκεψη Μέρκελ στη Γερμανία είναι το γεγονός ότι ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Στέφεν Ζάιμπερτ διαφώνησε με εκτιμήσεις κύκλων της γερμανικής αλλά και της τουρκικής αντιπολίτευσης, ότι η επίσκεψη Μέρκελ συνιστά στήριξη προς τον Ερντογάν λίγο πριν από το δημοψήφισμα για την ενίσχυση των προεδρικών αρμοδιοτήτων. «Δεν συμμερίζομαι αυτή την εντύπωση» τόνισε ο Ζάιμπερτ. «Ούτε έχει κάποια σχέση με τους σκοπούς του ταξιδιού ούτε με τις θέσεις που υποστήριξε η καγκελάριος στην Αγκυρα». Αλλωστε, «το να κόψεις το νήμα του διαλόγου σίγουρα δεν θα αποτελούσε λογική λύση».

Τα θέματα της συζήτησης
Οι δύο ηγέτες συζήτησαν την περαιτέρω υλοποίηση της συμφωνίας ΕΕ – Τουρκίας για το Προσφυγικό, τη λήψη συγκεκριμένων μέτρων ανθρωπιστικής βοήθειας από το εξωτερικό προς τον άμαχο πληθυσμό στη Συρία, καθώς και για το πώς θα μπορούσε να εξελιχθεί η σημερινή εκεχειρία σε διαδικασία υπό την αιγίδα του ΟΗΕ.