[Εισαγωγικά] Καθένας στο κλουβί του

Τη χρυσή εποχή των περιοδικών υπήρχε ο κλασικός – αμερικανικός – κανόνας για τη θεματογραφία ενός επιτυχημένου εξωφύλλου: «Η τηλεόραση είναι προτιμότερη από τη μουσική, η μουσική είναι προτιμότερη από τον κινηματογράφο, ο κινηματογράφος είναι προτιμότερος από τα αθλητικά – και όλα είναι προτιμότερα από την πολιτική». Αυτή ήταν η πυξίδα πλεύσης στην πλατιά θάλασσα του μαζικού κοινού. Δεν χρειάζεται ιδιαίτερη εμβάθυνση για να αντιληφθεί κανείς την ιεράρχηση.

Η πολιτική δεν εμπνέει – ή μάλλον εμπνέει δύσκολα. Ο χαρισματικός ηγέτης, αυτός που μπορεί να κινητοποιήσει τις ευρύτερες μάζες, είναι σπάνιος. Και σε ουκ ολίγες περιπτώσεις δεν είναι το είδος του προσώπου που έχει καλές προθέσεις. Η Ιστορία έχει από Αλκιβιάδη μέχρι Χίτλερ, ο οποίος, ας μην το ξεχνάμε, εξελέγη. Η περίπτωση Τραμπ – αν και, για να είμαστε δίκαιοι, η κρίση της Ιστορίας εκκρεμεί – σκιάζει το 2017. Και ενσαρκώνει αυτή την post-factual democracy – τη δημοκρατία του ψεύδους ή, με πιο σοφιστικέ τρόπο, τη δημοκρατία μετά-τα-γεγονότα – που φαίνεται να ζει τη χρυσή στιγμή της. Μένει να φανεί από τις εκλογές σε Γαλλία και Γερμανία το 2017 πόσο θα διαρκέσει αυτή η στιγμή.

Ποιος ήταν ο τελευταίος πολιτικός που ενέπνευσε την Ελλάδα; Αναμφίβολα ο Αλέξης Τσίπρας. Και ο προτελευταίος; Ο Ανδρέας Παπανδρέου. Σίγουρα οι ομοιότητες σταματούν εκεί. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο Παπανδρέου, τοπ οικονομολόγος, έβαλε τα δημόσια οικονομικά σε πορεία εκτροχιασμού τη δεκαετία του ’80 – ας μην ξεχνάμε όμως πως ήταν με δική του κυβέρνηση, προσωπική απόφαση και ενθάρρυνση από τον ίδιο τού τότε οικονομικού επιτελείου που ξεκίνησε το 1994 η προσπάθεια για την ΟΝΕ. Την ολοκλήρωσε ο Κώστας Σημίτης. Ωστόσο τότε το ΠΑΣΟΚ κυβέρνησε έντεκα ολόκληρα χρόνια, από το 1993 έως το 2004, διότι πέτυχε να συνθέσει όλες τις πτέρυγές του. Η αποσύνθεση κράτησε, δυστυχώς, άλλα τόσα χρόνια, έστω κι αν μεταμφιέσθηκε ύπουλα το 2009 σε επιστροφή στην εξουσία. Ωστόσο, ο Ανδρέας έκανε πολλά άλλα πράγματα τη δεκαετία του ’80 – πράγματα που βοήθησαν το πολίτευμα και την κοινωνία να ισορροπήσουν.

Ο Τσίπρας ενέπνευσε σε μια εποχή απελπισίας. Ενσάρκωσε την απόρριψη του πολιτικού κατεστημένου λόγω Μνημονίου – εν μέρει άρεσε και γιατί ήταν νέος και ταλαντούχος. Και μετά όλα χάθηκαν σε μια δημοκρατία του ψεύδους. Αναρωτιέται κανείς γιατί; Γιατί είπαν πράγματα που δεν μπορούσαν να κάνουν; Γιατί ίσχυσε ο κανόνας που θέλει τους πάσης φύσεως κομμουνιστές και κομμουνιστογενείς να αντικαθιστούν την εξουσία με την ιδεολογία όταν έρχονται στα πράγματα; Ή γιατί οι ερχόμενοι στην κυβέρνηση το 2015 ήταν απλώς κατώτεροι των περιστάσεων; Η χαώδης κατάσταση στο Προσφυγικό και τα εξωτερικά – όπου οι ευκαιριακές επιλογές συνυπάρχουν με μια επιφανειακή επικοινωνιακή αντίληψη για το πώς κινείται διεθνώς ένας πρωθυπουργός – τείνει να επιβεβαιώσει αυτό τον φόβο.

Και κάπου εκεί φθάνουμε στη νέα χρονιά: η κυβέρνηση ξέρει τι θέλει. Να συνεχίσει να είναι κυβέρνηση. Είναι όμως αμφίβολο – πίσω από την πλήξη και τη φρίκη και τη δόξα – αν ξέρει τι είδους Ελλάδα θέλει. Ολα εξαντλούνται σε διακηρύξεις, με τους εσωτερικούς ανταγωνισμούς για το ποιος έχει το πάνω χέρι – χαρακτηριστικό παράδειγμα τα καλλιτεχνικά – να είναι στυγνοί. Από την άλλη πλευρά, η αξιωματική αντιπολίτευση απειλείται με τη χειρότερη πολιτική τύχη: την υπεροπλία σε ποσοστά. Κάτι που σημαίνει ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει κάθε λόγο να αισθάνεται αυτάρκης, ενώ μειώνεται η προδιάθεσή του να συνθέσει ή να κάνει ανοίγματα και αυξάνονται κατακόρυφα οι προσδοκίες από αυτόν. Αν ο ΣΥΡΙΖΑ είναι παγιδευμένος στην εξουσία, το κλουβί της ΝΔ λέγεται αυτοδυναμία. Καλή χρονιά!