[Ενστάσεις] Φορτουνάκηδες και Βροντάκηδες

Μια από τις πιο δημοφιλείς διαμάχες στην Ελλάδα είναι για την Ιστορία. Πρόσφατα ένας ιστορικός, ο Χάιντς Ρίχτερ, δικάστηκε (και ευτυχώς, αθωώθηκε) για την προσέγγισή του στη Μάχη της Κρήτης. Μια άλλη διαμάχη, ενδοκρητική αυτή τη φορά, επικεντρώνεται στο πρόσωπο που άναψε το φιτίλι και τίναξε την πυριτιδαποθήκη της Μονής Αρκαδίου – ένα από τα πιο γνωστά επεισόδια του αγώνα της Κρήτης για ανεξαρτησία από τους Οθωμανούς. Οι μεν Ρεθυμνιώτες ισχυρίζονται ότι το φιτίλι άναψε ο Κωνσταντίνος Γιαμπουδάκης από το χωριό Αδελε, οι δε Ανωγειανοί πιστεύουν ότι πυρπολητής ήταν ο γαριβαλδινός επαναστάτης Εμμανουήλ Σκουλάς. Οι πρώτοι επικαλούνται μια παλαιότερη απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, οι δεύτεροι την επίσημη έκθεση, υπ’ αριθμ. 284/21 Νοεμβρίου 1866, του υποπροξένου της Ελλάδας στο Ηράκλειο Ιωάννη Μπαρουξάκη, προς τον τότε υπουργό επί των Εξωτερικών Επαμεινώνδα Δεληγιώργη, την οποία έφερε πρόσφατα στο φως ο ερευνητής Απόστολος Γ. Παπαϊωάννου, στο βιβλίο του «Η Μεγάλη Κρητική Επανάσταση (1866-1869) – Μανόλης Σκουλάς (1845-1866), Ο πυρπολητής της Μονής Αρκαδίου», Αρκάδι 2015.

Στο κέντρο της ιστορικής αυτής διαμάχης, άθελά του, βρέθηκε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος, ο οποίος ανακηρύχθηκε επίτιμος δημότης Ρεθύμνου στις 8 Νοεμβρίου, 150ή επέτειο του ολοκαυτώματος του Αρκαδίου. Στην ομιλία του, ο Πρόεδρος (επιστημονικά ακριβής, αφού με το συμπέρασμα της μελέτης του Παπαϊωάννου συμφωνεί και ο ιστορικός Πασχάλης Κιτρομηλίδης, βλ. και σημείωμά του στο «Βήμα» της περασμένης Κυριακής) ανέφερε ως πυρπολητές και τον Γιαμπουδάκη και τον Σκουλά. Και έγινε χαμός από τους φορείς και τους παρευρισκομένους, διότι ο Πρόεδρος φάνηκε να δικαιώνει τους Ανωγειανούς στη διαμάχη, κάτι που δεν μπορούσαν να αντέξουν οι Ρεθυμνιώτες – οι οποίοι, μάλιστα, μαθαίνω ότι κυνηγάνε τώρα τον Κιτρομηλίδη.

Σε μια χώρα που παραπαίει, η επιστημονική έρευνα και η αναφορά στις πηγές και στα συμπεράσματά της δεν έχουν καμία σημασία. Εθνικοί και τοπικοί μύθοι υποκαθιστούν την ιστορική επιστήμη – η οποία διεκδικεί την αλήθεια όχι στις πηγές, στην ιστορική μέθοδο, ακόμα και στις διαμάχες των ειδικών, αλλά στις διαμαρτυρίες, στην επιρροή όσων φωνάζουν και στα δικαστήρια. Η Ιστορία ως κωμωδία.