Ζυμώσεις στην ΕΕ της μεταβλητής γεωγραφίας

Προ εικοσαετίας όταν οι βαρόνοι της γερμανικής Χριστανοδημοκρατίας Καρλ Λάμερς και Βόλφγκανγκ Σόιμπλε φαντάστηκαν και πρότειναν την Ευρώπη της μεταβλητής γεωγραφίας (που άλλοι την είδαν ως Ευρώπη των πολλών ταχυτήτων και άλλοι των ομόκεντρων κύκλων), κατά πάσα πιθανότητα δεν προέβλεπαν ότι αυτή η Ευρώπη θα γεννηθεί εξαιτίας της αποχώρησης της Βρετανίας από την ΕΕ. Αντιθέτως, ο ανομολόγητος στόχος τους μάλλον ήταν το πώς θα προχωρήσει η Ευρώπη έχοντας τη Βρετανία στους κόλπους της.

Οι καιροί ωστόσο αλλάζουν. Ετσι ενόψει της κυριολεκτικώς κρίσιμης Συνόδου των 27 της ηπειρωτικής Ευρώπης στις 16 Σεπτεμβρίου στην Μπρατισλάβα, εξελίσσονται παντός είδους μυστικές και φανερές συναντήσεις και διεργασίες, τόσο στο πολιτικό όσο και στο διπλωματικό επίπεδο.

Χθες στην Αθήνα, η Ευρωμεσογειακή Σύνοδος δεν έκρυψε ότι στόχος της συνάντησης είναι η θεσμοθέτηση της συνεργασίας των χωρών της Νότιας Ευρώπης, της οποίας το σχετικό βάρος αναμφιβόλως αυξάνεται ενόψει της αποχώρησης της Βρετανίας από το κοινό ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Πόσω μάλλον όταν οι Βρετανοί ήταν οι άτυποι σύμμαχοι της Γερμανίας στις μάχες της για την επιβολή των πολιτικών λιτότητας στην ευρωζώνη.

Από την άλλη, κόσμος πάει και έρχεται στο Βερολίνο. Χθες ήταν εκεί ο βέλγος πρωθυπουργός, προ ημερών οι ηγέτες των χωρών του Visegrad (Πολωνία, Ουγγαρία, Τσεχία, Σλοβακία), των σκανδιναβικών κρατών και της Ολλανδίας, της Αυστρίας, της Ρουμανίας και έπονται ουκ ολίγοι άλλοι.

Σε ό,τι αφορά τις χώρες του Visegrad έχουν δηλώσει ότι στη Σύνοδο των 27 στην Μπρατισλάβα θα παρουσιάσουν ενιαίες θέσεις, κοινός τόπος των οποίων θα είναι η υπεράσπιση ιδεών όπως η «Ευρώπη – φρούριο» από πλευράς ασφάλειας και η «Ευρώπη της συνοχής και του φιλελευθερισμού» από πλευράς οικονομίας. Από την άλλη, ωστόσο, αναμένεται να υιοθετήσουν κάποιες παραδοσιακώς βρετανικές αντιλήψεις όπως η εχθρότητα απέναντι στην «Ευρώπη των γραφειοκρατών και των φεντεραλιστών».

Σε ανάλογο μήκος κύματος φαίνεται να κινούνται και ορισμένες πολιτικές δυνάμεις στη Βόρεια Ευρώπη όπως για παράδειγμα οι ηγέτες της εύπορης βελγικής Φλάνδρας, οι οποίοι επιθυμούν τη δημιουργία μιας Ενωσης των χωρών της Βόρειας Θάλασσας στην οποία θα συμμετέχουν πλην των βόρειων κρατών της ΕΕ, η Νορβηγία και η αποσχιζόμενη Βρετανία.

Το ενδεχόμενο κάποιες από τις αναπτυσσόμενες τάσεις συνεργασίας όπως αυτές των χωρών του Visegrad να αποδειχθούν φυγόκεντρες και να διακυβευτεί στο σύνολό της η ευρωπαϊκή ενοποίηση ανησυχεί ήδη πολλούς στην Ευρώπη.

Τέλος, η Ευρώπη της μεταβλητής γεωγραφίας δείχνει να επηρεάζει και τις πολιτικές ισορροπίες στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, όπου σχεδόν από καταβολής του υφίσταται μια άτυπη συνεργασία των δύο βασικών πολιτικών οικογενειών της Ευρώπης, δηλαδή του κεντροδεξιού Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος και των Σοσιαλιστών. Ενόψει της αποχώρησης από την ΕΕ των βασικών υποστηρικτών των αρχών του οικονομικού φιλελευθερισμού, δηλαδή των Βρετανών, αλλά και των επερχόμενων εκλογικών αναμετρήσεων στη Γαλλία, στη Γερμανία κ.α., στους κόλπους των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών διαρκώς πληθαίνουν οι φωνές κατά της συνέχισης της συνεργασίας με την Κεντροδεξιά. Ενδεικτική αυτής της τάσης είναι και η συγκρότηση την περασμένη εβδομάδα στην Ευρωβουλή μιας άτυπης αριστερόστροφης πολιτικής κίνησης από στελέχη των Σοσιαλιστών, της Ευρωπαϊκής Ενωτικής Αριστεράς και των Πρασίνων, που δείχνει να συγκεντρώνει τη συμπάθεια τουλάχιστον εκατό ευρωβουλευτών, ανάμεσά τους και αυτών του ΣΥΡΙΖΑ.