Μας κάνει το τρέξιμο πιο έξυπνους;

Το τρέξιμο έχει πολλά πλεονεκτήματα. Γυμνάζει ομοιόμορφα το σώμα, συμβάλλει στη διατήρηση σωστού βάρους, ενώ καλλιεργεί την υπομονή και την επιμονή. Στη λίστα των θετικών του αθλήματος τώρα μπορεί να προστεθεί ακόμα ένα στοιχείο. Μάλλον. Η βελτίωση της ευφυΐας του δρομέα. Την επόμενη φορά που θα θέλετε να κάνετε κοπάνα από μια προπόνηση χιλιομέτρων, να γυρίσετε την πλάτη στη δίαιτα και να βάλετε στην ντουλάπα τα αθλητικά σας παπούτσια, σκεφτείτε πως έτσι κερδίζετε μεν περισσότερο προσωπικό χρόνο, χάνετε όμως την ευκαιρία να γίνετε λίγο περισσότερο έξυπνοι.

Σύμφωνα με έρευνα που διενήργησε το αμερικανικό Εθνικό Ινστιτούτο για την Υγεία με τη συμμετοχή ανθρώπων αλλά και με τον πειραματισμό σε ποντίκια και μαϊμούδες, όποιος θέλει να δυναμώσει τις νοητικές του δυνατότητες πρέπει πρώτα να το βάλει στα πόδια! Οι ειδικοί κατέληξαν στο συμπέρασμα πως η μακροχρόνια άσκηση αντοχής, όπως είναι το τρέξιμο, μπορεί να επηρεάσει θετικά τους μυς με τέτοιον τρόπο ώστε εντέλει να πυροδοτήσει αλλαγές και στον εγκέφαλο, βελτιώνοντας τη μνήμη και την ικανότητα εκμάθησης.

Χρησιμοποιώντας ως βάση παλαιότερες μελέτες που είχαν καταπιαστεί με την καλύτερη νευρολογική λειτουργία των ποντικών, πειραματόζωων που συνήθιζαν να τρέχουν στις ρόδες που είχαν στα κλουβιά τους, διερεύνησαν πώς μπορεί να συνδέεται η άσκηση αυτή με τα ερεθίσματα του εγκεφάλου. Σκέφτηκαν πως κατά τη διάρκεια της έκκρισης ορμονών από τους μυς που εμπλέκονται στη διαδικασία του τρεξίματος, κάποιες από αυτές τις ουσίες μεταφέρονται στον εγκέφαλο συμβάλλοντας στην υγεία του. Και η παρατήρησή τους αυτή ήταν σωστή.

Στα πρώτα στάδια της έρευνας που δημοσιεύτηκε τον περασμένο μήνα στην επιθεώρηση «Cell Metabolism» (www.cell.com), οι επιστήμονες απομόνωσαν τα κύτταρα των μυών των ποντικιών και τα περιέλουσαν με ένα πεπτίδιο που επηρεάζει τα κύτταρα του μεταβολισμού, κάνοντάς τα να πιστεύουν ότι τρέχουν. Στη συνέχεια ανέλυσαν τις χημικές ουσίες που απελευθέρωσαν οι μύες, εστιάζοντας όμως σε εκείνες που μπορούσαν να φτάσουν στον εγκέφαλο μέσω του αίματος.

Από αυτές, ρόλο-κλειδί φαίνεται πως παίζει η καθεψίνη Β, που βοηθάει στην αποκατάσταση των μυών ύστερα από το πρήξιμο και συμβάλλει στον καθαρισμό των κυττάρων. Για να είναι σίγουροι όμως οι ερευνητές πως βρήκαν τον βασικό τους «ύποπτο», προσέθεσαν λίγη από την πρωτεΐνη αυτή στους νευρώνες και παρατήρησαν πως τα συγκεκριμένα εγκεφαλικά κύτταρα παρήγαν περισσότερες πρωτεΐνες που συνέβαλαν στη νευρογένεση.

Τις σκέψεις τους ενθάρρυναν και τα ευρήματα γερμανών συναδέλφων τους που διαπίστωσαν στις δικές τους μελέτες πως η καθεψίνη Β υπήρχε εν αφθονία στο αίμα των ποντικιών, των πιθήκων και των ανθρώπων που συνήθιζαν να τρέχουν. Αυτοί έβαλαν ποντίκια να τρέχουν σε δοκιμές αρκετών εβδομάδων, ενώ οι πίθηκοι και οι άνθρωποι πατούσαν τον κυλιόμενο διάδρομο του εργαστηρίου για τέσσερις μήνες, γυμναζόμενοι σε έντονους ρυθμούς για τουλάχιστον τρεις φορές την εβδομάδα επί μία ώρα ή και περισσότερο. Κατά τη διάρκεια της καταγραφής των δεδομένων, η συγκέντρωση καθεψίνης Β σε όλους τους τετράποδους και δίποδους συμμετέχοντες στα πειράματα αυξήθηκε θεαματικά. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να τα πηγαίνουν καλύτερα στα τεστ που σχετίζονταν με τη σκέψη και τη μνήμη.

Αυτοί που ξεχώρισαν στο εν λόγω πείραμα ήταν οι άνδρες και οι γυναίκες που μπήκαν σε φόρμα και βελτίωσαν τη φυσική τους κατάσταση, μιας και οι συγκεκριμένοι είχαν τα πιο υψηλά επίπεδα καθεψίνης Β στο αίμα τους, ενώ οι επιδόσεις τους στις ασκήσεις μνήμης και σκέψης είναι πολύ υψηλές.

Οι μελέτες συνεχίζονται

Οπως λέει η Χενριέτ φαν Πράαγκ, ερευνήτρια από το αμερικανικό ινστιτούτο, στους «Νιου Γιορκ Τάιμς», από όλα αυτά τα πειράματα κατέληξαν στο συμπέρασμα πως ο ανθρώπινος εγκέφαλος μοιάζει να δουλεύει καλύτερα όταν μπολιάζεται με την καθεψίνη Β, πρωτεΐνη η οποία παράγεται κατά τη διάρκεια της άσκησης. Παρ’ όλα αυτά, η Φαν Πράαγκ και η ομάδα θεωρούν πως η συγκεκριμένη χημική ουσία αποτελεί μόνο κομμάτι στο παζλ της βελτίωσης των εγκεφαλικών λειτουργιών. Μέχρι να πεισθούν από τα δεδομένα ότι βρίσκονται πιο κοντά στην αλήθεια ανάμεσα στη σχέση του τρεξίματος και της ευφυΐας, θα συνεχίσουν τις έρευνές τους. Και οι δρομείς, ας μην είναι διάνοιες με τη βούλα, θα προσπαθούν να έρχονται βήμα βήμα πιο κοντά στην καλύτερη υγεία. Μακάρι και στο IQ του Αϊνστάιν!