Οταν ο ήλιος δείχνει τα δόντια του

^«Εκανες πολύ καλά που ήρθες σήμερα» είπε στον Μπραντ Στάλμπεργκ η δερματολόγος του ενώ του αφαιρούσε προσεκτικά μια ανησυχητική ελιά από τη δεξιά του κνήμη. «Κάποιοι από αυτούς τους σπίλους μπορούν να εξελιχθούν σε κάτι άσχημο· και είναι πολλοί οι αθλητές σαν εσένα που δεν πηγαίνουν εγκαίρως στον γιατρό». Ο Μπραντ Στάλμπεργκ είναι εξειδικευμένος σε θέματα υγείας δημοσιογράφος και ερασιτέχνης αθλητής. Τα τελευταία επτά χρόνια τρέχει συστηματικά και ασχολείται και με το τρίαθλο. Οι ανησυχίες που είχε για την υγεία του αφορούσαν περισσότερο τραυματισμούς στα πόδια και παθήσεις της καρδιάς. Οχι για κανέναν άλλο λόγο, αλλά διότι αυτά τα θέματα συζητιούνται περισσότερο στα πηγαδάκια των δρομέων. Αλλά με το δέρμα του δεν είχε ασχοληθεί ιδιαίτερα, τον απασχόλησαν κατά καιρούς μόνο κάποιο σύγκαμα ή δρωτσίλες με τα οποία οι περισσότεροι δρομείς έχουν βρεθεί αντιμέτωποι. Οταν όμως ο στενός του φίλος και συναθλητής Νταγκ ΜακΛιν διαγνώστηκε με καρκίνο του δέρματος, συνειδητοποίησε τον κίνδυνο. Επειτα από μερικές ημέρες, η δρ Αλισον Λάικ του αφαιρούσε εκείνο τον μικρό σκοτεινό «λεκέ» από την κνήμη του. «Είναι σημαντικό να καταλάβει ο κόσμος πως ο καρκίνος του δέρματος μπορεί να εμφανιστεί είτε ως νέο στίγμα στο δέρμα είτε να εξελιχθεί από μία ήδη υπάρχουσα ελιά. Γι’ αυτό και πρέπει να ελέγχεις το δέρμα σου κάθε λίγους μήνες για να εντοπίσεις ύποπτα σημάδια».

Παρ’ όλα αυτά, πολλοί δρομείς (συμπεριλαμβανομένου και του εαυτού μου· θα έπρεπε να ξέρω καλύτερα αφού έχασα τον πατέρα μου από μεταστατικό μελάνωμα) δεν δίνουν μεγάλη σημασία στις ελιές για πολλούς λόγους.

1. Οι ελιές μεγαλώνουν πολύ αργά και δεν έχουν άμεσες επιπτώσεις στην υγεία. Και σίγουρα δεν επηρεάζουν την προπόνηση όπως π.χ. ένας μυϊκός τραυματισμός.

2. Δεν διαβάζει κανείς συχνά στα δρομικά περιοδικά και τα σχετικά social media για τη σχέση του καρκίνου του δέρματος με τις προπονήσεις. Κακώς, δεδομένου ότι το μελάνωμα, ο πιο επικίνδυνος καρκίνος του δέρματος, είναι η πέμπτη πιο συνηθισμένη μορφή καρκίνου, σχετίζεται άμεσα με την έκθεση στον ήλιο και σκοτώνει πολύ περισσότερους νέους ανθρώπους από τις καρδιακές προσβολές που σχετίζονται με την άσκηση.

3. Οι δρομείς αντοχής συνήθως είναι πολύ κουρασμένοι από τις πολύωρες προπονήσεις, τη δουλειά τους, τις οικογενειακές υποχρεώσεις και ένα σωρό άλλες δεσμεύσεις, που δεν μπαίνουν στη διαδικασία να κάνουν μια σωστή, αναλυτική αυτοεξέταση. Πόσω μάλλον να κλείσουν ραντεβού στον γιατρό και να τον επισκεφθούν αρκετές ημέρες μετά.

Ομως η νοοτροπία αυτή πρέπει να αλλάξει, λέει στο περιοδικό «Competitor Running» ο Μπραντ Στάλμπεργκ. Ποτέ δεν είναι αργά για να πάρει κανείς στα σοβαρά τις ύποπτες ελιές του. Αντιθέτως, αν το αναβάλλει, μπορεί, όταν τελικά αποφασίσει να πάει στον γιατρό, να είναι πολύ αργά. Η Αμερικανική Ακαδημία Δερματολογίας προτείνει στους αθλούμενους που προπονούνται έξω να προστατεύουν όσο το δυνατόν περισσότερο το σώμα τους με ρουχισμό. Ο ήλιος δεν είναι παίξε – γέλασε. Οσο για τις περιοχές του δέρματος που εκτίθενται στον ήλιο, η Ακαδημία προτείνει αντηλιακό ανθεκτικό στον ιδρώτα και βαθμό προστασίας υψηλότερο από 30. Προσοχή όταν κάνετε long run: το αντηλιακό θα πρέπει να ανανεώνεται κάθε 80 λεπτά!

