Αφήσαμε τα σνίκερς και πιάσαμε την ηλικία

Η είδηση πέρασε στα παραπολιτικά. Στο περιθώριο της τελετής παράδοσης – παραλαβής του υπουργείου Εργασίας, η Εφη Αχτσιόγλου πλησίασε τις γυναίκες δημοσιογράφους και τους ζήτησε να την προστατεύσουν. Είχαν προηγηθεί τίτλοι όπως «η 30άρα υπουργός τράβηξε τα βλέμματα». Εντάξει, ο σεξισμός στην προσέγγιση του Τύπου δεν ήταν χονδροειδής, ήταν υποδόριος. Σαν την πολάκειο υπεράσπιση της νέας υπουργού με την ατάκα: «Κάτω τα χέρια σας από την κοπελιά μας». Είναι όμως μόνο ελληνικό το φαινόμενο;

Μέχρι πρότινος έμπαινε στην ατζέντα, ύστερα από κάθε ορκωμοσία στο Προεδρικό, ο αριθμός των γυναικών στην κυβέρνηση. Ενίοτε και οι στυλιστικές τους επιλογές όπως τα σνίκερς της Τίνας Μπιρμπίλη το 2009. Πλέον γίνεται θέμα το φύλο σε συνδυασμό με την ηλικία. Η πρόσφατη εμπειρία άλλων ευρωπαϊκών χωρών αποκαλύπτει τι επίκειται όσο αυξάνονται οι γυναίκες σε θέσεις κυβερνητικής ευθύνης.

Η πιο χαρακτηριστική περίπτωση παραμένει η αντίδραση των ιταλικών μίντια στις γυναίκες του Υπουργικού του Ματέο Ρέντσι τον Φεβρουάριο του 2014, του πρώτου στη χώρα που το μισό ήταν γένους θηλυκού. Και κυρίως στην 33χρονη τότε Μαρία Ελενα Μπόσκι, που είχε αναλάβει το χαρτοφυλάκιο των Μεταρρυθμίσεων.

ΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΤΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΣΧΟΛΙΑ. Το βαρύ πυροβολικό της ιταλικής μόδας, οι σχεδιαστές επιστρατεύτηκαν από τα ΜΜΕ για να σχολιάσουν το στυλ των γυναικών υπουργών. Το μπλε ελεκτρίκ κοστούμι που φόρεσε στην ορκωμοσία η Μπόσκι ήταν για κάποιους «πολύ έντονο» και για άλλους «πολύ στενό». Αλλά όπως το έθεσε και η «La Repubblica», ήταν «τόσο όμορφη που συγχωρείται αμέσως». Η «La Stampa», πάλι, έγραφε ότι θα μπορούσε να το φοράει ο ήρωας των κόμικς της Marvel, Captain America. Η επίσης 33χρονη Μαριάνα Μαντία, υπουργός Δημόσιας Διοίκησης, έγκυος τότε στον όγδοο μήνα, είχε φορέσει ένα απλό μαύρο φόρεμα. Ασφαλής επιλογή θα υπέθετε κανείς. Κι όμως είχαν να της προσάψουν πως μια γυναίκα της δικής της ομορφιάς θα έπρεπε να κάνει κάτι παραπάνω με την γκαρνταρόμπα της.

Οι «Sarkozettes» όπως αποκαλούσε ο γαλλικός Τύπος τις γυναίκες υπουργούς του Νικολά Σαρκοζί – και εκείνες απέρριπταν το προσωνύμιο ως σεξιστικό -, ίσως θα μπορούσαν να προσφέρουν έναν οδηγό χρήσης προς κριτές και κρινόμενες. Μια από αυτές, η Βαλερί Πεκρές, που ανέλαβε διάφορες θέσεις στις κυβερνήσεις του Σαρκό, έχει αποκαλύψει ότι συχνά παριζιάνοι ταξιτζήδες τής επισήμαιναν πως δεν ντύνεται αρκετά καλά. Μάλιστα κάποιοι υπάλληλοι του υπουργείου Παιδείας είχαν μαζέψει υπογραφές ζητώντας της να μη φορά μόνο παντελόνια, αλλά να επιλέγει συχνότερα φούστες. Πώς αντιδρούσε; «Στη Γαλλία» έλεγε σε μια συνέντευξη στον «Observer», «μια υπουργός πρέπει να προσέχει πώς ντύνεται επειδή περιμένουν από αυτήν να ενσαρκώνει το γαλλικό πνεύμα της κομψότητας».

ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΣΑΡΚΟΖΙ. Η πραγματιστική αυτή αντίδραση συνόψιζε, σύμφωνα με το βρετανικό έντυπο, τη μοναδικότητα των «Sarkozettes». Δεν επιθυμούσαν, υποστήριζε, να διαγράψουν τις διαφορές μεταξύ των δυο φύλων, αντίθετα τις τόνιζαν. Σε μια δεξίωση προς τιμήν του Σιμόν Πέρες, το 2008, τα σκαλιά του Ελιζέ είχαν μεταμορφωθεί σε ντεφιλέ. Η 43χρονη τότε Ρασιντά Ντατί, η υπουργός Δικαιοσύνης και πρώτη μουσουλμάνα που ανέλαβε χαρτοφυλάκιο, φορούσε βαθύ μπλε φόρεμα με σκίσιμο μέχρι τον μηρό ενώ η 31χρονη τότε Ραμά Γιαντ, υπουργός Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και η πρώτη μαύρη μουσουλμάνα στο Υπουργικό, έβαλε ένα μαύρο γκόθικ φόρεμα. Και οι δύο είχαν επιλεγεί από τον Σαρκοζί προκειμένου να σταλεί το μήνυμα ότι ρατσισμός και σεξισμός δεν χωρούν στη γαλλική πολιτική. Η τελευταία μάλιστα τασσόταν ανοιχτά υπέρ του γάμου των ομοφυλοφίλων και της κατάργησης της μπούρκας. Αυτό το βαρύ συμβολικό φορτίο δεν τις εμπόδιζε να χρησιμοποιούν την κατά το κλισέ θηλυκή τους πλευρά – ή να φιγουράρουν στα ιλουστρασιόν περιοδικά – ούτε τα μίντια όμως να γράφουν για υπαρκτές και ανύπαρκτες ερωτικές τους σχέσεις.

ΡΕΝΤΣΙ ΚΑΙ ΟΛΑΝΤ. Η ιδέα του Αλέξη Τσίπρα να τοποθετήσει μια νεαρή σε τόσο κρίσιμο – και για ιδεολογικούς λόγους στην περίπτωσή του υπουργείου – δεν ήταν πρωτότυπη. Οχι μόνο γιατί Σαρκοζί και Ρέντσι έχουν εμπιστευτεί πριν από αυτόν νέες σε νευραλγικά πόστα – ενίοτε προσπαθώντας να φορτώσουν τις επιλογές τους με συμβολισμούς. Τον Σεπτέμβριο του 2015 ο Φρανσουά Ολάντ αιφνιδίασε τοποθετώντας υπουργό Εργασίας την 37χρονη Μιριάμ ελ Κομρί. Το ευρύ κοινό την αγνοούσε, αλλά ο εκείνος την επέλεξε γιατί όπως διέρρεε το περιβάλλον του «ενσαρκώνει τη νεότητα, μια νέα γενιά και την ανανέωση». Βέβαια, η τσιπρική επιλογή έγινε μάλλον με άλλα κριτήρια. Η Αχτσιόγλου κάθησε στην υπουργική καρέκλα πρωτίστως ως πρόσωπο της απολύτου εμπιστοσύνης του Πρωθυπουργού και του Κατρούγκαλου. Για να ολοκληρώσει το έργο του τελευταίου.

Ο ΜΠΕΡΛΟΥΣΚΟΝΙ ΚΑΙ ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ. Στον αντίποδα υπάρχει και η σχολή Καβαλιέρε, στην οποία μετρούσε μόνο η εικόνα. Το 2008 ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι είχε τοποθετήσει υπουργό Ισότητας την 33χρονη Μαρία Καρφάνια, τηλεπερσόνα και μοντέλο, που αφού τελείωσε τη Νομική εκλέχθηκε το 2006 βουλευτής. Το περιοδικό «Maxim» της είχε χαρίσει τον τίτλο της ομορφότερης υπουργού και της πιο καυτής πολιτικού του κόσμου. Το 2009 ο Μπερλουσκόνι δήλωνε «θέλω δροσερά, νέα πρόσωπα για να ανανεώσω την εικόνα της Ιταλίας και του κόμματος». Ετσι, έβαλε στη λίστα των υποψήφιων ευρωβουλευτών δύο ηθοποιούς σαπουνόπερας, μια παρουσιάστρια της RΑΙ, πρώην φιναλίστ καλλιστείων και μια 36χρονη παίκτρια του Big Brother.

Η Αχτσιόγλου αιτήθηκε από τις δημοσιογράφους προστασία. Ισως αν είχαν προηγηθεί οι αμερικανικές εκλογές της ανάληψης των καθηκόντων της να κατανοούσε ότι ενίοτε οι γυναίκες δεν προστατεύουν καν εαυτές. Σαν το 53% των λευκών Αμερικανίδων που ψήφισε Τραμπ.