«Το Α και το Ω είναι η πρόληψη και η έγκαιρη διάγνωση»

Οι Αμερικανοί χρησιμοποιούν τον κανόνα ABCDE που βοηθά να αναγνωρίζει κανείς εάν έχει ύποπτους σπίλους (ελιές):  Α (assymetry, ασυμμετρία): Είναι ασύμμετρη η ελιά; Δηλαδή εάν τη χωρίσουμε στα τέσσερα, είναι όλα τα τμήματα ίδια μεταξύ τους;  B (borders, όρια): Εχει ακανόνιστα δαντελωτά όρια;  C (color, χρώμα): Εχει περισσότερα από ένα χρώμα; D (dimension, διάσταση): Εχει διάμετρο μεγαλύτερη από 6 χιλιοστά; Ε (evolution, εξέλιξη): Εχει αλλάξει;

Οι ελιές που παρουσιάζουν ένα τουλάχιστον από αυτά τα χαρακτηριστικά πρέπει να εξεταστούν από δερματολόγο. «Εγώ έχω βάλει υπενθύμιση στο κινητό μου», λέει ο Στάλμπεργκ, «για να αυτοεξετάζομαι μπροστά στον καθρέφτη μία φορά τον μήνα». Η δρ Λάικ πάντως προτείνει σε όσους προπονούνται έξω να κάνουν τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο ένα τσεκάπ σε δερματολόγο. Ο γιατρός μπορεί να ελέγξει σημεία του σώματος που σας έχουν ξεφύγει και να εντοπίσει τυχόν ανωμαλίες. «Αλλά το πιο σημαντικό είναι να ενημερώνετε αμέσως τον γιατρό για ό,τι περίεργο σημάδι δείτε στο δέρμα σας» συμβουλεύει.

Ο Νταγκ ΜακΛιν θεωρείται πλέον επιζήσας από καρκίνο.  «Το μελάνωμα», λέει, «έχει να κάνει με την πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση. Αν εντοπιστεί νωρίς, αντιμετωπίζεται. Αν όμως δεν είσαι προσεκτικός και πας στον γιατρό πολύ αργά, τότε μπορεί να εξελιχθεί σε μία από τις πιο επιθετικές και θανατηφόρες μορφές καρκίνου». Ανεξάρτητα από το ιστορικό σας, να είστε προσεκτικοί με το δέρμα σας. Μην τρέχετε ημίγυμνοι στον ήλιο. Να αποφεύγετε τις μεσημεριανές προπονήσεις. Φοράτε πάντοτε αντηλιακό. Να αυτοεξετάζεστε σε μηνιαία βάση. Να επισκέπτεστε τον δερματολόγο σας μία φορά τον χρόνο. Αυτά που σας φαίνονται σαν άλλη μια ταλαιπωρία, μπορεί όχι μόνο να παρατείνουν τη δρομική σας διαδρομή, αλλά και ίσως να σας σώσουν τη ζωή.

Πώς θα κάνετε την αυτοεξέταση

– Μία φορά τον μήνα σταθείτε σε ένα φωτεινό δωμάτιο μπροστά από έναν ολόσωμο καθρέφτη και εξετάστε προσεκτικά το δέρμα σας. Ξεκινήστε με το μπροστινό μέρος του σώματος. Εξετάστε πρόσωπο, αφτιά και λαιμό.

– Συνεχίστε με τον θώρακα και το στήθος (οι γυναίκες θα πρέπει να εξετάσουν και κάτω από τους μαστούς).

– Τσεκάρετε μασχάλες, ώμους, χέρια και δάχτυλα. Μην παραλείψετε τα νύχια και το δέρμα ανάμεσα από τα δάχτυλα.

– Καθήστε σε μια καρέκλα και τσεκάρετε μηρούς, το μπροστινό μέρος των ποδιών και καλάμια. Μην παραλείψετε τα νύχια και το δέρμα ανάμεσα από τα δάχτυλα.

– Χρησιμοποιώντας έναν καθρέφτη στο χέρι, ξεκινήστε να ελέγχετε το πίσω μέρος του σώματος.

– Ελέγξτε πέλματα, πόδια, μηρούς, γεννητικά όργανα και γλουτούς. Συνεχίστε με πλάτη, ώμους και το πίσω μέρος του λαιμού. Τέλος, μην ξεχάσετε τη γραμμή των μαλλιών και του τριχωτού της κεφαλής.

– Μετακινήστε ελαφρώς τα μαλλιά με μια βούρτσα ή το πιστολάκι για να ελέγξετε την περιοχή καλύτερα.